Sáng ngày 13 tháng Hai vừa qua, Phòng Báo chí Tòa Thánh đã công bố Sứ điệp Mùa Chay đầu tiên của Đức Thánh cha Lêô XIV. Dưới đây là toàn văn Sứ điệp Mùa Chay năm 2026.
Phúc Nhạc | RVA
“Lắng nghe và ăn chay
Mùa Chay như thời gian của hoán cải”
Anh chị em thân mến!
Mùa Chay là thời gian mà Hội thánh, trong sự ân cần của người mẹ, mời gọi chúng ta đặt lại mầu nhiệm Thiên Chúa vào trung tâm đời sống mình, để đức tin được khơi lại sức sống và trái tim không bị phân tán giữa những lo âu và xao lãng của mỗi ngày.
Mọi hành trình hoán cải đều bắt đầu khi chúng ta để cho Lời chạm đến mình và đón nhận Lời với tâm hồn ngoan ngoãn. Vì thế, có một mối liên hệ giữa hồng ân Lời Chúa, không gian hiếu khách mà chúng ta dành cho Lời Ngài, và sự biến đổi mà Lời thực hiện. Do đó, hành trình Mùa Chay trở thành cơ hội thuận lợi để lắng nghe tiếng Chúa và canh tân quyết tâm bước theo Đức Kitô, cùng Người đi trên con đường lên Giêrusalem, nơi hoàn tất mầu nhiệm cuộc Thương Khó, sự chết và sự Phục Sinh của Người.
Lắng nghe
Năm nay, trước hết tôi muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dành chỗ cho Lời Chúa qua sự lắng nghe, bởi vì thái độ sẵn sàng lắng nghe là dấu chỉ đầu tiên cho thấy ước muốn bước vào tương quan với người khác.
Chính Thiên Chúa, khi tỏ mình cho ông Môsê trong bụi gai cháy, đã cho thấy lắng nghe là đặc tính riêng của Người: “Ta đã thấy cảnh khốn cùng của dân Ta bên Ai Cập và đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3,7). Việc lắng nghe tiếng kêu của người bị áp bức là khởi đầu của một lịch sử giải phóng, trong đó Chúa lôi cuốn cả Môsê, sai ông mở ra con đường cứu độ cho con cái Người đang sống trong cảnh nô lệ.
Thiên Chúa là Đấng dấn thân, hôm nay cũng chạm đến chúng ta qua những tư tưởng làm rung động trái tim Người. Vì thế, việc lắng nghe Lời Chúa trong phụng vụ đào luyện chúng ta biết lắng nghe thực tại một cách đích thực hơn: giữa muôn vàn tiếng nói đi ngang qua đời sống cá nhân và xã hội của chúng ta, Kinh thánh giúp ta nhận ra tiếng kêu phát xuất từ đau khổ và bất công, để tiếng kêu ấy không bị bỏ mặc không lời đáp. Bước vào thái độ nội tâm của sự đón nhận này nghĩa là để cho Thiên Chúa dạy chúng ta biết lắng nghe như Người, đến độ nhận ra rằng “thân phận của người nghèo là một tiếng kêu, xuyên suốt lịch sử nhân loại, luôn gọi hỏi đời sống chúng ta, các xã hội chúng ta, các hệ thống chính trị và kinh tế, và sau cùng, cả chính Hội thánh”. (Tông huấn Dilexi te, 4-10-2025, 9).
Ăn chay
Nếu Mùa Chay là thời gian lắng nghe, thì ăn chay là thực hành cụ thể giúp ta sẵn sàng đón nhận Lời Chúa. Việc kiêng ăn là một thực hành khổ chế rất cổ kính và không thể thay thế trên hành trình hoán cải. Chính vì liên hệ đến thân xác, nên nó làm rõ hơn điều chúng ta thực sự “đói” và điều ta cho là thiết yếu cho sự sống mình. Nhờ đó, ta biết phân định và sắp xếp lại các “ham muốn”, giữ cho cơn đói khát công lý luôn tỉnh thức, không rơi vào cam chịu, nhưng được hướng dẫn để trở thành lời cầu nguyện và trách nhiệm đối với tha nhân.
Thánh Augustinô, với sự tinh tế thiêng liêng, cho thấy sự căng thẳng giữa thời gian hiện tại và sự viên mãn tương lai trong việc canh giữ tâm hồn này khi ngài nói: “Trong cuộc sống trần thế, con người có phần phải đói và khát sự công chính; còn được no thỏa thì thuộc về đời sau. Các thiên thần được no đầy thứ bánh ấy, thứ lương thực ấy; còn con người thì đói khát nó, luôn vươn mình trong ước muốn. Sự vươn mình trong ước muốn ấy làm tâm hồn được nới rộng và gia tăng khả năng của nó.” (S. Agostino, L’utilità del digiuno, 1.1). Hiểu theo nghĩa này, ăn chay không chỉ giúp ta rèn luyện và thanh luyện ước muốn, làm cho nó tự do hơn, mà còn mở rộng nó, để ước muốn hướng về Thiên Chúa và thôi thúc ta hành động vì điều thiện.
Tuy nhiên, để việc ăn chay giữ được chân lý Tin mừng và tránh cám dỗ làm cho lòng mình kiêu ngạo, nó luôn phải được sống trong đức tin và khiêm nhường. Ăn chay đòi hỏi phải gắn bó với sự hiệp thông với Chúa, vì “người không biết nuôi dưỡng mình bằng Lời Thiên Chúa thì không thực sự ăn chay”. Là dấu chỉ hữu hình của quyết tâm nội tâm muốn, nhờ ơn thánh, tránh xa tội lỗi và sự dữ, ăn chay còn bao gồm những hình thức từ bỏ khác giúp ta xây dựng một lối sống giản dị hơn, bởi vì “chỉ sự khổ chế mới làm cho đời sống Kitô hữu trở nên mạnh mẽ và chân thực”. (S. Paolo VI, Catechesi, 8 febbraio 1978).
Vì thế, tôi muốn mời gọi anh chị em thực hành một hình thức từ bỏ rất cụ thể nhưng thường ít được coi trọng: đó là kiêng những lời nói làm tổn thương và làm đau người khác. Hãy bắt đầu giải trừ vũ khí nơi ngôn ngữ của mình, từ bỏ những lời sắc bén, những phán xét vội vàng, những lời nói xấu người vắng mặt không thể tự vệ, những lời vu khống. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng học cách cân nhắc lời nói và vun trồng sự dịu dàng: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, và trong các cộng đoàn Kitô hữu. Khi đó, nhiều lời hận thù sẽ nhường chỗ cho những lời hy vọng và bình an.
Cùng nhau
Sau cùng, Mùa Chay làm nổi bật chiều kích cộng đoàn của việc lắng nghe Lời và thực hành ăn chay. Kinh Thánh cũng nhấn mạnh khía cạnh này qua nhiều cách. Chẳng hạn, khi sách Nêhêmia kể rằng dân chúng đã tụ họp để nghe đọc công khai sách Luật, và thực hành ăn chay, chuẩn bị cho việc tuyên xưng đức tin và thờ lạy, nhằm canh tân giao ước với Thiên Chúa (x. Nkm 9,1-3).
Tương tự, các giáo xứ, gia đình, nhóm giáo hội và cộng đoàn tu trì của chúng ta được mời gọi cùng nhau bước đi trong Mùa Chay, trong đó việc lắng nghe Lời Thiên Chúa - cũng như tiếng kêu của người nghèo và của trái đất - trở thành hình thức của đời sống chung, và việc ăn chay nâng đỡ một sự sám hối thực sự. Trong viễn tượng này, sự hoán cải không chỉ liên quan đến lương tâm của từng cá nhân, mà còn đến phong cách các mối tương quan, chất lượng của đối thoại, khả năng để cho thực tại chất vấn và nhận ra điều thực sự định hướng ước muốn của chúng ta, cả trong các cộng đoàn Giáo hội lẫn trong nhân loại đang khát khao công lý và hòa giải.
Anh chị em thân mến, chúng ta hãy xin ơn để có một Mùa Chay làm cho tai chúng ta nhạy bén hơn trước tiếng Chúa và trước tiếng của những người bé mọn. Xin cho chúng ta có sức mạnh của một sự ăn chay cũng chạm đến cả lời nói, để những lời làm tổn thương được giảm bớt và không gian cho tiếng nói của người khác được mở rộng. Và chúng ta hãy dấn thân để các cộng đoàn của mình trở thành nơi tiếng kêu của người đau khổ được đón nhận, và sự lắng nghe làm phát sinh những hành trình giải phóng, giúp chúng ta sẵn sàng và mau mắn hơn trong việc góp phần xây dựng nền văn minh tình thương.
Tôi chân thành chúc lành cho tất cả anh chị em và cho hành trình Mùa Chay của anh chị em.
Làm tại Vatican, ngày 05 tháng Hai năm 2026, lễ kính thánh Agata, trinh nữ và tử đạo.
LÊÔ XIV, Giáo hoàng
Trực tiếp
