Số ca trợ tử tại Áo tăng 77%

Photo by Annabel Podevyn on Unsplash
Số trường hợp trợ tử tại Áo đã gia tăng đáng kể trong năm 2025.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Theo báo cáo vừa được Bộ Xã hội Áo công bố với tựa đề “Tự tử và phòng ngừa tự tử tại Áo năm 2026”, trong năm ngoái (2025), có 198 người kết thúc mạng sống với sự trợ giúp của người khác. Con số này tăng 77% so với năm 2024, khi có 112 trường hợp được ghi nhận.

Trong khi đó, số vụ tự tử không có sự trợ giúp lại giảm nhẹ: năm 2025 ghi nhận 1.155 trường hợp, so với 1.219 trường hợp trong năm trước đó. Theo đó, tỷ lệ tự tử giảm từ 14 xuống còn 13 trường hợp trên mỗi 100.000 dân. Tuy nhiên, nếu tính cả những trường hợp tự tử có trợ giúp, tổng số ca tự tử tại Áo thực tế đã gia tăng.

Độ tuổi của những người lựa chọn hình thức trợ tử dao động từ 20 đến trên 90 tuổi. Có tới 91% số người trong nhóm này trên 54 tuổi. Một điểm đáng chú ý khác là sự khác biệt về tỷ lệ giới tính. Trong các trường hợp tự tử không có trợ giúp, nam giới chiếm khoảng 80% số người tử vong. Ngược lại, trong các trường hợp trợ tử, nữ giới chiếm đa số, với 108 trong tổng số 198 trường hợp, tương đương gần 55%.

Viện IMABE: Công tác phòng ngừa tự tử đang chịu sức ép

Viện Nhân học Y khoa và Đạo đức Sinh học (IMABE) bày tỏ quan ngại trước diễn biến trái chiều của các số liệu về tự tử. Bà Susanne Kummer, Giám đốc IMABE, giải thích rằng: “Trong năm 2025, tỷ lệ tự tử không có trợ giúp giảm xuống, trong khi số trường hợp tự tử có trợ giúp lại gia tăng. Nếu tính cả những trường hợp này, tỷ lệ tự tử nói chung tại Áo sẽ tăng lên.” Bà nhận định rằng đây là dấu hiệu cho thấy “những nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm phòng ngừa tự tử đang bị xói mòn”.

Một vấn đề đáng phê bình khác là đường dây nóng hỗ trợ khủng hoảng trên phạm vi toàn quốc vẫn chưa được đưa vào hoạt động. Đặc biệt, sự phân bố theo giới tính và độ tuổi cao của nhiều người lựa chọn hình thức tự tử có trợ giúp đòi hỏi phải được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

Bà Kummer dẫn chứng các nghiên cứu quốc tế, và nêu rõ rằng sự cô đơn, tình trạng cần được chăm sóc, sự lệ thuộc vào người khác và nỗi sợ trở thành gánh nặng cho những người xung quanh có thể là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định này.

Theo những dữ liệu hiện có tại Áo, đằng sau mong muốn được trợ giúp để kết thúc mạng sống, các nguyên nhân không chỉ xuất phát từ những cơn đau thể xác, nhưng còn liên quan nhiều hơn đến việc mất đi quyền tự chủ, cảm giác không còn kiểm soát được cuộc sống và nỗi sợ phải lệ thuộc vào người khác.

Bà Kummer cảnh báo không nên vội vàng diễn giải sự gia tăng các trường hợp này như một biểu hiện của việc thực hiện thành công quyền tự quyết cá nhân. Bởi lẽ, chỉ riêng việc xã hội thừa nhận và cho phép tồn tại khả năng lựa chọn này cũng có thể tạo ra những áp lực âm thầm đối với người cao tuổi, người bệnh hoặc những người cần được chăm sóc lâu dài.

Phê bình cách thức truyền thông đưa tin và tình trạng thiếu dữ liệu

Bà Kummer cũng bày tỏ quan ngại về cách thức truyền thông phản ánh vấn đề này. Theo bà, trợ tử thường được mô tả bằng những cụm từ như “cái chết trong phẩm giá” hoặc sự giải thoát, trong khi việc chăm sóc giảm đau lại tương đối ít sự quan tâm hơn trên các phương tiện truyền thông. Cách đưa tin như vậy có thể tạo ra ấn tượng rằng một cuộc sống gắn liền với bệnh tật hoặc tình trạng cần được chăm sóc sẽ có ít giá trị hơn. Đặc biệt, đối với những người mắc bệnh nan y, điều này có thể làm gia tăng áp lực tâm lý, khiến họ cảm thấy mình không nên trở thành gánh nặng cho người khác.

Bà Kummer nhấn mạnh: “Những người được chăm sóc và đồng hành bằng phương pháp chăm sóc giảm đau cũng có thể qua đời trong sự tự chủ và phẩm giá.” Theo Viện IMABE, một vấn đề đáng lo ngại khác là tình trạng thiếu hụt dữ liệu cần thiết. Báo cáo của Bộ Xã hội Áo không cung cấp thông tin về các chẩn đoán bệnh lý, động cơ hoặc hoàn cảnh cụ thể dẫn đến những trường hợp tự tử có trợ giúp. Ngay cả trong khuôn khổ Chiến lược Phòng ngừa Tự tử của Áo (SUPRA), việc thu thập và phân tích một cách có hệ thống những dữ liệu này vẫn chưa được quy định cụ thể. Điều đó gây khó khăn cho việc tiến hành một cuộc đánh giá khoa học có cơ sở và toàn diện về Luật quy định việc lập văn bản tuyên bố nguyện vọng được trợ giúp để kết thúc cuộc đời (Sterbeverfügungsgesetzes), có hiệu lực từ tháng Giêng năm 2022.

Chưa xác định rõ việc quản lý và lưu giữ các chế phẩm có khả năng gây tử vong

Một nội dung khác bị viện IMABE chỉ trích là công tác kiểm soát các chế phẩm đã được cấp phát cho những trường hợp tự tử có trợ giúp. Theo viện này, hiện vẫn chưa làm rõ đầy đủ những vấn đề sau:

  • Các chế phẩm có khả năng gây tử vong nhưng không được sử dụng hoặc không được hoàn trả sẽ được lưu giữ ở đâu?
  • Làm thế nào để ngăn ngừa việc vô tình sử dụng những chế phẩm này?
  • Những biện pháp nào được áp dụng để ngăn chặn người thứ ba tiếp cận và sử dụng chúng?

Các bác sĩ và nhà thuốc hiện không có nghĩa vụ phải theo dõi việc quản lý, lưu giữ và xử lý các chế phẩm này sau khi đã cấp phát. Bà Kummer gọi đây là “một lỗ hổng nghiêm trọng trong công tác thực thi và kiểm soát quy định pháp luật”.

Trước tình trạng số trường hợp tự tử có trợ giúp ngày càng gia tăng, viện IMABE kêu gọi cải thiện việc thu thập dữ liệu, tăng cường các biện pháp kiểm soát có hiệu quả và kiên quyết đẩy mạnh công tác phòng ngừa tự tử.

(KAP, 16-11-2026)

Vietnamese Survey popup