Phúc trình từ vùng đất bị bao vây: người dân Gaza và Bờ Tây đang phải giành giật từng giọt nước

Hôm mùng 10 tháng Bảy vừa qua, hãng tin Ekai của Công giáo Ba Lan đưa tin về tình trạng thiếu trầm trọng nước trong lành tại Gaza và Bờ Tây (Cisjordani) các điểm cấp nước bị đổ đầy bê tông, hệ thống cấp nước và vệ sinh bị phá hủy, các dịch bệnh truyền nhiễm bùng phát do thiếu điều kiện vệ sinh và không có nước sạch - đó là thực tế mà người dân Dải Gaza và Bờ Tây đang phải đối mặt ngày nay.

Phúc Nhạc | RVA

Nước đã trở thành một nguồn tài nguyên khan hiếm và đồng thời là một công cụ mang tính chính trị. Cuộc khủng hoảng nhân đạo đã đạt đến mức báo động, và “chiến lược” này đang cướp đi sinh mạng của rất nhiều người. Khoảng 85-90% cơ sở hạ tầng WASH (bao gồm toàn bộ hệ thống cung cấp nước cho các hộ gia đình) đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc không còn sử dụng được.

Cơ sở hạ tầng WASH không chỉ liên quan đến an ninh lương thực mà còn liên quan đến phẩm giá con người, chẳng hạn như khả năng duy trì vệ sinh cá nhân. Các giếng nước sâu có vai trò sống còn, có thể cứu hàng nghìn sinh mạng, hoặc đã bị đánh bom, hoặc nằm trong các khu vực quân sự hóa. Các đội kỹ thuật cố gắng tiếp cận các máy bơm thường bị pháo kích. Ngay cả khi một giếng nước còn nguyên vẹn thì nhiều trường hợp cũng không thể khai thác được. Sự mất điện là trở ngại lớn nhất, tiếp theo là những khó khăn về hậu cần. Chính quyền thường xuyên ngăn chặn việc nhập khẩu các phụ tùng thay thế cần thiết. Kể từ đầu năm nay, khoảng một phần ba số đơn xin vận chuyển các vật tư tiêu hao quan trọng đã bị từ chối. Hậu quả là hiệu suất của các nhà máy khử mặn nước biển ngày càng suy giảm và không còn đáp ứng được nhu cầu của người dân vốn đã kiệt quệ.

Người dân Gaza còn có thể cầm cự được bao lâu?

Các đường phố Gaza đang ngập trong nước thải. Nguồn nước từ số ít giếng còn hoạt động tại nhiều nơi đã bị nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Các nghiên cứu tại thành phố Gaza cho thấy hơn 80% mẫu nước không đủ tiêu chuẩn để sử dụng. Do việc nhập khẩu các viên khử trùng chlorine bị đình chỉ, người dân buộc phải sử dụng nguồn nước ô nhiễm, làm bùng phát các dịch bệnh đường tiêu hóa và nhiễm trùng da.

Sau sự cố bi thảm ngày 17 tháng Tư năm nay, khi hai tài xế làm việc theo hợp đồng với UNICEF thiệt mạng, hoạt động tại điểm cấp nước quan trọng Al Mansoura, nơi phục vụ khoảng 285.000 người, đã phải tạm dừng. Hiện nay nước được vận chuyển trực tiếp từ một nhà máy khử mặn, làm phát sinh chi phí vận hành bổ sung lên tới 40.000 USD mỗi ngày. Do thiếu nguồn tài chính, khả năng duy trì hoạt động cung cấp nước ở quy mô hiện nay đang bị đặt dấu hỏi.

Hàng tấn rác thải đang chất đống quanh các trại tị nạn, cơ sở y tế và nơi trú ẩn vì việc tiếp cận các bãi rác chính thức vẫn bị hạn chế bởi các quy định do quân đội Israel áp đặt. Để ứng phó với sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh ngoài da và nhiễm trùng, các cơ quan Liên Hợp Quốc đã triển khai Kế hoạch Kiểm soát Dịch hại.

Đến giữa tháng Sáu vừa qua, hơn 2.000 địa điểm ưu tiên đã được xử lý, tuy nhiên hiệu quả của chiến dịch phụ thuộc vào nguồn cung thuốc diệt côn trùng ổn định từ bên ngoài.

Trong nhiều năm qua, Caritas Ba Lan, thông qua Caritas Jerusalem, đã hỗ trợ người dân Gaza bằng chương trình “Gia đình giúp Gia đình” (Family to Family).

Caritas Jerusalem đã triển khai hoạt động cung cấp nước bằng xe bồn, vận chuyển trực tiếp đến các nơi trú ẩn, các trại tị nạn và những cộng đồng bị cắt đứt nguồn tiếp cận nước sạch. Các hoạt động này được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ cùng chính quyền địa phương và đại diện cộng đồng nhằm bảo đảm viện trợ đến được các gia đình cần giúp đỡ nhất một cách an toàn và công bằng. Ngoài việc cung cấp nước, chương trình còn phân phát các bộ dụng cụ WASH khẩn cấp gồm những vật dụng vệ sinh thiết yếu nhằm ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh.

Bờ Tây - nước như một công cụ kiểm soát mang tính hệ thống

Tại miền Bờ Tây, nước đã trở thành một công cụ quan trọng trong chiến lược gây sức ép có hệ thống.

Ở Khu vực C, nơi nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của Israel, các giếng nước và bể chứa nước mưa của người Palestine thường xuyên bị những người định cư phá hủy, nhiều trường hợp bằng cách đổ đầy bê tông. Việc này thường được biện minh với lý do các công trình không có giấy phép do Israel cấp, khiến cả cộng đồng phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước đắt đỏ được vận chuyển bằng xe bồn. Cuộc khủng hoảng nước gắn chặt với tình trạng “phân mảnh lãnh thổ” ngày càng nghiêm trọng trong khu vực.

Số lượng các trạm kiểm soát, cổng kim loại và các bức tường ngăn cách đã tăng 40% so với những năm trước.

Hiện nay, miền Bờ Tây có hơn 1.000 điểm phong tỏa thường trực và tạm thời. Cùng với tình trạng bạo lực nghiêm trọng từ phía những người định cư - vốn đã khiến hàng chục cộng đồng chăn nuôi phải rời bỏ nơi sinh sống - người dân ngày càng mất khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản, việc làm và nguồn nước an toàn.

Trong tháng Sáu vừa qua, những người Do thái định cư đã nã pháo vào ngôi làng Kitô giáo Taybeh, nơi có một trung tâm y tế của Caritas Jerusalem. Trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt này, Caritas Jerusalem đang nỗ lực bảo đảm điều kiện sống còn cho người dân.

Tổ chức không chỉ cung cấp nước uống mà còn hỗ trợ các cơ sở địa phương như trung tâm y tế tại Taybeh và Trung tâm Đào tạo Nghề tại Ramallah. Sự hỗ trợ của Caritas đóng vai trò thiết yếu đối với các cộng đồng đang phải vật lộn để tồn tại giữa tình trạng nhà cửa và đất nông nghiệp bị tàn phá có hệ thống, cũng như trước nguy cơ thảm họa ngày càng gia tăng.

(Caritas Ba Lan / Gaza, Ekai.pl 10-7-2026)