Chỉ trích gay gắt trong nội bộ Chính thống giáo đối với bài giảng của Đức Thượng phụ Kyrill về vũ khí hạt nhân

Đức Tổng giám mục Elia, Giáo chủ Giáo hội Chính thống Phần Lan, đã mạnh mẽ chỉ trích Đức Thượng phụ Kirill của Chính thống Nga Kyrill vì bài giảng gần đây liên quan đến Thánh Seraphim thành Sarov và vũ khí hạt nhân.

Phúc Nhạc | RVA

Trong một tuyên bố chính thức, Đức Tổng giám mục Elia khẳng định rằng Giáo hội không thể bị lạm dụng để hợp thức hóa các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt. Phát biểu này nhằm đáp lại bài giảng của Đức Thượng phụ Kyrill trong thánh lễ mừng kính tại Đan viện Sarov (Đan viện Chúa Ba Ngôi) ở Diveyevo, qua đó vị thủ lãnh Chính thống Nga cho rằng việc phát triển một loại vũ khí có sức mạnh khủng khiếp ngay tại nơi này “không phải là điều ngẫu nhiên, nhưng một phần là nhờ lời cầu nguyện của người cha đáng kính và đạo hạnh của chúng ta là Thánh Seraphim thành Sarov.”

Đức Tổng giám mục Elia đã dứt khoát bác bỏ cách giải thích ấy và cho rằng đó là một “chương trình nghị sự chính trị”, chứ không phải là sự diễn đạt của thần học Chính thống giáo. Ngài nói rằng thật kinh hoàng khi Đức Thượng phụ Kyrill lạm dụng tên của Thánh Seraphim thành Sarov với việc chúc lành cho một loại vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Tuyên bố của Đức Tổng giám mục đã được đăng tải trên trang Web chính thức của Giáo hội Chính thống Phần Lan.

Đức Tổng giám mục Elia cũng trích dẫn lời nổi tiếng của Thánh Seraphim: “Hãy đạt được sự bình an trong tâm hồn, và hàng ngàn người xung quanh bạn sẽ được cứu độ.” Ngài đặt lời dạy ấy đối lập hoàn toàn với sức tàn phá của vũ khí hạt nhân, bởi chỉ một đầu đạn hạt nhân cũng có thể cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người.

Đức Tổng giám mục Phần Lan cũng nhắc lại lịch sử của Đan viện Sarov trong thời kỳ Liên Xô. Sau khi bị đóng cửa vào năm 1927, các đan sĩ bị bách hại và hành quyết, còn thánh tích của Thánh Seraphim thì bị xúc phạm. Đan viện lần lượt bị biến thành trại trẻ mồ côi, trại giam, và cuối cùng là một trung tâm nghiên cứu hạt nhân tuyệt mật, nơi Liên Xô chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên.

Theo ngài, việc mô tả khu phức hợp hạt nhân này như là hoa trái của lời cầu nguyện của Thánh Seraphim là điều không thể chấp nhận được. Đức Tổng giám mục Elia tiếp tục nhấn mạnh: “Khi Đức Thượng phụ Kyrill nói về Thiên Chúa bằng ngôn ngữ của chính trị, thì ông không còn công bố sứ điệp của Tin mừng nữa, mà đang truyền đạt lập trường của một nhà nước.” Đồng thời ngài nhắc lại rằng trong mỗi Phụng vụ Thánh, Giáo hội Chính thống luôn cầu nguyện “cho hòa bình của toàn thế giới”, chứ không cầu nguyện cho chiến thắng của bất cứ đạo quân nào.

Đức Tổng giám mục Elia kết luận bằng một tuyên bố ngắn gọn nhưng dứt khoát: ‘“Không có thứ gọi là vũ khí hạt nhân Chính thống giáo.”

Đoạn tuyệt với Matxcơva

Giáo hội Chính thống Phần Lan trực thuộc Tòa Thượng phụ Chính thống Constantinople, trong khi Tòa Thượng phụ Matxcơva đã chính thức cắt đứt quan hệ với Constantinople từ nhiều năm trước do cuộc chiến tại Ukraina, đồng thời chấm dứt sự hiệp thông Thánh Thể giữa hai bên. Trong khuôn khổ Tòa Thượng phụ Đại kết, Giáo hội Chính thống Phần Lan được hưởng quy chế tự trị.

Cùng với Giáo hội Tin lành Luther, Giáo hội Chính thống là một trong hai Giáo hội quốc gia được Hiến pháp Phần Lan công nhận, mặc dù số tín hữu của Giáo hội này khá nhỏ. Tuy Chính thống giáo đã bén rễ từ nhiều thế kỷ tại miền Đông Phần Lan, Giáo hội hiện chỉ có khoảng 60.000 tín hữu, tương đương khoảng 1,1% dân số cả nước. Sau khi Phần Lan giành độc lập vào năm 1917 - trong bối cảnh tâm lý chống Nga gia tăng - Giáo hội Chính thống Phần Lan được tách khỏi Giáo hội Chính thống Nga vào năm 1921, và đến năm 1923 trở thành một Giáo hội tự trị trực thuộc Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinople. Trong tiến trình “phi Nga hóa”, bao gồm việc điều chỉnh ngôn ngữ phụng vụ và một số thực hành phụng vụ, Giáo hội Chính thống Phần Lan đã trở thành Giáo hội Chính thống quốc gia duy nhất trên thế giới chuyển hoàn toàn sang sử dụng lịch Gregoriano giống như đại đa số các nước trên thế giới.

Chiến tranh của Nga chống Ukraina không những gây đổ máu giữa hai nước nhưng còn tạo nên sự xung đột trong nội bộ của Chính Thống giáo.

(Kathpress 6-8-2026)