Giáo hội Công giáo tại Áo đóng góp cho Nhà nước Áo nhiều hơn 890 triệu Euro so với số tiền nhận được
Tài chánh Giáo hội Công giáo tại Áo mang lại cho Nhà nước cao hơn nhiều so với tài trợ Nhà nước tại đây dành cho Giáo hội.
Phúc Nhạc | RVA
Theo một nghiên cứu của Viện Joanneum Research, các hoạt động của Giáo hội Công giáo tại Áo tạo ra giá trị gia tăng kinh tế 7,3 tỷ Euro và 85.200 công ăn việc làm. Các bệnh viện, trường học và hoạt động trợ giúp xã hội tạo nên phần lớn chi phí, trong khi số tình nguyện viên tại các giáo xứ đang giảm sút.
Năm 2023, Nhà nước Áo đã chi khoảng 2,9 tỷ Euro cho Giáo hội Công giáo, bao gồm tiền lương giáo viên tại các trường Công giáo, chi phí thanh toán cho những dịch vụ được cung cấp thay mặt khu vực công và các khoản trợ cấp.
Cũng trong năm đó, các hoạt động của Giáo hội đã tạo ra khoảng 3,8 tỷ Euro tiền thuế và các khoản đóng góp an sinh xã hội. Sau khi lấy khoản tiền thứ nhất trừ đi khoản tiền thứ hai, kết quả còn lại là 890 triệu Euro đóng góp ròng cho ngân khố quốc gia.
Đây là kết quả tính toán của Joanneum Research, một viện nghiên cứu có trụ sở tại thành phố Graz, trong công trình nghiên cứu mang tên “Giáo hội - một nhân tố kinh tế” (Wirtschaftsfaktor Kirche). Nghiên cứu được Hội đồng Giám mục Áo và Hiệp Hội nghị các Dòng tu tại nước này giới thiệu tại thủ đô Vienne, hôm 16 tháng Mười Một vừa qua. Đây cũng chính là hai tổ chức đã thuê thực hiện công trình nghiên cứu này. Các tác giả tóm tắt kết quả bằng nhận định: Nhà nước Áo thu được lợi ích ròng từ các hoạt động của Giáo hội.
Các giám mục sử dụng một thuật ngữ mang tính kế toán để diễn đạt điều này: Nettozahler, nghĩa là người đóng góp ròng.
Để đi đến con số nói trên, trước hết các nhà nghiên cứu phải giải quyết một vấn đề: Tại Áo, Giáo hội không có một bảng cân đối tài chính hợp nhất, bởi vì Giáo hội không tồn tại như một chủ thể pháp lý duy nhất. Trên thực tế, hệ thống Giáo hội tại Áo bao gồm chín giáo phận và một Giám hạt Quân đội, hơn 2.900 giáo xứ, 192 dòng tu nam và nữ, tổ chức Caritas, các bệnh viện thuộc các tổ chức tôn giáo và rất nhiều cơ sở có tư cách pháp nhân độc lập, thường có những mối liên hệ đan xen với nhau.
Các tác giả đã tiếp cận những tổ chức này thông qua một bảng câu hỏi trực tuyến, sau đó đối chiếu các câu trả lời với dữ liệu của Cơ quan Thống kê Áo (Statistik Austria), các bộ ngành, Văn phòng Liên bang về Di tích và các báo cáo tài chính của những tổ chức thuộc Giáo hội.
Nếu tính cả tác động trực tiếp, tác động từ các nhà cung cấp và tác động phát sinh từ chi tiêu của những người làm việc cho Giáo hội, thì trong năm 2023, các hoạt động của Giáo hội đã tạo ra 7,3 tỷ Euro giá trị gia tăng kinh tế, tương đương khoảng 1 Euro trong mỗi 59 Euro của toàn bộ nền kinh tế Áo, đồng thời tạo ra 85.200 việc làm toàn thời gian, tương đương một việc làm trong mỗi 45 việc làm của cả nước. Hơn một nửa giá trị gia tăng, tương đương 4,4 tỷ Euro, đến từ các dòng tu. Caritas và những tổ chức hoạt động tương tự đóng góp 1,7 tỷ Euro, trong khi các giáo phận và giáo xứ đóng góp 1,2 tỷ Euro.
Các dòng tu đảm nhận phần lớn hoạt động phục vụ xã hội
Trên thực tế, các dòng tu đảm nhận phần công việc nặng nề nhất. Các dòng tu quản lý 23 bệnh viện với khoảng 7.200 giường bệnh, chiếm 12% tổng số giường bệnh của cả nước. Mỗi năm, những bệnh viện này tiếp nhận 450.000 bệnh nhân, tương đương cứ năm bệnh nhân tại Áo thì có một người được điều trị tại đây. Khoảng 20.000 người đang làm việc trong các bệnh viện này. Ngoài ra, các dòng tu còn quản lý 37 viện dưỡng lão.
Caritas bổ sung thêm 53 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, với tổng cộng 6.408 người được chăm sóc. Tổ chức này sử dụng hơn 6.200 nhân viên trong các hoạt động trợ giúp, bao gồm cả dịch vụ chăm sóc tại nhà. Với 18.000 nhân viên và 44.000 tình nguyện viên, Caritas hỗ trợ 106.000 người đang gặp khó khăn, đồng thời duy trì hoạt động của 72 cơ sở dành cho những người không có nơi cư trú, với tổng cộng 2.642 giường.
Trong tổng số 758 trường tư thục tại Áo, có 288 trường Công giáo, với 73.200 học sinh đang theo học.
Sau cùng, Giáo hội sở hữu 15.380 công trình và tài sản được xếp hạng bảo tồn, chiếm 39% tổng số di tích được bảo vệ của cả nước.
Cơ chế tài chính của Giáo hội tại Áo và những tranh luận về các “đặc quyền”
Muốn hiểu tại sao các giám mục và các dòng tu lại muốn tổng hợp tất cả những số liệu này, cần nhìn vào cơ chế tài chính của Giáo hội tại Áo. Những người đăng ký là thành viên Giáo hội trực tiếp đóng góp cho giáo phận của mình thông qua khoản đóng góp gọi là Kirchenbeitrag, tương đương 1,1% thu nhập chịu thuế. Kể từ năm 2024, khoản đóng góp này được khấu trừ thuế với mức tối đa 600 Euro mỗi năm; trước đó, mức khấu trừ tối đa là 400 Euro.
Những người rời khỏi Giáo hội sẽ không còn phải đóng khoản đóng góp này. Mỗi năm có hàng chục nghìn người rời khỏi Giáo hội. Riêng năm 2024, con số này là 71.531 người. Đến cuối năm 2024, số người Công giáo tại Áo là 4.557.471 người, chưa bằng một nửa dân số cả nước.
Những luận điệu về các “đặc quyền” của Giáo hội cũng thường xuyên xuất hiện tại Áo. Tháng Tư năm 2013, một sáng kiến trưng cầu dân ý chống lại các đặc quyền của Giáo hội, do ông Niko Alm khởi xướng, đã thu thập được 56.673 chữ ký, tương đương 0,89% số cử tri có quyền tham gia. Đây là kết quả thấp nhất từ trước đến thời điểm đó đối với một sáng kiến trưng cầu dân ý (Volksbegehren) tại Áo.
Hai năm sau, ấn bản đầu tiên của nghiên cứu “Wirtschaftsfaktor Kirche” được công bố. Công trình này do Viện Joanneum Research phối hợp với Viện Nghiên cứu Cao cấp (Institut fuer Hoehere Studien) thực hiện, dựa trên các dữ liệu của năm 2012.
Kết quả của ấn bản đầu tiên hoàn toàn trái ngược với nghiên cứu hiện nay: Nhà nước khi đó chịu khoản thâm hụt 130 triệu Euro do các hoạt động liên quan đến Giáo hội.
Như vậy, trong vòng mười một năm, cán cân tài chính được cho là đã chuyển từ âm 130 triệu Euro sang dương 890 triệu Euro. Chính các tác giả cũng cảnh báo rằng cần thận trọng khi so sánh hai kết quả này, bởi ấn bản mới đã tính cả những tác động quốc tế, vốn không được đưa vào nghiên cứu năm 2015.
Sự khác biệt cũng thể hiện qua mối tương quan giữa chi phí và lợi ích
Tổng chi phí mà xã hội phải gánh chịu cho các hoạt động của Giáo hội được ước tính là 6,5 tỷ Euro, bao gồm:
- 2,89 tỷ Euro do Nhà nước chi trả.
- 2,37 tỷ Euro từ nguồn thu riêng của các tổ chức Giáo hội, chẳng hạn tiền cho thuê bất động sản và học phí.
- 1,23 tỷ Euro từ các khoản chi tiêu tư nhân, bao gồm tiền đóng góp Kirchenbeitrag và các khoản dâng cúng.
Trong khi đó, tổng lợi ích được ước tính lên tới 12,8 tỷ Euro, gần gấp đôi tổng chi phí. Tuy nhiên, chỉ số được nghiên cứu nhấn mạnh là 1,57 Euro lợi ích xã hội cho mỗi Euro tài trợ, được tính toán mà không bao gồm hàng nhập khẩu và các khoản viện trợ dành cho nước ngoài. Nếu loại bỏ những khoản mục này, tổng lợi ích giảm xuống còn 10,17 tỷ Euro.
Các tài liệu được công bố không phân tích rõ mức độ đóng góp của sự tăng trưởng thực tế trong các hoạt động của Giáo hội so với mức tăng do phạm vi tính toán rộng hơn, khi so sánh với năm 2012.
Những cách tính giá trị kinh tế của các bí tích và hoạt động tôn giáo
Một số hạng mục khác trong nghiên cứu cũng cho thấy phương pháp tính toán được sử dụng. Nghiên cứu quy đổi các bí tích thành giá trị kinh tế bằng cách tính toán số tiền các gia đình chi tiêu cho những buổi lễ mừng, quần áo và quà tặng. Chẳng hạn, trung bình mỗi gia đình chi gần 1.200 Euro cho một lễ Rửa tội. Nhân với 39.488 trường hợp Rửa tội trong năm 2023, tổng giá trị kinh tế được tính là 47,4 triệu Euro.
Các lễ Rước lễ lần đầu tạo ra dòng chi tiêu khoảng 53 triệu Euro, trong khi các lễ Thêm sức tương ứng với 57,6 triệu Euro.
Hoạt động du lịch được thu hút bởi các nhà thờ và tu viện tạo ra giá trị 110,5 triệu Euro.
Lần đầu tiên, hoạt động hợp tác phát triển cũng được đưa vào phép tính, với giá trị gần 90 triệu Euro, phần lớn được huy động thông qua các khoản quyên góp.
Đây là những con số phản ánh dòng tiền phát sinh xung quanh đời sống tôn giáo của các gia đình Áo nhiều hơn là phản ánh trực tiếp các hoạt động của Giáo hội theo nghĩa chặt chẽ.
Các giám mục và đại diện dòng tu nói về đóng góp của Giáo hội
Tại buổi giới thiệu nghiên cứu, Đức Tổng giám mục Franz Lackner, Tổng giám mục Salzburg kiêm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Áo, nhấn mạnh rằng phần lớn những gì Giáo hội thực hiện không thể được đo lường bằng bất kỳ phương pháp định lượng nào; còn trong những lĩnh vực có thể đo lường, lợi ích mà Giáo hội mang lại cho Nhà nước vượt quá chi phí. Ngài nhắc đến các Đan viện Klosterneuburg và Heiligenkreuz, được thành lập do Hầu tước Leopold cách đây khoảng 900 năm, cũng như Thánh Elisabeth thành Thueringen, vị thánh bổn mạng của tổ chức Caritas. Sau đó, ngài bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đóng góp tài chính cho Giáo hội và những người phục vụ mà không nhận thù lao. Ngài nói: “Các Giáo hội đóng góp thiết yếu vào việc củng cố sự chung sống và tình liên đới trong xã hội.”
Nữ tu Franziska Madl, thuộc Dòng Đa Minh và là Chủ tịch Hiệp Hội các Dòng tu, nhắc lại rằng một số bệnh viện do các tổ chức tôn giáo điều hành đã có lịch sử từ thế kỷ XVII và XVIII. Trong khi đó, Trường Trung học Tu viện Melk (Stiftsgymnasium Melk) đã được nhắc đến lần đầu tiên trong các tài liệu lịch sử từ năm 1160.
Nữ tu giải thích rằng các hội dòng và dòng tu được thành lập nhằm đáp ứng những nhu cầu của thời đại mà họ đang sống. Chị nói: “Chúng tôi không hài lòng với thực trạng của thế giới này và muốn làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn một chút.”
Số lượng tình nguyện viên tại các giáo xứ đang giảm sút
Tuy nhiên, số liệu đáng để chúng ta đặc biệt lưu tâm lại liên quan đến những người tình nguyện. Tại các giáo xứ ở Áo hiện có khoảng 270.000 người phục vụ không nhận thù lao, tương đương 5,9% tổng số tín hữu Công giáo.
Trung bình, mỗi người dành 84,4 giờ mỗi năm cho công việc tình nguyện, nhiều hơn 30% so với mười năm trước, khi con số này là 65 giờ. Tổng cộng, các tình nguyện viên đóng góp 22,7 triệu giờ phục vụ mỗi năm. Nghiên cứu trình bày số liệu này như một dấu hiệu cho thấy mức độ dấn thân của các tình nguyện viên ngày càng tăng. Tuy nhiên, trong cuộc khảo sát trước đó, số tình nguyện viên tại các giáo xứ là 354.000 người, tương đương 6,4% tổng số tín hữu Công giáo. Như vậy, trong vòng mười năm, số người tình nguyện đã giảm khoảng 84.000 người, gần một phần tư tổng số trước đây. Nếu lấy 354.000 người nhân với 65 giờ phục vụ mỗi năm, tổng thời gian tình nguyện trước đây vào khoảng 23 triệu giờ, gần tương đương với con số hiện nay.
Điều đó có nghĩa là: công việc tại các giáo xứ vẫn được duy trì với khối lượng gần như trước đây, nhưng số người còn lại để gánh vác công việc ấy đã ít đi.
Bên cạnh số giờ phục vụ của các tình nguyện viên giáo xứ, cần tính thêm 730.000 giờ phục vụ của 1.888 tu sĩ, tương đương gần một nửa tổng số thành viên các dòng tu. Ngoài ra còn có 1,2 triệu giờ phục vụ của khoảng 47.500 tình nguyện viên thuộc Caritas, các tổ chức VinziWerke và Telefonseelsorge - dịch vụ tư vấn, lắng nghe và hỗ trợ qua điện thoại. Nếu quy đổi toàn bộ thời gian phục vụ này theo mức lương gộp bình quân, giá trị của công việc tình nguyện sẽ lên tới 462,4 triệu Euro, tức chỉ nhỉnh hơn một nửa số tiền mà theo nghiên cứu, Nhà nước thu được mỗi năm từ sự hiện diện và hoạt động của Giáo hội.
(Silere non possum 15-11-2026)
