Trong cuộc phỏng vấn dành cho tạp chí Tam cá nguyệt Dialoghi, Đối thoại, của Phong trào Công giáo Tiến hành Ý, truyền đi hôm mùng 08 tháng Tư vừa qua, Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã phê bình sự mong manh của ngoại giao, nạn đề cao logic “kẻ mạnh thắng”, đồng thời ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của Liên Hợp Quốc, và nhu cầu giải trừ kho vũ khí hạt nhân.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Đức Hồng y Quốc vụ khanh phê bình rằng: “Thật viễn vông khi nghĩ rằng hòa bình được đảm bảo bằng vũ khí và bởi những cân bằng do kẻ mạnh áp đặt, thay vì bởi các thỏa thuận quốc tế.”
Ngài cũng mạnh mẽ lên án việc tái vũ trang và nói: “Chúng tôi tin chắc rằng các kho vũ khí cần phải được giải trừ, bắt đầu từ vũ khí hạt nhân.” Theo Đức Hồng y, việc không gia hạn các hiệp định nhằm giảm dần vũ khí nguyên tử đã “tạo điều kiện cho việc chế tạo thêm các công cụ giết chóc cực kỳ nguy hiểm, có khả năng hủy diệt sự sống trên trái đất.”
Và Đức Hồng y Parolin kêu gọi: “Cần có nhiều tiếng nói hơn cho hòa bình, nhiều tiếng nói chống lại sự điên rồ của cuộc chạy đua tái vũ trang, cần nhiều tiếng nói đứng lên bảo vệ những anh chị em nghèo nhất của chúng ta, nhiều tiếng nói và nhiều đề xuất hơn, ví dụ của giới học thuật Công giáo - đưa ra những mô hình kinh tế mới dựa trên công lý và sự chăm sóc người yếu thế thay vì tôn thờ tiền bạc.”
Và “Vết thương” của chiến tranh Nga-Ucraina, theo Đức Hồng y Quốc vụ khanh, “Cần có một sự thức tỉnh về nhân tính và trách nhiệm từ tất cả mọi người. Nhưng thật đau lòng khi thấy rằng trong nhiều trường hợp, phản ứng duy nhất lại là tái vũ trang.”
Nhắc lại ước mơ của thánh Gioan Phaolô II về một châu Âu thống nhất, Đức Hồng y Parolin cho rằng lịch sử “đã đi theo hướng khác”, và thay vì một thế giới tự do và liên đới hơn, chúng ta lại thấy một thế giới bất ổn hơn, trong khi không có những giải pháp hiệu quả cho những bất công khủng khiếp khiến hàng triệu người phải chịu đói khát, thiếu nước, thiếu chăm sóc y tế tối thiểu và điều kiện lao động xứng đáng.
Trong bối cảnh này, Đức Hồng y nhắc đến Ucraina - một cuộc chiến ở trung tâm châu Âu Kitô giáo - như một “vết thương” gây chất vấn lương tâm. Ngài nói: “Tôi có cảm giác rằng mức độ tàn phá mà cuộc chiến này gây ra cho Ucraina chưa được nhận thức đầy đủ: cái giá khủng khiếp về sinh mạng con người, sự phá hủy các thành phố và cơ sở hạ tầng.”
Quyền lực được đặt lên hàng đầu
Đức Hồng y Quốc vụ khanh cũng nhận xét rằng từ Ucraina đến Gaza, “Nhiều chính phủ đã phẫn nộ trước các cuộc tấn công vào dân thường Ucraina bằng tên lửa và drone của Nga, và đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với bên tấn công. Nhưng tôi không thấy điều tương tự xảy ra đối với thảm kịch tàn phá Gaza.” Đó là một “tiêu chuẩn hai mặt”, gắn liền với “ưu thế của quyền lực”, với việc đặt lợi ích quốc gia của mình lên trên người khác, viện dẫn luật pháp quốc tế “chỉ khi thuận lợi” và phớt lờ trong nhiều trường hợp khác.
Theo Đức Hồng y Quốc vụ khanh, gốc rễ nằm ở khủng hoảng của ngoại giao - một nền ngoại giao “câm lặng, không có khả năng kích hoạt các công cụ thay thế” - bị thay thế bằng logic của kẻ mạnh. “Dường như người ta đã đánh mất ý thức về giá trị của hòa bình, về tính bi thảm của chiến tranh, về tầm quan trọng của các quy tắc chung và việc tôn trọng chúng.”
Liên Hợp Quốc và Hội đồng Hòa bình (Board of Peace)
Đức Hồng y Parolin giải thích rằng “Ngoại giao là nghệ thuật về điều có thể, và không bao giờ có thể hành động theo các khuôn mẫu có sẵn hoặc các học thuyết trừu tượng.” Cần bắt đầu từ thực tế - “dù đôi khi đáng sợ” - cần kiên nhẫn và hướng đến những kết quả khả thi.
Về châu Âu, vốn chưa thể nói chung một tiếng nói, cần “khơi lại nơi các dân tộc cảm thức thuộc về châu Âu, và nơi các nhà lãnh đạo ý thức về sự cần thiết của hành động chung, mà không từ bỏ các nguyên tắc nền tảng của Liên minh châu Âu.”
Về Liên Hợp Quốc, “Tòa Thánh tiếp tục tin tưởng vào tầm quan trọng” của tổ chức này, vì “các tổ chức quốc tế là thiết yếu để kiềm chế logic của kẻ mạnh.” Dù quyền phủ quyết đã hạn chế hiệu quả, nhưng cần tránh việc “từ sức mạnh của luật pháp chuyển sang luật của sức mạnh.”
Về “Board of Peace”, Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Donald Trump thiết lập để tái thiết Gaza, theo Đức Hồng y, tuy Tòa Thánh không tham gia Hội đồng này, nhưng vẫn “duy trì đối thoại với các quốc gia” trong đó, sẵn sàng góp phần thúc đẩy hòa bình và tái thiết, đặc biệt tại Thánh địa.
Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh: “Cần có sự tham gia của các tổ chức quốc tế và chính người Palestine, vì không thể quyết định tương lai của Dải Gaza mà bỏ qua cư dân hợp pháp của nó, những công dân của Nhà nước Palestine - một thực thể cần được bảo vệ trước mọi ý đồ sáp nhập, vốn đi ngược lại các nghị quyết của Liên Hợp Quốc và các nguyên tắc cơ bản của công lý.”
Hỗ trợ tiếng nói của các Giáo hoàng
Đức Hồng y Parolin lưu ý rằng tiếng nói của các Giáo hoàng trong bối cảnh khủng hoảng sẽ trở thành “tiếng kêu trong sa mạc” nếu không được nâng đỡ.
Về việc chính quyền Tổng thống Trump nhấn mạnh các giá trị tôn giáo, Đức Hồng y nêu bật những điểm không nhất quán của Tổng thống Mỹ và nói: “Đức tin Kitô giáo không phải là một gian hàng trưng bày sản phẩm để người mua tùy chọn.” Không thể nói yêu sự sống mà chỉ quan tâm đến thai nhi mà bỏ qua người di cư chết trên biển.
Về Venezuela, Tòa Thánh vẫn ủng hộ giải pháp hòa bình, tôn trọng quyền tự quyết và lợi ích của người dân.
Các kịch bản quốc tế
Về Greenland, sau lời đe dọa sáp nhập của Tổng thống Trump, Đức Hồng y Parolin nhận xét điều này đã khiến người dân Greenland “ý thức rõ hơn về bản sắc của mình.”
Về Iran, cần tôn trọng nhân quyền và đối thoại kiên nhẫn. Về Trung Quốc, đối thoại vẫn tiếp tục dù có khó khăn; thỏa thuận năm 2018 chỉ liên quan đến việc bổ nhiệm giám mục, không phải hiệp ước chính trị. Việc các giám mục tại Trung Quốc hiệp thông với Giáo hoàng là điều “cơ bản.”
Tại Hong Kong, Giáo hội tiếp tục bảo vệ tự do tôn giáo. Không quên khuôn mặt của người khác
Sau cùng, trước tiến bộ công nghệ, Đức Hồng y Parolin cảnh báo về nguy cơ phi nhân hóa. Trên mạng xã hội, ngài lên án ngôn ngữ thù hận và thiếu tôn trọng, tạo ra sợ hãi và “kẻ thù”.
Và Đức Hồng y Parolin kết luận: “Là Kitô hữu chúng ta phải chống lại xu hướng này bằng chứng tá hằng ngày: hận thù, chiến tranh và bạo lực bắt đầu khi chúng ta quên khuôn mặt của người khác.”
(Vatican News 8-4-2026)
Trực tiếp
