Một nhóm của Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới đề nghị tăng vai trò giáo dân trong việc chọn giám mục

Nhóm thứ bảy trong mười nhóm nghiên cứu do Đức Giáo hoàng Phanxicô thành lập, trong khuôn khổ Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới Kỳ thứ XVI, đã đề nghị tăng cường sự tham gia của giáo dân trong tiến trình lựa chọn các giám mục tương lai.

Phúc Nhạc | RVA

Phúc trình của nhóm này đã được Văn phòng Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới công bố hôm mùng 04 tháng Năm vừa qua, trong đó có khẳng định rằng:

“Điều đáng mong muốn là mỗi Giáo hội địa phương định theo kỳ tiến hành các tiến trình đánh giá tình hình hiện tại và nhu cầu của mình... Trong các cuộc họp này, cần xác định những linh mục trong giáo phận phù hợp để trở thành ứng viên giám mục, cũng như phác họa chân dung vị giám mục tương lai của giáo phận.

Các cơ quan đồng trách nhiệm của giáo phận phải đặc biệt được tham gia vào các tiến trình này”.

Giáo dân và người trẻ nên được tham gia

Báo cáo còn kêu gọi mỗi thành viên của các cơ quan này gửi cho giám mục - trong phong bì niêm phong - tên của các linh mục phù hợp cho chức vụ giám mục.

Nếu có thể, đại diện giới trẻ và người nghèo cũng nên được tham gia vào tiến trình này.

Đồng thời, giám mục cần tham khảo thêm các linh mục, phó tế, tu sĩ và giáo dân khác trong giáo phận.

Thành lập Ủy ban liên lạc với Sứ thần Tòa Thánh

Tài liệu cũng đề xuất rằng khi một giáo phận trống tòa, cần thành lập một ủy ban gồm: hai thành viên Hội đồng linh mục, hai tu sĩ, hai giáo dân thuộc Hội đồng Mục vụ Giáo phận, để cùng với vị Giám quản giáo phận hoặc Giám quản Tông tòa xử lý vấn đề bổ nhiệm giám mục mới. “Kể từ thời điểm đó, Sứ thần Tòa Thánh sẽ dựa vào ủy ban này để hiểu rõ tình trạng giáo phận, chân dung vị mục tử mới và thu thập ý kiến về các ứng viên khả dĩ”.

Mọi kết quả tham khảo ý kiến ở cấp giáo phận hoặc giáo tỉnh sẽ được chuyển cho Sứ thần Tòa Thánh với tư cách đại diện Đức Giáo hoàng. Khi thu thập thêm thông tin, Sứ thần cần lưu ý đến “sự phong phú và đa dạng của Dân Chúa.

Điều thiết yếu là không chỉ tham khảo ý kiến giáo sĩ nhưng còn phải hỏi một số lượng tương đương các tu sĩ và giáo dân, đồng thời tránh các nguy cơ như giáo quyền trị, chính trị hóa hay phân cực quan điểm, cũng như các ảnh hưởng gia đình, bộ tộc hoặc sắc tộc”.

Sứ thần Tòa Thánh cần có “tinh thần hiệp hành”

Báo cáo nhấn mạnh rằng các Sứ thần Tòa Thánh cũng phải mang “hồ sơ hiệp hành và truyền giáo” để có thể nhận ra các phẩm chất đó nơi ứng viên giám mục.

Các thành viên của ngành ngoại giao Tòa Thánh - và hy vọng trong tương lai sẽ có cả giáo dân - phải được tuyển chọn dựa trên sự sẵn sàng và khả năng thực hiện nhiệm vụ theo phong cách hiệp hành và với lòng nhiệt thành truyền giáo”.

Cần sửa đổi tiêu chuẩn đánh giá ứng viên giám mục

Các thành viên của nhóm nghiên cứu về giám mục cũng đề nghị sửa đổi các bảng câu hỏi đánh giá ứng viên giám mục để chú ý nhiều hơn đến các phẩm chất quan trọng.

“Những phẩm chất cần có nơi một giám mục bao gồm: sự liêm chính đạo đức, trung thành với huấn quyền, nhạy bén mục vụ, năng lực lãnh đạo và khả năng quản lý tài sản của Giáo hội”.

Báo cáo cũng nhắc lại giáo huấn của Công đồng Vatican II rằng các giám mục được mời gọi: “Lắng nghe giáo dân, sử dụng lời khuyên của họ, nhìn nhận các đặc sủng và sứ vụ của họ, đồng thời trao cho họ trách nhiệm phục vụ lợi ích của Giáo hội”.

Nhóm nghiên cứu do cựu Giám mục Giáo phận Muenster là Đức cha Felix Genn làm trưởng nhóm. Nhóm này kết luận rằng: “Vì thế, khi chọn giám mục, ngoài các phẩm chất khác, cần chú ý đến cả “năng lực hiệp hành” của ứng viên”.

Nhóm cũng yêu cầu điều chỉnh giáo luật để phản ánh “tinh thần hiệp hành” của các đề xuất này.

Thượng Hội đồng trước đó cũng đã đề nghị mở rộng vai trò giáo dân

Ngay trong văn kiện chung kết của Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới tháng Mười năm 2024, đã có lời kêu gọi gia tăng vai trò giáo dân trong việc chọn giám mục. Văn kiện viết: “Thừa tác vụ giám mục là một thừa tác vụ trong, với và cho cộng đoàn... Vì thế, Thượng Hội đồng mong muốn Dân Chúa có tiếng nói lớn hơn trong việc lựa chọn các giám mục”.

Một trong những quyết định đầu tiên của “Con đường Công nghị” của Giáo hội tại Đức cũng đề cập đến việc giáo dân tham gia vào tiến trình bổ nhiệm giám mục.

Theo Tòa Thánh, báo cáo tổng kết này mới chỉ là phần đầu của công việc nghiên cứu. Các báo cáo khác về chức năng tư pháp của giám mục, các chuyến viếng thăm ad limina hay việc đào tạo giám mục vẫn đang được chuẩn bị.

(katholisch.de 6-5-2026)