Đức Hồng y David báo động: Chiến tranh trong kỷ nguyên AI là mối đe dọa đối với người Philippines tại Vùng Vịnh

Đức Hồng y Pablo Virgilio Siongco David, Giám mục Giáo phận Kalookan, nguyên Chủ tịch Hội đồng Giám mục Philippines, và hiện thời là Phó Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) đã bày tỏ “mối quan ngại sâu sắc” về tình trạng của những người Philippines di cư tại Trung Đông, nơi đang diễn ra một cuộc khủng hoảng quân sự và kinh tế liên quan đến nhiều cuộc xung đột đang tiếp diễn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người lao động hiện diện trong khu vực, cũng như về việc ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chiến tranh.

Phúc Nhạc | RVA

Đức Hồng y đưa ra nhận định này trong một bài đăng trên mạng xã hội được công bố hôm 22 tháng Chín vừa qua, qua đó một lần nữa cho thấy sự quan tâm của Giáo hội địa phương đối với hoàn cảnh của những người lao động di cư, đặc biệt là những người đang ở các quốc gia Vùng Vịnh.

Đức Hồng y David viết: “Điều khiến tôi lo lắng không chỉ là các công dân của những quốc gia vùng Vịnh này, nhưng còn là hàng triệu người Philippines đang sống và làm việc tại đó”, những người đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của các quốc gia này.

Theo các ước tính của chính phủ Manila được cập nhật đến tháng Ba năm 2026, khoảng 2,35 triệu người Philippines đang sinh sống tại sáu quốc gia vùng Vịnh: 975.000 người ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), 813.000 người ở Ả rập Saudi, 250.000 người ở Qatar, 211.000 người ở Kuwait, 56.000 người ở Bahrain và 49.000 người ở Oman.

Đức Hồng David nhấn mạnh: “Đó là những đồng bào của chúng ta, những người đã rời bỏ gia đình để kiếm sống ở nước ngoài. Sự an toàn và phúc lợi của họ phải tiếp tục là một ưu tiên đối với chính phủ của chúng ta... Điều đang bị đe dọa là mạng sống của hàng triệu người vô tội, trong đó có những anh chị em người Philippines của chúng ta đang làm việc tại Trung Đông. Chúng ta không thể để tương lai của họ bị phó mặc cho logic của chiến tranh, càng không thể để nó bị phó mặc cho những cỗ máy mà một ngày nào đó có thể hoạt động vượt quá khả năng hiểu biết và kiểm soát của chúng ta.”

Qua những lời này, Đức Hồng y đề cập đến những lo ngại ngày càng tăng liên quan đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và những robot ngày càng có hình dáng “giống con người”.

Trong năm 2025, lượng kiều hối bằng tiền mặt của người lao động Philippines ở nước ngoài (OFW) đạt mức cao kỷ lục 35,63 tỷ USD, tương đương khoảng 7,3% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Philippines. Dòng tiền do người di cư gửi về quê hương đã tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước, đạt 3,52 tỷ USD trong tháng Mười Hai năm 2025. Sự gia tăng này chủ yếu được thúc đẩy bởi mức tăng kiều hối của những người làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, theo số liệu do Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Ngân hàng trung ương Philippines, cung cấp.

Các cuộc chiến kéo dài

Đức Hồng y David cho biết ngài lo ngại về tình trạng chiến tranh tiếp tục leo thang tại Trung Đông. Điều bắt đầu bằng các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel nhằm vào Iran hồi tháng Hai vừa qua đã biến thành một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn, trong đó Tehran tiến hành các cuộc trả đũa nhằm vào những cơ sở quân sự của Hoa Kỳ tại nhiều quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait và Oman.

Cộng hòa Hồi giáo Iran khẳng định họ không có ý định chống lại các nước láng giềng Ả Rập vùng Vịnh và các mục tiêu của họ chủ yếu là những cơ sở quân sự của Mỹ nằm trên lãnh thổ các quốc gia này. Tuy nhiên, hậu quả của những cuộc tấn công này được cảm nhận vượt xa các căn cứ quân sự, đe dọa tính mạng dân thường cũng như các cơ sở hạ tầng chiến lược như sân bay, các cơ sở năng lượng và hoạt động vận tải biển quốc tế.

Ả Rập Sauđit cũng bị cuốn vào cuộc xung đột, với những cuộc tấn công mới bằng tên lửa và máy bay không người lái do phong trào Houthi ở Yemen tiến hành, lực lượng cũng nhận được sự hỗ trợ quân sự từ Iran. Trong các cuộc tấn công vào cuối tuần trước, các vụ phóng của lực lượng này thậm chí đã áp sát sân bay quốc tế Riyadh. Nguy cơ là các quốc gia từng cố gắng tránh can dự trực tiếp vào cuộc chiến vẫn có thể bị kéo vào vòng xoáy bạo lực đang không ngừng mở rộng.

Đức Hồng y David viết: “Tôi cũng lo ngại không kém về việc Israel tiếp tục tham gia vào cuộc chiến chống Iran, trong khi các hoạt động quân sự của nước này tại Gaza và Lebanon vẫn đang tiếp diễn.”

Sau cùng là tại Gaza, nơi người Palestine vẫn tiếp tục thiệt mạng bất chấp lệnh ngừng bắn, trong khi những gia đình phải di dời vì chiến tranh buộc phải sống giữa đống đổ nát của những ngôi nhà đã bị bom phá hủy.

Và tại Lebanon, nơi những cuộc tấn công mới của Israel cùng các cuộc đấu súng với Hezbollah đang đe dọa làm sụp đổ lệnh ngừng bắn mong manh. Đức Hồng y chủ chăn Giáo phận Kalookan khẳng định: “Sự đau khổ của những người dân bình thường đã vượt quá giới hạn chịu đựng, và các bên liên quan phải nghiêm túc dấn thân cho hòa bình.”

Trí tuệ nhân tạo và các cuộc xung đột

Một chủ đề khác đặc biệt được Giám mục Kalookan quan tâm là “hiện tượng ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh hiện đại”.

Đức Hồng y cho biết: “Đề cập ở đây là những thông tin xuất hiện trong một số báo cáo gần đây, theo đó các hệ thống được hỗ trợ bởi AI đã được sử dụng trong những chiến dịch quân sự có mục tiêu nhằm vào Iran, cũng như tại Gaza và Lebanon”. Ngài cảnh báo thêm: “Những công nghệ này có thể đẩy nhanh quá trình xác định và lựa chọn mục tiêu, rút ngắn xuống chỉ còn vài phút hoặc vài giây những quyết định mà trước đây cần đến hàng giờ.” Đồng thời, những nhà phát triển hàng đầu trong lĩnh vực này đã cảnh báo về khó khăn ngày càng gia tăng trong việc hiểu và kiểm soát hành vi của những hệ thống ngày càng mạnh mẽ.

Đức Hồng y Cảnh báo: “Điều này đặt ra một câu hỏi đáng lo ngại: liệu quá trình ra quyết định quân sự có sự hỗ trợ của AI có thể đã góp phần vào tốc độ và quy mô của đợt leo thang gần đây này hay không? Chúng ta vẫn chưa có đủ bằng chứng để trả lời câu hỏi đó. Nhưng đây là một vấn đề cần được khẩn trương nghiên cứu sâu hơn”.

Đức Hồng y nhận xét rằng trong bối cảnh cuộc chạy đua hướng tới siêu trí tuệ nhân tạo vẫn tiếp diễn, “Có phải chúng ta đang cho phép những công nghệ có khả năng đẩy nhanh cỗ máy chiến tranh nhanh hơn khả năng mà sự khôn ngoan của con người, sự phân định đạo đức và ngoại giao có thể kìm hãm nó? Tôi cầu nguyện để các nhà lãnh đạo của những quốc gia liên quan tìm được lòng can đảm để lùi lại một bước trước sự leo thang nguy hiểm này và trở lại bàn đàm phán.

Đức Hồng y David kết luận rằng hòa bình không thể đạt được chỉ đơn giản bằng việc phát triển những vũ khí tinh vi hơn hoặc đe dọa lẫn nhau bằng một sự hủy diệt còn lớn hơn.”

(Asia News 22-9-2026)