Đức Tổng giám mục Gallagher: Ngoại giao Tòa Thánh đã dấn thân phục vụ hòa bình suốt nhiều thế kỷ

Trong những ngày qua, Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Gallagher đã đến viếng thăm nước Cabo Verde, bên Phi châu nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa nước này với Tòa Thánh.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Cabo Verde là một quần đảo gồm mười đảo, với diện tích tổng cộng hơn 4.000 cây số vuông và dân số vào khoảng năm triệu 30.000 người, nói tiếng Bồ Đào Nha. Số tín hữu Công giáo chiếm 80% dân số thuộc hai giáo phận.

Chúa nhật ngày 10 tháng Năm, Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng đã cử hành thánh lễ cho Giáo hội địa phương, và hôm sau, ngày 11 tháng Năm, ngài đã thuyết trình về phương thức hoạt động của nền ngoại giao của Tòa Thánh với các nước trên thế giới.

Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng cho biết việc bảo vệ sự sống, gia đình, tự do tôn giáo, nhân quyền, dân chủ, chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế là những “giá trị nền tảng” được Tòa Thánh và Cabo Verde cùng chia sẻ. Bên cạnh đó là những “thách thức toàn cầu” lớn, như xung đột, khủng hoảng khí hậu, bất bình đẳng, di cư, các biến đổi công nghệ, nạn buôn bán ma túy, khủng hoảng giá trị, chủ nghĩa cá nhân và sự đánh mất ý thức về chân lý.

Mục tiêu trọng tâm là hòa bình

Đức Tổng giám mục Gallagher nhấn mạnh rằng: “Một nửa thế kỷ đối thoại, hợp tác và tình hữu nghị chân thành giữa một quốc gia có chủ quyền còn trẻ và một trong những định chế ngoại giao lâu đời nhất thế giới, từ thế kỷ XI, vào thời kỳ Cải cách Gregorio, khi “quyền cử phái đoàn ngoại giao” được thể chế hóa trong Giáo hội; tiếp đó là sự ổn định về mặt thể chế vào thế kỷ XV với việc chuyển đổi - sau này cũng được nhiều quốc gia khác áp dụng - từ các phái bộ ngoại giao tạm thời sang các phái bộ thường trực, vốn là đặc điểm cốt lõi của nền ngoại giao hiện đại; và sự củng cố trong các thế kỷ XVI và XVII với sự phân biệt giữa các sứ thần, đặc phái viên và quyền sứ thần.

Tương quan ngoại giao của Tòa Thánh

Hiện nay, “Tòa Thánh duy trì mối quan hệ ngoại giao với 184 quốc gia, cùng với Liên hiệp châu Âu và Hội Hiệp sĩ Malta”.

Trong bối cảnh kinh nghiệm được hun đúc qua nhiều thế kỷ “phục vụ hòa bình, công lý, bảo vệ và thăng tiến phẩm giá con người”, mối quan hệ với Cộng hòa Cabo Verde đã được hình thành từ trước cả khi quốc gia này tuyên bố độc lập năm 1975.

Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng nhắc lại cuộc tiếp kiến do Đức Giáo hoàng Phaolô VI chủ sự, ngày 01 tháng Bảy năm 1970, tại Vatican dành cho một số lãnh đạo các phong trào đòi độc lập ở châu Phi, trong đó có ông Agostinho Neto, Marcelino dos Santos và Amílcar Cabral. Ngài nhấn mạnh rằng cuộc gặp gỡ này “đã dẫn đến việc tạm thời gián đoạn quan hệ với Bồ Đào Nha, nhưng đồng thời cho thấy cam kết can đảm của Giáo hội trong việc ủng hộ chính nghĩa châu Phi và phẩm giá của các dân tộc”.

Giáo hội tại Cabo Verde

Sự hiện diện của Giáo hội Công Giáo bén rễ sâu trong lịch sử của Cộng hòa Cabo Verde và trở thành một thành phần của bản sắc quốc gia. Các nhà thừa sai Công giáo - nằm trong số những cư dân đầu tiên của quần đảo châu Phi này vào năm 1462 - đã có ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa, nghệ thuật, âm nhạc và phong tục địa phương.

Năm 1533, Giáo phận Santiago de Cabo Verde được thành lập - giáo phận đầu tiên tại châu Phi hạ Sahara - biến vùng đất này thành “một trung tâm truyền giáo và tổ chức xã hội với các trường học, bệnh viện và các cơ sở đào tạo”.

Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh khẳng định rằng Giáo hội không nhằm đề xuất “các hệ thống chính trị hay kinh tế”, nhưng yêu cầu “phẩm giá con người phải được tôn trọng và Giáo hội phải được bảo đảm tự do để thi hành sứ mạng của mình”. Trong bối cảnh đó, ngài nhắc đến Hiệp định năm 2013 giữa Tòa Thánh và Cabo Verde nhằm bảo đảm sự hỗ trợ, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế và giáo dục.

Mối quan hệ được xây dựng trên tình yêu và chân lý

Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh cũng kêu gọi thúc đẩy một “nền ngoại giao hy vọng và các giá trị”, hiện thực hóa lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, về một “nền hòa bình không vũ trang và có sức giải trừ vũ trang”, thông qua “những mối quan hệ được xây dựng trên tình yêu và chân lý”.

Sau cùng, Đức Tổng giám mục khích lệ các nhà lãnh đạo và người dân Cabo Verde “kiên trì theo đuổi công ích, công lý, sự hiệp nhất và tình liên đới”.

Cũng trong ngày hôm 11 tháng Năm, trước sự hiện diện của Đức Tổng giám mục Gallagher, đã diễn ra lễ ký kết Nghị định thư thực thi Hiệp định song phương năm 2013, do Giáo hội địa phương ký kết.

(Vatican News 12-6-2026)