Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Không có một Hội thánh lý tưởng, tách biệt khỏi trần thế, nhưng chỉ có một Hội thánh duy nhất của Chúa Kitô, nhập thể trong lịch sử

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 04 tháng Ba vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung khoảng gần hai mươi ngàn tín hữu, quy tụ tại Quảng trường Thánh Phêrô, trong số này có khoảng ba mươi người từ Việt Nam. Đây là buổi tiếp kiến chung thứ chín của Đức Thánh cha kể từ đầu năm đến nay. Hiện diện trong dịp này cũng có ba hồng y và sáu giám mục.

Phúc Nhạc | RVA

Trước đó, Đức Thánh cha đã xuất hiện ở Quảng trường, dành mười lăm phút đi xe, tiến qua các lối đi để chào thăm các tín hữu, trước khi lên lễ đài.

Sau lời chào phụng vụ mở đầu của Đức Thánh cha, mọi người đã nghe các độc viên công bố bằng chín thứ tiếng đoạn thư của thánh Phaolô gửi các tín hữu thành Êphêsô (Ep 4,15-16):

“Anh em hãy sống theo sự thật trong đức ái, để trong mọi sự chúng ta được lớn lên trong Đấng là Đầu, là Đức Kitô. Từ Người, toàn thân được kết hợp và liên kết chặt chẽ nhờ mọi khớp nối nâng đỡ, theo năng lực thích hợp của từng chi thể, làm cho thân thể lớn lên và tự xây dựng mình trong đức ái.”

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo tiếp đó, Đức Thánh cha tiếp tục loạt bài về Công đồng chung Vatican II. Bài giáo lý này nói về Hiến chế tín lý Lumen gentium, Ánh sáng muôn dân, và có tựa đề là: “Hội thánh, thực tại hữu hình và thiêng liêng”.

Đức Thánh cha nói: “Anh chị em thân mến,

Chúng ta tiếp tục đào sâu Hiến chế Công đồng Lumen gentium, Ánh sáng muôn dân, về Hội thánh. Trong chương đầu tiên, khi tìm cách trả lời câu hỏi Hội thánh là gì, văn kiện mô tả Hội thánh như “một thực tại phức hợp” (số 8). Giờ đây, chúng ta tự hỏi: sự phức hợp ấy hệ tại điều gì? Có thế có người trả lời rằng Hội thánh phức hợp vì “phức tạp”, nên khó giải thích; người khác lại nghĩ rằng sự phức hợp ấy phát sinh từ việc Hội thánh là một định chế có ngàn năm lịch sử, với những đặc điểm khác biệt so với bất cứ tổ chức xã hội hay tôn giáo nào khác.

Tuy nhiên, trong tiếng Latinh, từ “phức hợp”, complessa, ám chỉ sự kết hợp có trật tự của những yếu tố hay chiều kích khác nhau trong cùng một thực tại. Vì thế, Hiến chế “Ánh sáng muôn dân”, Lumen gentium, có thể khẳng định rằng Hội thánh là một cơ thể được kết hợp chặt chẽ, nơi chiều kích nhân loại và chiều kích thần linh cùng hiện diện, không tách rời và cũng không lẫn lộn.

Chiều kích thứ nhất dễ nhận thấy, vì Hội thánh là một cộng đoàn nam nữ chia sẻ niềm vui và cơ cực của đời sống Kitô hữu, với những ưu điểm và khuyết điểm của mình, loan báo Tin mừng và trở thành dấu chỉ sự hiện diện của Chúa Kitô, Đấng đồng hành với chúng ta trên hành trình cuộc sống. Tuy nhiên, khía cạnh này - vốn cũng biểu lộ trong tổ chức cơ cấu - vẫn chưa đủ để diễn tả bản chất đích thực của Hội thánh, bởi vì Hội thánh còn mang một chiều kích thần linh. Chiều kích này không hệ tại một sự hoàn hảo lý tưởng hay một sự vượt trội thiêng liêng nơi các thành viên, nhưng ở chỗ Hội thánh được phát sinh từ kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa dành cho nhân loại, được thực hiện nơi Đức Kitô. Vì thế, Hội thánh đồng thời là cộng đoàn trần thế và là Thân Thể mầu nhiệm của Đức Kitô, là cộng đoàn hữu hình và mầu nhiệm thiêng liêng, là thực tại hiện diện trong lịch sử và là dân lữ hành tiến về trời cao (LG, 8; GLHTCG, 771).

Chiều kích nhân loại và thần linh hòa quyện cách hài hòa, không chiều kích nào lấn át chiều kích nào; vì thế Hội thánh sống trong nghịch lý này: là thực tại vừa nhân loại vừa thần linh, đón nhận con người tội lỗi và dẫn đưa họ đến với Thiên Chúa.

Để soi sáng tình trạng ấy của Hội thánh, Hiến chế Lumen gentium quy chiếu về đời sống của Chúa Kitô. Thật vậy, những ai gặp Chúa Giêsu trên các nẻo đường xứ Palestina đã trải nghiệm nhân tính của Người: đôi mắt, đôi tay, âm thanh giọng nói của Người. Những ai quyết định theo Người bị cuốn hút bởi ánh nhìn hiền hậu, bởi cái chạm tay chúc lành, bởi lời giải thoát và chữa lành của Người. Đồng thời, khi bước theo Con Người ấy, các môn đệ mở lòng ra để gặp gỡ chính Thiên Chúa. Thật vậy, xác phàm của Chúa Kitô, gương mặt, cử chỉ và lời nói của Người làm cho Thiên Chúa vô hình trở nên hữu hình.

Dưới ánh sáng thực tại của Chúa Giêsu, giờ đây chúng ta có thể trở lại với Hội thánh: khi nhìn Hội thánh gần hơn, ta khám phá nơi đó một chiều kích nhân loại gồm những con người cụ thể, đôi khi biểu lộ vẻ đẹp của Tin mừng, nhưng cũng có lúc yếu đuối và sai lầm như mọi người khác. Tuy nhiên, chính qua các thành viên và những yếu tố trần thế giới hạn của mình mà sự hiện diện của Chúa Kitô và hành động cứu độ của Người được tỏ lộ. Như Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI đã nói, không có sự đối lập giữa Tin mừng và cơ cấu định chế; trái lại, các cơ cấu của Hội thánh phục vụ chính cho “việc thực hiện và cụ thể hóa Tin mừng trong thời đại chúng ta” (Diễn văn với các Giám mục Thụy Sĩ, 9.11.2006). Không có một Hội thánh lý tưởng và tinh tuyền tách biệt khỏi trần thế, nhưng chỉ có một Hội thánh duy nhất của Chúa Kitô, nhập thể trong lịch sử.

Sự thánh thiện của Hội thánh hệ tại ở chính điểm này: Chúa Kitô cư ngụ trong Hội thánh và tiếp tục hiến mình qua sự nhỏ bé và mong manh của các thành viên. Chiêm ngắm phép lạ trường tồn diễn ra nơi Hội thánh, chúng ta hiểu được “phương pháp của Thiên Chúa”: Người làm cho mình trở nên hữu hình qua sự yếu đuối của thụ tạo, và tiếp tục tỏ lộ cũng như hành động. Vì thế, Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong Tông huấn Evangelii gaudium, Niềm vui Tin mừng, mời gọi mọi người học biết “cởi dép trước mảnh đất thánh là người khác (x. Xh 3,5)” (số 169). Điều này giúp chúng ta hôm nay có khả năng xây dựng Hội thánh: không chỉ bằng việc tổ chức các hình thức hữu hình, mà còn bằng cách kiến tạo tòa nhà thiêng liêng là Thân Thể Chúa Kitô, qua sự hiệp thông và bác ái giữa chúng ta.

Quả thật, đức ái không ngừng làm phát sinh sự hiện diện của Đấng Phục Sinh. “Thánh Augustinô nói: Ước chi mọi người chỉ chú tâm đến đức ái: vì chỉ mình đức ái chiến thắng mọi sự, và không có nó thì mọi sự đều vô giá trị; nơi nào có đức ái, nơi đó quy tụ tất cả” (Bài giảng 354,6,6).

Chào thăm và nhắn nhủ

Sau bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng các thứ tiếng khác nhau kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Khi chào bằng tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu nói tiếng Pháp, đặc biệt các đoàn hành hương đến từ các giáo xứ và các cơ sở giáo dục tại Pháp, cũng như Tiểu đoàn 13 Thợ săn miền núi ở Chambéry. Anh chị em thân mến, trung thành với lời cam kết khi lãnh nhận bí tích Thánh tẩy, chúng ta hãy cố gắng xây dựng Hội thánh mỗi ngày, không chỉ bằng việc tổ chức các hình thức hữu hình, nhưng còn bằng việc củng cố sự hiệp nhất giữa chúng ta qua hiệp thông, bác ái và tha thứ cho nhau. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Bằng tiếng Anh, Đức Thánh cha nói: “Tôi chào tất cả các tín hữu và khách hành hương nói tiếng Anh tham dự Buổi tiếp kiến hôm nay, đặc biệt các nhóm đến từ Anh, Ấn Độ, Philippines, Singapore, Việt Nam và Hoa Kỳ. Với những lời cầu chúc sốt sắng để Mùa Chay này trở thành thời gian ân sủng và canh tân thiêng liêng cho anh chị em và gia đình, tôi cầu xin niềm vui và bình an trong Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, tuôn đổ trên tất cả anh chị em”.

Với các tín hữu Ba Lan, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu Ba Lan. Hôm nay trong phụng vụ, chúng ta kính nhớ Thánh Vương Casimiro, Bổn mạng lừng danh của Ba Lan và Lituani, cũng như của nhiều giáo phận và giáo xứ. Mỗi ngày, ngài cầu nguyện với lời: “Omni die dic Mariae” (Mỗi ngày hãy thưa với Mẹ Maria), dạy lòng yêu mến thảo hiếu đối với Đức Maria, là Mẹ và là Nữ Vương.

Ước mong lời chuyển cầu của thánh nhân giúp chúng ta khám phá rằng nơi Đức Trinh Nữ Thánh, chúng ta chiêm ngưỡng phẩm giá đích thực của mọi người phụ nữ và ơn gọi của họ. Tôi chúc lành cho tất cả anh chị em!”

Sau cùng, bằng tiếng Ý, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào mừng các tín hữu nói tiếng Ý, đặc biệt hai hội dòng đang mừng kỷ niệm quan trọng ngày thành lập, đó là các Nữ tu Phan Sinh Tin mừng và các Nữ tu Phan Sinh Thừa sai Tự nguyện của Người Nghèo; tôi cầu chúc mọi điều tốt đẹp cho cộng đoàn của chị em. Tôi cũng chào các thành viên Cộng đoàn Magnificat; Liên hiệp toàn quốc các Hội Điều dưỡng; các tín hữu thuộc nhiều giáo xứ khác nhau....”

Đức Thánh cha nói thêm rằng: “Các bạn trẻ thân mến, tôi mời gọi các bạn trở nên những chứng nhân can đảm của Tin mừng, để tạo ảnh hưởng tích cực trong các môi trường sống khác nhau. Các bệnh nhân thân mến, tôi phó thác anh chị em cho nhân đức kiên nhẫn, để đau khổ của anh chị em, kết hợp với đau khổ của Chúa Kitô, trở nên của lễ đẹp lòng Chúa Cha. Và tôi khích lệ các đôi tân hôn khám phá giá trị của cầu nguyện trong “Giáo hội tại gia” mà anh chị em đã thiết lập. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!

Buổi Tiếp kiến chung kết thúc với kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.