Lúc 18 giờ 30 ngày 01 tháng Chín vừa qua, cũng là ngày Thế giới cầu nguyện cho sự chăm sóc Công trình tạo dựng của Thiên Chúa, Đức Thánh cha Lêô XIV đã cử hành thánh lễ theo ý hướng này, tại Vườn Castel Gandolfo, nơi ngài cư ngụ từ tối thứ Bảy, ngày 30 tháng Tám trước đó.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Đồng tế với Đức Thánh cha trong khu vực Borgo Laudato sì, do Đức Phanxicô khởi xướng việc thành lập theo tinh thần Thông điệp Laudato sì của ngài về việc bảo tồn trái đất như căn nhà chung của nhân loại, có bốn hồng y, giám mục và hàng chục linh mục, đặc biệt là Đức Hồng y Michael Czerny, Tổng trưởng Bộ Phát triển nhân bản toàn diện, Đức Hồng y Arthur Roche, người Anh, Tổng trưởng Bộ Phụng tự và Kỷ luật bí tích, trước sự hiện diện của khoảng 100 tín hữu, trong đó cũng có một số chức sắc của Tòa Thánh.
Bài giảng của Đức Thánh cha
Trong bài giảng thánh lễ, Đức Thánh cha đã nói về sự chiêm ngắm, việc hoán cải về sinh thái và hòa bình, và ngài kết thúc bài giảng bằng việc đọc Bài ca Thụ tạo của Thánh Phanxicô Assisi.
Đức Thánh cha bắt đầu từ các bài đọc phụng vụ. Theo ngài, những bài đọc này chứa đựng “hai lời mời gọi chiêm ngắm các công trình của Chúa, một việc thực hành chắc chắn không khó trong khung cảnh của những khu vườn tuyệt đẹp này”. Ngài nói rằng Sách Khôn Ngoan cảnh báo về những người chỉ dừng lại ở lửa, gió, nước cuồn cuộn hay các vì sao “mà không đi ngược lên tới Đấng Tạo Hóa của biết bao điều kỳ diệu”.
Thánh vịnh 18 thúc đẩy chúng ta ngước mắt lên các tầng trời, là những nơi loan báo vinh quang Thiên Chúa. Còn đoạn Tin mừng Matthêu đọc trong thánh lễ về chim trời và hoa huệ ngoài đồng nhằm nhấn mạnh vị trí đặc biệt của con người trong kế hoạch của Thiên Chúa: nếu Chúa mặc cho cây cỏ và muông thú “vẻ đẹp lộng lẫy”, thì “Ngài còn quan tâm đến những nhu cầu của các con cái yêu dấu của Ngài biết chừng nào”.
Đến đây, Đức Lêô XIV đưa ra lời mời gọi cụ thể nhất dành cho các tín hữu. Trong ngày hôm nay và những ngày sắp tới, ngài đề nghị: “chúng ta hãy dành cho mình vài phút tạm dừng khỏi sự cuồng quay của những hoạt động thường nhật để thưởng thức sự hài hòa lớn lao mà chúng ta là một phần trong đó”. Tiếp đến, ngài sử dụng một hình ảnh mượn từ ngôn ngữ điện thoại: “Chúng ta hãy đặt tất cả những tiếng ồn do các công trình của con người tạo ra vào chế độ im lặng, để lắng nghe tiếng nói du dương của thụ tạo, nơi Thiên Chúa, Đấng Tác Giả của mọi sự, nói với chúng ta”.
Trong cách dùng từ của Đức Giáo hoàng, sự chiêm niệm đi trước hành động và là điều kiện để hành động: cuộc gặp gỡ với Chúa tạo nên “bước đầu tiên” hướng tới một “cuộc hoán cải sinh thái đích thực”, điều đã được nhắc đến trong Sứ điệp cho Ngày Thế giới cầu nguyện cho sự bảo tồn công trình tạo dựng, trong đó những hiệu quả của cuộc gặp gỡ với Đức Kitô phải được biểu lộ “một cách rõ ràng trong mối tương quan với thế giới chung quanh chúng ta”.
Đức Thánh cha tiếp tục nói rằng từ sự chiêm niệm nảy sinh ý thức về trách nhiệm “cá nhân và tập thể trong việc gìn giữ sự hài hòa nguyên thủy”, và từ việc nhìn nhận những sai lầm đã phạm, nảy sinh “một cam kết mới mẻ nhằm khôi phục các mối tương quan giữa các thụ tạo theo ý muốn của Đấng Tạo Hóa”.
Tiếp tục bài giảng, Đức Thánh cha chuyển từ bình diện sinh thái sang bình diện hòa bình. Ngài nhắc lại từ Sứ điệp lời “kêu gọi mang tính ngôn sứ” của Isaia 2,4 về việc rèn gươm thành lưỡi cày, nghĩa là “biến đổi điều xấu thành sự sống”, đồng thời thêm rằng “vẫn chưa quá muộn”. Ngài nhắc lại: “Những gì đã được sử dụng để hủy diệt có thể được định hướng lại để phục vụ sự sống, để chăm lo cho người nghèo, nuôi dưỡng những người đói khát và bảo vệ thụ tạo”.
Mùa Thụ tạo, được các Giáo hội Kitô cùng cử hành từ ngày 01 tháng Chín đến ngày 04 tháng Mười, năm nay sẽ kết thúc vào một ngày mang ý nghĩa đặc biệt đối với Giáo hội Công giáo. Thật vậy, ngày 04 tháng Mười năm 2026 là kỷ niệm 800 năm ngày thánh Phanxicô qua đời; ngài đã giã từ trần thế tại Porziuncola, Assisi trong đêm 03 rạng ngày 04 tháng Mười năm 1226. Đức Lêô XIV đã trực tiếp nối kết hai ngày này, nêu rõ rằng vị thánh người Umbria là nhân vật mà Đức Phanxicô đã “đặc biệt lấy cảm hứng” để viết thông điệp Laudato sì cũng như để xây dựng khu vườn Borgo này tại Castel Gandolfo.
Trong phần kết bài giảng, Đức Thánh cha đã đọc Bài ca Thụ tạo của thánh Phanxicô và nhấn mạnh những lời nguyện này: “Ngợi khen Chúa, lạy Chúa của con, cùng với mọi thụ tạo của Ngài, đặc biệt là anh mặt trời”, rồi đến mặt trăng và các vì sao, gió, nước, lửa, cho đến “chị và mẹ của chúng ta là trái đất, là Đấng nuôi dưỡng và cai quản chúng ta.
Đức Thánh cha nói: Với bản văn có từ tám thế kỷ trước ấy, Giáo hội muốn “đổi mới quyết tâm của chúng ta sống và cổ võ tình huynh đệ đại đồng, vốn gắn kết không thể tách rời với nhiệm vụ gìn giữ thụ tạo”.
Thánh lễ cầu nguyện cho việc chăm sóc thụ tạo là một công thức phụng vụ mới được thiết lập gần đây: được Đức Lêô XIV phê chuẩn và Bộ Phụng tự và Kỷ luật các Bí tích công bố vào mùa hè năm ngoái (2025), công thức này lần đầu tiên được Đức Giáo hoàng cử hành chính tại những khu vườn này vào tháng Bảy cùng năm ngoái.
(Silire non possum 1-9-2026)
Trực tiếp
