Giới thiệu bản đồ sinh thái toàn cầu và chuẩn bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại các giáo phận

Hôm mùng 04 tháng Mười Một vừa qua, một bước tiến mới trong chương trình sinh thái toàn diện, tiếp nối thông điệp Laudato sì của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô đã được giới thiệu. Một bản đồ kỹ thuật số toàn cầu được đưa vào triển khai, trong khi trí tuệ nhân tạo có thể sắp tới sẽ hỗ trợ các sáng kiến bảo vệ môi trường tại các giáo phận.

Phúc Nhạc | RVA

Hôm thứ Tư, ngày 04 tháng Mười Một vừa qua, trong cuộc họp báo tại Vatican, dưới quyền chủ tọa của Nữ tu Alessandra Smerilli, Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ, Tổng trưởng Bộ Phát triển Con người Toàn diện, báo cáo thường niên lần thứ năm của Diễn đàn Hành động Laudato sì, cùng với một số sáng kiến nhằm đưa việc bảo vệ công trình tạo dựng trở thành một phần lâu dài trong hoạt động của các định chế Công giáo đã được trình bày cho giới báo chí.

Thông báo quan trọng nhất liên quan đến việc ra mắt một bản đồ kỹ thuật số toàn cầu, ghi nhận các cơ sở Công giáo đang tham gia những hoạt động bảo vệ môi trường. Công cụ này sẽ giúp xác định vị trí các giáo phận, giáo xứ, trường học, đại học và các hội dòng tham gia chương trình; đồng thời liên kết những sáng kiến của họ với các dữ liệu khoa học về nạn phá rừng, khí thải gây ô nhiễm và những nguy cơ do biến đổi khí hậu.

Trong cuộc họp báo, ông Alonso de Llanes, Giám đốc chương trình của Diễn đàn Hành động Laudato sì, cho biết bản đồ này sẽ tập hợp ba nhóm thông tin: vị trí của các tổ chức Công giáo, những sáng kiến sinh thái của họ và các đặc điểm môi trường của những khu vực liên quan. Các kế hoạch hoạt động của những cơ sở này cũng có thể được tham khảo, với điều kiện được chính các cơ sở cho phép công bố.

Được thành lập năm 2021, Diễn đàn hiện có hơn 13.000 thành viên tham gia, trong đó có hơn 6.200 tổ chức. Tuy nhiên, những người phụ trách thừa nhận rằng các con số này chưa đủ để đánh giá hiệu quả thực sự của những cam kết đã đưa ra. Ông Alonso de Llanes nhấn mạnh: “Việc đăng ký tham gia chỉ là khởi đầu, chứ chưa phải là thành quả. Một kế hoạch là một cam kết, nhưng chưa phải là kết quả”, đồng thời lưu ý sự cần thiết phải đánh giá những tác động cụ thể của các hoạt động đã thực hiện.

Trí tuệ nhân tạo sắp được phục vụ các giáo phận?

Một định hướng khác được công bố là khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Bộ đang nghiên cứu phát triển những công cụ giúp các cộng đoàn Công giáo xác định những nguồn lực phù hợp với nhu cầu của mình và lựa chọn các sáng kiến môi trường tương ứng với hoàn cảnh địa phương. Đây chưa phải là một hệ thống đã được triển khai tại các giáo phận, nhưng mới chỉ là một hướng phát triển trong tương lai. Ông Alonso de Llanes đã làm rõ những giới hạn của công nghệ này: “Trí tuệ nhân tạo có thể giúp chúng ta tìm ra những câu trả lời khả dĩ. Nhưng nó không thể quyết định câu trả lời nào là đúng đắn đối với một cộng đoàn.”

Một hội thảo về trí tuệ nhân tạo, óc sáng tạo của con người và sinh thái toàn diện sẽ được tổ chức vào ngày 06 tháng Mười Một này. Hội thảo sẽ đặc biệt xem xét những chi phí về môi trường do các công nghệ này gây ra, cũng như vai trò của sự phân định của con người trong việc sử dụng chúng.

Một sự chuyển đổi lâu dài trong các định chế Công giáo

Ngoài những đổi mới về kỹ thuật số, những người phụ trách chương trình còn mong muốn thay đổi chính cách thức vận hành của các định chế Giáo hội.

Bà Lorna Gold, Giám đốc điều hành Phong trào Laudato sì, đã kêu gọi các định chế cần có thêm lòng can đảm trong việc thực hiện những thay đổi: “Cuộc hoán cải sinh thái phải ảnh hưởng đến các quyết định liên quan đến đầu tư, năng lượng, giáo dục, bất động sản, mua sắm và quản trị.”

Định hướng này thể hiện một tham vọng vượt xa những hoạt động bảo vệ môi trường mang tính nhất thời. Các mối quan tâm sinh thái có thể từng bước trở thành một yếu tố trong những quyết định kinh tế, hành chính và quản lý tài sản của các cơ sở Công giáo.

Bà Lorna Gold đã tóm lược viễn tượng này bằng một tuyên bố hết sức rõ ràng: “Năm năm tới phải cho thấy Giáo hội sẵn sàng thay đổi những gì.”

Sự tiếp nối giữa Đức Giáo hoàng Phanxicô và Đức Giáo hoàng Lêô XIV

Nữ tu Alessandra Smerilli đã đặt những thông báo trên trong dòng tiếp nối di sản của thông điệp Laudato sì, được Đức Giáo hoàng Phanxicô công bố năm 2015. Chị nhắc lại rằng việc bảo vệ công trình tạo dựng là một phần của cuộc hoán cải Kitô giáo, liên quan đến các mối tương quan của con người với Thiên Chúa, với tha nhân và với trái đất. Chị cũng đề cập đến sự dấn thân của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Đấng đã phê chuẩn một thánh lễ cầu nguyện cho việc bảo vệ công trình tạo dựng và kêu gọi vượt qua những lời tuyên bố đơn thuần về môi trường. Trích dẫn thông điệp Laudato sì, Nữ tu nhắc lại nguyên tắc căn bản: “Không có sinh thái học nếu không có một nhân học thích đáng.” Nguyên tắc này cho thấy sáng kiến bảo vệ môi trường được đặt trong quan niệm Kitô giáo về con người.

Chương trình cũng dự kiến cung cấp những tài liệu có thể sử dụng mà không cần kết nối Internet, xây dựng một không gian quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm và phát triển mạng lưới các “nhà truyền giáo kỹ thuật số”. Đối với Tòa Thánh, thách đố trong những năm tới là chuyển những tham vọng này thành những kết quả có thể đo lường được. Tuy nhiên, chiến lược này cũng đặt ra một câu hỏi căn bản: Làm thế nào để đưa những ưu tiên mới này vào đời sống các giáo phận một cách lâu dài, đồng thời vẫn bảo đảm vị trí ưu tiên hàng đầu của sứ mạng thiêng liêng, bí tích và loan báo Tin Mừng của Giáo hội?

(Vatican News 4-11-2026)