Ngôn ngữ của việc xây dựng những nhịp cầu, chủ đề trọng yếu của Đại hội Toàn thể sắp tới của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) tại Jakarta, Indonesia đã trở thành một dấu ấn gắn liền với Đức Giáo hoàng Phanxicô, người đã nhiều lần kêu gọi các Kitô hữu hãy xây những nhịp cầu thay vì dựng lên những bức tường.
Joseph Masilamany | Chuyển ngữ: Duy An
Trong lúc Giáo hội tại châu Á chuẩn cho Đại hội Toàn thể của FABC tại Jakarta từ ngày 20 đến ngày 26 tháng Bảy năm 2026, với chủ đề: “Hoán cải theo tinh thần hiệp hành và sứ mạng trở thành những nhịp cầu và người xây dựng nhịp cầu tại châu Á”, một chủ đề chưa bao giờ mang tính thời sự hơn lúc này.
Ngôn ngữ về việc xây dựng những nhịp cầu đã trở thành dấu ấn gắn liền với Đức Giáo hoàng Phanxicô, là vị không ngừng mời gọi các Kitô hữu xây dựng những nhịp cầu thay vì dựng lên các bức tường. Đối với ngài, nỗi sợ hãi và sự loại trừ không bao giờ có thể trở thành nền tảng cho chứng tá Kitô đích thực.
Chuyến tông du của ngài đến Indonesia vào năm 2024 là một minh họa sinh động. Đức Phanxicô ca ngợi nguyên tắc gotong royong của Indonesia — tinh thần hợp tác và tương trợ lẫn nhau vốn từ lâu đã định hình đời sống xã hội của đất nước này. Ngài cũng nhấn mạnh Đường hầm Hữu nghị, nối liền Đền thờ Hồi giáo Istiqlal với Nhà thờ Chính tòa Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời tại Jakarta, như một biểu tượng mạnh mẽ cho thấy những người thuộc các tôn giáo khác nhau vẫn có thể trung thành với niềm tin của mình, đồng thời lựa chọn đối thoại và cộng tác thay cho sự nghi kỵ.
Tuy nhiên, viễn tượng này không bắt đầu từ thời Đức Giáo hoàng Phanxicô.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II và Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, những vị có giáo huấn đã truyền cảm hứng cho sứ mạng đối thoại và xây dựng những nhịp cầu của Giáo hội.
Trong Tông huấn “Giáo Hội tại Á Châu” (Ecclesia in Asia) năm 1999, Thánh Gioan Phaolô II mô tả đối thoại với các nền văn hóa và các tôn giáo là “một phần trong sứ mạng loan báo Tin mừng của Giáo hội”, đồng thời mời gọi các Kitô hữu dấn thân đối thoại với những truyền thống tâm linh phong phú của châu Á bằng cả xác tín lẫn lòng tôn trọng.
Đức Bênêđictô XVI cũng nhấn mạnh rằng đức tin được phát triển nhờ đối thoại dựa trên lý trí chứ không phải bằng sự cưỡng ép.
Ba vị giáo hoàng này đã cùng nhau trình bày việc xây dựng những nhịp cầu không phải như một hình thức ngoại giao hay quan hệ công chúng, nhưng như một cách diễn tả sống động của Tin mừng.
Truyền thống đối thoại
Kể từ khi được thành lập vào năm 1970, FABC đã thúc đẩy điều mà tổ chức này gọi là “đối thoại ba chiều”: đối thoại với các nền văn hóa châu Á, đối thoại với các tôn giáo và đối thoại với người nghèo.
Viễn tượng này nhìn nhận rằng việc loan báo Tin mừng tại châu Á phụ thuộc ít hơn vào sức mạnh của các định chế, nhưng nhiều hơn vào những mối tương quan được xây dựng trên nền tảng của lòng tin tưởng, sự tôn trọng và tình liên đới.
Các nhà lãnh đạo Giáo hội khắp châu Á đã sống viễn tượng này bằng nhiều cách khác nhau
Đức Hồng y Michael Michai Kitbunchu, Đức Hồng y Oswald Gracias và Đức Hồng y Ignatius Suharyo Hardjoatmodjo: những vị lãnh đạo Giáo hội châu Á có lối lãnh đạo mục vụ đã củng cố sứ mạng xây dựng những nhịp cầu của Giáo hội giữa các nền văn hóa, các tôn giáo và các cộng đồng.
Tại Thái Lan, Đức Hồng y Michael Michai Kitbunchu đã xây dựng mối quan hệ gắn bó với các cộng đồng Phật giáo.
Tại Ấn Độ, Đức Hồng y Oswald Gracias luôn khuyến khích đối thoại vượt qua các ranh giới tôn giáo.
Tại Indonesia, Đức Hồng y Ignatius Suharyo Hardjoatmodjo đã cộng tác chặt chẽ với các nhà lãnh đạo của những tôn giáo khác, cho thấy rằng sự hợp tác và lòng trung thành với đức tin của mình không hề loại trừ lẫn nhau.
Đức Hồng y Stephen Kim Sou-hwan và Đức Hồng y Jaime Sin: những vị lãnh đạo Giáo hội châu Á mà sự lãnh đạo mục vụ đã củng cố sứ mạng xây dựng những nhịp cầu của Giáo hội giữa các nền văn hóa, các tôn giáo và các cộng đồng.
Tại Hàn Quốc, Đức Hồng y Stephen Kim Sou-hwan đã trở thành một tiếng nói đạo đức được kính trọng trong giai đoạn đất nước chuyển mình sang chế độ dân chủ. Ngài mở cửa các cơ sở của Giáo hội để đón tiếp các nhà hoạt động dân chủ, đồng thời cổ võ công cuộc cải cách trong hòa bình.
Tại Philippines, Đức Hồng y Jaime Sin đã góp phần định hướng Cuộc Cách mạng Sức mạnh nhân dân năm 1986 dẫn đến một cuộc chuyển giao chính quyền trong ôn hòa, sử dụng uy tín đạo đức của Giáo hội để giảm thiểu nguy cơ đổ máu.
Đức Hồng y Anthony Soter Fernandez: vị lãnh đạo Giáo hội châu Á có lối lãnh đạo mục vụ đã củng cố sứ mạng xây dựng những nhịp cầu của Giáo hội giữa các nền văn hóa, các tôn giáo và các cộng đồng.
Malaysia là một ví dụ khác qua cuộc đời của cố Đức Hồng y Anthony Soter Fernandez.
Vốn được các cộng đồng thuộc nhiều tôn giáo và sắc tộc khác nhau kính trọng, Đức Hồng y tin rằng đối thoại không phải là sự thỏa hiệp về đức tin, nhưng chính là một cách diễn tả đức tin.
Ngài giữ vai trò hàng đầu trong Hội đồng Tham vấn Malaysia về Phật giáo, Kitô giáo, Ấn giáo, Sikh giáo và Đạo giáo (MCCBCHST), thành lập năm 1983 nhằm thúc đẩy sự hiểu biết và hợp tác giữa các cộng đồng tôn giáo không phải Hồi giáo lớn của đất nước.
Đức Hồng y Charles Maung Bo và Đức Hồng y Luis Antonio Tagle: những vị lãnh đạo Giáo hội châu Á cố lối lãnh đạo mục vụ đã củng cố sứ mạng xây dựng những nhịp cầu của Giáo hội giữa các nền văn hóa, các tôn giáo và các cộng đồng.
Ngày nay, Đức Hồng y Charles Maung Bo của Myanmar tiếp tục truyền thống ấy bằng việc không ngừng kêu gọi hòa giải giữa bối cảnh xung đột, trong khi Đức Hồng y Luis Antonio Tagle được nhiều người biết đến với đường hướng mục vụ đặt trọng tâm vào việc lắng nghe, khiêm nhường và đồng hành.
Hoàn cảnh của những vị lãnh đạo này có thể khác nhau, nhưng tất cả đều có cùng xác tín: Giáo hội thường có ảnh hưởng lớn nhất khi trở thành một nhịp cầu hơn là một rào chắn.
Những nhịp cầu được xây dựng mỗi ngày
Việc xây dựng những nhịp cầu không chỉ giới hạn trong đối thoại liên tôn. Một trong những nét nổi bật của Giáo hội tại châu Á là ảnh hưởng của Giáo hội thường vượt xa số lượng tín hữu.
Tại nhiều quốc gia nơi người Công giáo chỉ chiếm một thiểu số, Giáo hội vẫn giành được sự kính trọng nhờ các trường học, bệnh viện, các dịch vụ xã hội và các hoạt động bác ái phục vụ mọi người mà không hề phân biệt đối xử.
Những hoạt động ấy chứng minh rằng uy tín không đến từ quy mô hay ảnh hưởng chính trị, mà từ sự phục vụ trung thành và đời sống liêm chính.
Nhiều nhịp cầu quan trọng nhất được âm thầm xây dựng do những người Công giáo bình thường: các tình nguyện viên giáo xứ tổ chức những sinh hoạt liên tôn, các nữ tu chăm sóc người nghèo, các giáo viên giáo dục trẻ em thuộc nhiều hoàn cảnh khác nhau, và các cộng đồng cùng chung tay giúp đỡ nhau sau các thảm họa thiên nhiên.
Trong một thời đại bị chia rẽ và thiếu lòng tin, sứ mạng của Giáo hội không phải là xóa bỏ những khác biệt, nhưng là bảo đảm rằng những khác biệt ấy sẽ không bao giờ trở thành rào cản đối với phẩm giá con người, sự tôn trọng lẫn nhau hay việc chung sống trong hòa bình.
Chính vì vậy, việc Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu (FABC) nhấn mạnh đến xây dựng những nhịp cầu không chỉ là một chiến lược mục vụ.
Đó còn là một viễn tượng về Giáo hội như một cộng đoàn biết lắng nghe trước khi phán xét, đồng hành trước khi chỉ dạy và tìm kiếm gặp gỡ trước khi đối đầu.
Nếu các giám mục quy tụ tại Jakarta tái khẳng định viễn tượng ấy, các ngài sẽ tiếp nối di sản của lời mời gọi đối thoại từ Thánh Gioan Phaolô II, sự dấn thân đối thoại dựa trên lý trí của Đức Bênêđictô XVI, lời kêu gọi xây dựng tình huynh đệ của Đức Phanxicô, cũng như chứng tá của các vị lãnh đạo Giáo hội châu Á như các Đức Hồng y Stephen Kim Sou-hwan, Jaime Sin, Charles Maung Bo, Luis Antonio Tagle và Ignatius Suharyo, những người đang hiện thân cho các lý tưởng ấy qua đời sống và sứ vụ của mình.
Trong một châu lục đa dạng trong cuộc sống hằng ngày, sứ mạng có tính ngôn sứ nhất của Giáo hội có lẽ không phải là đứng về một phía của sự chia rẽ hay yêu cầu người khác tự mình vượt qua khoảng cách ấy, nhưng là trở thành một nhịp cầu, đưa con người đến với nhau bằng đối thoại, khiêm nhường và phục vụ.
Về tác giả
Joseph Masilamany là một nhà báo kỳ cựu người Malaysia và là cây bút tự do với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông Công giáo. Ông thường xuyên cộng tác với các hãng thông tấn và nền tảng tin tức Công giáo hàng đầu.
Trực tiếp
