Trong một khung cảnh đô thị gần như bị xóa sổ hoàn toàn sau ba năm bị quân Israel ném bom, với những tòa nhà bị tên lửa phá tan và đường phố ngập trong đống đổ nát, tiếng chuông trường Công giáo ở thành Gaza lại vang lên giống như một điều kỳ diệu.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Hôm 22 tháng Chín vừa qua, Trường học của Tòa Thượng phụ Latinh Jerusalem tại Gaza, trực thuộc giáo xứ Công giáo Thánh Gia, đã chính thức mở cửa lại cho năm học 2026-2027, đón tổng cộng 1.005 học sinh.
Từ những em nhỏ 2 đến 5 tuổi ở bậc mẫu giáo, đến các em học sinh tiểu học và trung học cơ sở, rồi các học sinh trung học phổ thông, tất cả đều bước qua ngưỡng cửa ngôi trường, mang lại cho toàn thể cộng đoàn Kitô giáo một tia hy vọng và cảm giác bình thường, mặc dù trên thực địa tại Dải Gaza vẫn chưa có điều gì là bình thường.
Một ánh sáng trong bóng tối
Sự kiện này được cha sở Gabriel Romanelli, người Argentina thuộc Dòng Ngôi Lời Nhập Thể, mô tả là một khoảnh khắc xúc động không thể diễn tả. Cha nói: “Hôm nay chúng tôi đã nhìn thấy những giọt nước mắt vui mừng trong mắt các em nhỏ và các bậc cha mẹ khi chứng kiến con mình trở lại trường học sau ba năm dài đằng đẵng”.
Những lời của cha, được các hãng thông tấn lớn và truyền thông Công giáo quốc tế đăng tải lại, vang lên như một ánh sáng trong bóng tối, một dấu hiệu về tương lai, giữa một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất của thế kỷ.
Thách đố về giáo dục trên vùng đất đầy đổ nát
Việc các học sinh trường Công giáo trở lại lớp diễn ra trong một bối cảnh khủng khiếp đối với toàn bộ Dải Gaza.
Theo số liệu được tổ chức nhi đồng quốc tế UNICEF công bố trong những ngày này, khoảng 98% các cơ sở trường học tại vùng đất Palestine này đã bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng do xung đột. Sự tàn phá có hệ thống này đã tước đi quyền được học tập trực tiếp - một quyền cơ bản - của hơn 660.000 học sinh.
Việc khôi phục hoạt động dạy học nói chung tại Dải Gaza, chính thức bắt đầu từ ngày 19 tháng Chín vừa qua, đang phải đối mặt với những điều kiện hậu cần hết sức tuyệt vọng: đại đa số trong số 541.000 học sinh trở lại lớp đang học trong những chiếc lều tạm, các không gian tạm thời hoặc những khung bê tông còn sót lại nhưng có nguy cơ sụp đổ. Bàn ghế, vở, bút và sách đều thiếu thốn, trong khi chi phí của những thứ này đã trở nên quá sức đối với các gia đình đã mất tất cả.
Ngoài ra, cái giá nhân mạng mà ngành giáo dục phải trả là vô cùng lớn: chính quyền địa phương ước tính rằng trong cuộc xung đột, khoảng 22.000 học sinh và hơn 770 nhân viên giáo dục đã thiệt mạng, trong đó có hơn 530 giáo viên.
Phép lạ Giáo xứ Thánh Gia
Giữa sa mạc đổ nát này, giáo xứ Công giáo Thánh Gia tại Thành phố Gaza đã trở thành chỗ dựa cứu sinh duy nhất trong nhiều tháng đối với hàng trăm thường dân. Trong những giai đoạn khốc liệt nhất của chiến tranh, các cơ sở của giáo xứ đã cung cấp sự bảo vệ và nơi trú ẩn cho hơn 450 người phải di dời.
Bất chấp hiểm nguy thường trực và tình trạng thiếu lương thực, nước sạch, cộng đoàn vẫn duy trì được những hình thức giảng dạy sơ khai cho các trẻ em đang trú ẩn bên trong cơ sở.
Cha Romanelli giải thích: “Khi vào mùa xuân, một số người đã trở về nhà hoặc tìm được nơi ở khác, chúng tôi đã có thể tiếp nhận thêm học sinh... Địa điểm này, nơi đã che chở những người phải di dời trong thời điểm cuộc xung đột lên đến cao điểm, hôm nay trở lại với sứ mạng giáo dục của mình. Chúng tôi hy vọng rằng nơi đây sẽ là một không gian để tình yêu thương, sự chữa lành và lòng tôn trọng lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng có thể phát triển”.
Các hoạt động hỗ trợ tâm lý
Trường học của Tòa Thượng phụ Công giáo Latinh hiện là cơ sở giáo dục Kitô giáo duy nhất còn hoạt động tại Gaza. Việc chính thức mở cửa trở lại - trong đó bao gồm cả việc xây dựng mới hoàn toàn một tòa nhà dành riêng cho trường mầm non nhờ các nhà tài trợ quốc tế - đã giúp 77 giáo viên trở lại làm việc.
Cha Romanelli cũng vui mừng về điều này. Tuy nhiên, đội ngũ nhân viên hiện phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: một mặt là vấn đề hậu cần (thiếu trang thiết bị, bàn ghế và những vật dụng văn phòng phẩm cơ bản), mặt khác là cuộc khủng hoảng sâu sắc trong tâm hồn. Vì lý do này, chương trình học sẽ kết hợp các môn học truyền thống với một kế hoạch mạnh mẽ về các hoạt động ngoại khóa hỗ trợ tâm lý, nhằm giúp trẻ em và giáo viên xử lý những sang chấn mà họ đã trải qua trong ba năm gián đoạn, thiếu thốn và bạo lực.
Giá trị của sự hiện diện Kitô giáo
Ý định mở cửa trở lại cơ sở này ngay khi có thể đã được Tòa Thượng phụ Latinh Jerusalem và chính Đức Hồng y Thượng phụ Pierbattista Pizzaballa kiên quyết bảo vệ. Ngài đích thân đến thăm Gaza trong những tháng vừa qua để mang lại sự an ủi cho người dân, cùng với sự gần gũi của Đức Giáo hoàng và Giáo hội, đã nhiều lần nhắc lại một lời cảnh báo quan trọng: “Nếu không mang lại giáo dục cho trẻ em, thì làm sao có thể có hy vọng cho dân tộc này và cho toàn thế giới?”
Trong một thư mục vụ gửi đến tất cả các trường học trong giáo phận, Đức Hồng y cũng nhắc rằng tại Thánh Địa, việc trở lại trường học “không còn có thể được xem là điều hiển nhiên”, vì quá nhiều lớp học không còn tồn tại nữa và vẫn còn rất nhiều việc phải làm trong công cuộc tái thiết; tuy nhiên, đây là một bước đi đầu tiên đầy ý nghĩa.
Những trẻ em Gaza
Chính vì sự hy sinh mà những người nhỏ tuổi nhất phải gánh chịu, trong những ngày này đã nổi lên một cuộc tranh luận quốc tế mạnh mẽ xung quanh đề xuất mang tính biểu tượng về việc trao Giải Nobel Hòa bình cho trẻ em Dải Gaza.
Khi bình luận về sáng kiến này với truyền thông Ý, cha Romanelli bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn về mặt tinh thần và đạo đức. Cha nói: “Trẻ em Gaza đã trở thành một biểu tượng. Hơn 20 nghìn em đã bị sát hại. Con số khổng lồ này nhắc chúng ta nhớ đến từng trẻ em bị sát hại ở mọi nơi trên thế giới, những nạn nhân vô tội của các cuộc chiến tranh”.
Trong khi ngoại giao quốc tế đang gặp khó khăn trong việc vạch ra một con đường vững chắc cho tương lai của khu vực, thì hoạt động thực tế của Giáo hội địa phương cho thấy công cuộc tái thiết Trung Đông chỉ có thể bắt đầu từ những nền tảng căn bản: trả lại cho trẻ em quyền được ngồi vào bàn học, cầm một cây bút chì và một lần nữa biết hy vọng.
Về phần mình, Tòa Thượng phụ Latinh Jerusalem, trong một thông cáo, bày tỏ ý muốn tiếp tục làm việc để bảo đảm Giáo hội vẫn hiện diện bên cạnh cộng đoàn, cung cấp không chỉ chứng tá thiêng liêng mà còn cả sự trợ giúp thiết thực, giáo dục và phục vụ.
(Vatican News 22-9-2026)
Trực tiếp
