Đức Thánh cha gặp gỡ các đại diện chính quyền, đại diện các tầng lớp xã hội và ngoại giao đoàn tại Peru

Sau cuộc hội kiến với Tổng thống Peru, Đức Thánh cha Lêô XIV đã đến Đại Nhà hát quốc gia Peru để gặp gỡ các vị lãnh đạo chính quyền, giáo quyền, đại diện các tầng lớp xã hội và ngoại giao đoành cạnh chính phủ Peru.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Phát biểu của bà Tổng thống Fujimori Higuchi

Trước khi Đức Giáo hoàng lên tiếng, bà Tổng thống Peru đã chính thức chào mừng Đức Thánh cha và trong diễn văn, bà điểm lại những dấu mốc trong thời gian cha Roberto Prevost hiện diện tại đất nước này, đồng thời nhấn mạnh rằng sự hiện diện của ngài ngày hôm nay, trên cương vị Giám mục Roma, “là sứ điệp sống động cho thấy chúng ta không đơn độc”.

Bà Fujimori Higuchi đề cập đến những vết thương vẫn còn đang đè nặng lên các cộng đồng địa phương: từ “bạo lực khủng bố” cho đến tình trạng nghèo đói, mà bà gọi là “phi luân lý”, vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến hàng triệu người dân, trong đó có rất nhiều trẻ em đang phải chịu cảnh thiếu máu.

Trong bối cảnh đầy bất ổn, càng trở nên trầm trọng hơn bởi nguy cơ từ hiện tượng khí hậu El Nino, theo Tổng thống, sự hiện diện của Đức Giáo hoàng mang đến một thông điệp hy vọng và lời mời gọi hòa giải. Sự hòa giải này không thể chỉ dừng lại ở một “thỏa thuận chính trị” đơn thuần, nhưng phải được thể hiện bằng những nỗ lực xây dựng một đất nước Peru “công bằng hơn, huynh đệ hơn và đoàn kết hơn”.

Diễn từ của Đức Thánh cha

Trong diễn văn đầu tiên trên đất Peru trong tư cách là Giáo hoàng, Đức Thánh cha nói:

“Hôm nay, tôi hiểu rõ hơn bao giờ hết rằng mảnh đất này đã để lại trong tôi biết bao nhiêu điều trong chính cuộc đời. Tôi cũng thuộc về anh chị em”.

Đức Thánh cha cũng nhận định: “Đời sống dân chủ đòi hỏi chúng ta phải nhìn nhận: không ai nắm giữ mọi câu trả lời, và những khác biệt không ngăn cản chúng ta cùng chia sẻ mối quan tâm chân thành đối với lợi ích của đất nước”. Ngài cũng kêu gọi đất nước Peru “đừng bao giờ từ bỏ việc tìm kiếm những con đường xoa dịu đau khổ của các dân tộc và tiến bước trên hành trình hướng tới hòa bình”.

Đức Thánh cha nói thêm: “Lần trở về này mang một ý nghĩa hết sức đặc biệt đối với tôi. Mối liên hệ giữa tôi với Peru đã bắt đầu từ rất lâu trước khi Chúa trao phó cho tôi Giáo phận Chiclayo. Trong suốt nhiều thập niên, tôi đã chia sẻ cuộc sống với người dân nơi đây, lắng nghe những mối bận tâm của họ và học hỏi từ đức tin của họ. Nhiều người đã mở rộng cửa nhà đón tiếp tôi, chia sẻ với tôi những bữa ăn thân tình - và dĩ nhiên, cả những món ceviche tuyệt ngon - đồng thời khiến tôi cảm thấy mình là một người trong gia đình họ. Năm 2015, tôi đã được trao quốc tịch Peru. Sự kiện ấy chính là biểu hiện của một mối dây liên kết mà dân tộc này đã dệt nên trong cuộc đời tôi từ rất lâu trước đó. Hôm nay, tôi hiểu rõ hơn bao giờ hết rằng mảnh đất này đã ở lại trong tôi biết bao nhiêu, và bao nhiêu điều trong chính cuộc đời tôi cũng thuộc về anh chị em”.

Đức Thánh cha cũng nhìn nhận: “Tôi nhận ra trong những năm tháng ấy (tại Peru) là một phần của hành trình mà qua đó Chúa đã đào luyện tôi trở thành một vị mục tử”. Đó là một hành trình mà ngài không hề phủ nhận hay muốn chối bỏ: “Nếu được ban cho cơ hội sống lại những năm tháng ấy, tôi vẫn sẽ vui mừng lựa chọn con đường đó một lần nữa, đón nhận cả những khoảnh khắc hạnh phúc lẫn những khó khăn. Vì thế, tôi có thể nói với anh chị em rằng, với lòng biết ơn sâu xa, tôi cũng đang trở về quê hương của mình”.

Cũng trong diễn văn đầu tiên tại Peru, Đức Thánh cha nhìn nhận rằng: “Peru có một lịch sử lâu đời hàng nghìn năm, được hình thành từ nhiều dân tộc với những ngôn ngữ và truyền thống khác nhau. Một phần lịch sử ấy vẫn đang được lưu truyền bằng tiếng Quechua, tiếng Aymara và các ngôn ngữ của vùng Amazon”. Bên cạnh đó còn có “những di sản khác” đã góp phần hình thành bản sắc đất nước, cùng với việc loan báo Tin mừng, biến cố “gần năm trăm năm trước đã mở ra một chương mang tính quyết định trong lịch sử ấy.

Các vùng miền của Peru vẫn gìn giữ những truyền thống riêng, và mỗi vùng đều đóng góp một nét đặc sắc khác nhau vào đời sống quốc gia... Sự hiệp nhất của một dân tộc được củng cố khi những khác biệt ấy tìm được vị trí xứng đáng, và mỗi người đều có thể đóng góp từ chính lịch sử cuộc đời cũng như những xác tín của mình”. Bởi lẽ “có một cách yêu mến quê hương được thể hiện trước hết qua việc chăm sóc những con người đang sinh sống trên mảnh đất ấy”.

Dân chủ là tạo điều kiện để mọi người có thể lên tiếng và được cảm thông

Tình huynh đệ ấy cần được thể hiện trong cả hoạt động phục vụ công ích. Nhắc lại những lời của Đức Phanxicô, Đức Lêô XIV lưu ý rằng “đời sống dân chủ quy tụ những con người có những xác tín và khát vọng khác nhau, nhưng cùng được liên kết bởi một vận mệnh quốc gia chung”. Ngài nói thêm rằng: “Các thể chế tạo ra những cơ chế và không gian để những khác biệt ấy được bày tỏ, đồng thời giúp mọi người cùng tìm kiếm những con đường dẫn đến sự thấu hiểu”.

Đức Thánh cha nhấn mạnh: Trong tiến trình ấy, việc lắng nghe giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. “Muốn biết được những nhu cầu của những người ở xa chúng ta, trước hết cần bắt đầu bằng việc lắng nghe họ”. Ngài cũng lưu ý rằng: “Trong một đất nước có rất nhiều ngôn ngữ được sử dụng, việc lắng nghe còn đòi hỏi chúng ta phải tìm cách để mọi người đều có thể diễn đạt và khiến người khác hiểu được mình”. “Lắng nghe đòi hỏi một sự kiên nhẫn đặc biệt khi chúng ta phải đối diện với những bất đồng hoặc những kinh nghiệm đau thương”.

Đức Thánh cha nhắc lại rằng Peru cũng đã trải qua những thời kỳ khó khăn, đặt thử thách trước sự chung sống hòa hợp giữa các thành phần dân cư. “Những biến cố trong quá khứ cần được nhìn nhận và giải quyết với tinh thần công lý và sự nhạy cảm, đồng thời dành không gian để sự hòa thuận được phát triển và những khác biệt có thể được đối diện trong sự tôn trọng lẫn nhau. Đời sống dân chủ đòi hỏi chúng ta phải nhìn nhận rằng không ai nắm giữ mọi câu trả lời, và những khác biệt không ngăn cản chúng ta cùng chia sẻ mối quan tâm chân thành đối với lợi ích của đất nước”.

Trong bối cảnh đó, Đức Giáo hoàng nói: “Tôi muốn khích lệ mọi người vun đắp sự trung thực, chính trực và tinh thần sẵn sàng gặp gỡ, đối thoại” - những phẩm chất giúp xây dựng lòng tin giữa con người với nhau và củng cố nền tảng đời sống các thể chế.

Hòa bình của những người nghèo

Cũng trong diễn văn, Đức Thánh cha nói: “Đối với các gia đình, hòa bình mang một ý nghĩa hết sức cụ thể: có thể ra ngoài làm việc mà không phải sợ hãi, chăm sóc con cái và trở về nhà trong sự bình an, thanh thản. Đó là những khát vọng rất giản dị, nhưng không ai đáng phải bị tước mất những điều ấy”. Ngài lên án “những đau khổ do bạo lực gây ra” và khẳng định cam kết của Giáo hội là “luôn ở bên cạnh những người đang phải chịu đựng đau khổ, đồng thời khích lệ những nỗ lực của tất cả những ai đang làm việc để bảo vệ sự sống, phẩm giá và các quyền của con người thông qua pháp luật và công lý”. “Tôi nghĩ đến những người nông dân canh tác trên đồng ruộng, những ngư dân ra khơi, những tiểu thương và tất cả những người đang duy trì các hoạt động kinh tế, xã hội tại các thành phố”. Họ cần được nhìn nhận và tôn trọng phẩm giá... Có những giá trị mà không một sự thịnh vượng kinh tế nào có thể thay thế được: đó là sự bình an trong lương tâm, niềm xác tín rằng mình được yêu thương, và sự tự do tìm kiếm chân lý cũng như định hướng cuộc đời mình theo chân lý ấy”.

Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục và nói rằng “Một ngôi trường có khả năng đón nhận và đồng hành với khát vọng tìm kiếm ấy có thể mở ra cho người trẻ những chân trời mà trước đây họ tưởng chừng không thể vươn tới, đồng thời giúp họ nhận ra những khả năng của chính mình”.

Từ đó, Đức Giáo hoàng bày tỏ lòng biết ơn đối với công việc của các nhà giáo tại Peru, những người “truyền đạt cho học sinh các giá trị của quê hương mình, để các em học cách hiểu biết và yêu mến đất nước”. Tuy nhiên, công việc ấy cần được hỗ trợ bằng “những cơ hội thực sự, đặc biệt dành cho giới trẻ”. “Chúng ta hãy cùng nỗ lực để người trẻ có thể phát triển những tài năng của mình và quảng đại sử dụng chúng để phục vụ tha nhân, nhất là những người nghèo khổ và túng thiếu nhất”.

Trong lĩnh vực y tế, Đức Giáo hoàng cũng kêu gọi: “Tôi khích lệ các nhà chức trách hỗ trợ sự tận tụy ấy bằng cách tạo điều kiện để mọi người được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đồng thời tăng cường y học dự phòng. Những người dành hết sức lực để chăm sóc người khác cũng cần có người chăm sóc cho chính họ”.

Đức Giáo hoàng cũng dành những lời đặc biệt để nói về “biết bao phụ nữ Peru” đã và đang duy trì các bếp ăn cộng đồng, những nơi cung cấp bữa ăn cho người nghèo, cũng như những phụ nữ đang đóng góp cho lợi ích đất nước thông qua nghề nghiệp và các trách nhiệm trong đời sống công cộng. Ngài cầu mong rằng: “Tất cả họ có thể tự do phát triển những khả năng của mình, tham gia trọn vẹn vào đời sống cộng đồng và được sống mà không phải chịu bạo lực hay bất kỳ hình thức bóc lột nào”.

Bên cạnh đó, Đức Lêô XIV kêu gọi “bảo vệ thiên nhiên và tôn trọng các cộng đồng đang phụ thuộc vào thiên nhiên để sinh sống”. Ngài giải thích: “Việc hiểu biết từng vùng lãnh thổ giúp chúng ta dự báo trước những nguy cơ do các hiện tượng thiên nhiên gây ra và bảo vệ người dân tốt hơn”.

Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng khoa học và công nghệ có thể giúp dự báo trước nhiều nguy cơ như vậy. Tuy nhiên, ngài cũng kêu gọi bảo đảm rằng “những lợi ích của khoa học và công nghệ phải đến được với tất cả mọi người, và sự phát triển của chúng luôn phải phục vụ phẩm giá con người”. Ngài đồng thời nhắc nhở: “Cần phải có những bảo đảm pháp lý thích đáng để ngăn ngừa những hành vi lạm dụng có thể xảy ra và bảo vệ con người trước những hậu quả của chúng”. “Việc bảo vệ môi trường và sử dụng có trách nhiệm các công nghệ mới cũng đòi hỏi sự cộng tác giữa các quốc gia”.

Đức Thánh cha mời gọi các quốc gia láng giềng của Peru tăng cường “đối thoại và hợp tác”, đồng thời ngài không quên “biết bao người Peru đang sinh sống ở nước ngoài, những người trong khi xây dựng cuộc sống trên những vùng đất khác vẫn luôn giữ tình cảm gắn bó với gia đình và đóng góp cho các cộng đồng quê hương mình”.

Một nền ngoại giao kiên nhẫn, luôn cởi mở đối thoại

Ở một phương diện khác, Đức Giáo hoàng lên án thực trạng “những cuộc chiến tranh và căng thẳng đang gây đau khổ cho biết bao dân tộc, đòi hỏi một nền ngoại giao kiên nhẫn, luôn duy trì cánh cửa đối thoại rộng mở, tôn trọng luật pháp quốc tế và tìm kiếm những thỏa thuận nhằm bảo vệ sự sống cũng như phẩm giá con người”. Bởi lẽ, “mỗi quốc gia đều có những khát vọng chính đáng của mình, nhưng không một quốc gia nào có thể coi số phận của các quốc gia khác là điều không liên quan đến mình”.

Từ đó, Đức Thánh cha khích lệ Peru tiếp tục đóng góp vào công cuộc hợp tác khu vực và quốc tế, đồng thời thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau ngay cả khi những lập trường dường như không thể dung hòa. Ngài nhấn mạnh: “Ước mong rằng chúng ta không bao giờ từ bỏ việc tìm kiếm những con đường xoa dịu đau khổ của các dân tộc và tiến bước trên hành trình hướng tới hòa bình”.

Đức Giáo hoàng cho biết mối quan hệ giữa Peru và Tòa Thánh cũng nằm trong tinh thần hợp tác ấy. Ngài nhắc lại rằng Hiến pháp Peru quy định sự cộng tác giữa Nhà nước và Giáo hội, trên cơ sở “độc lập và tự chủ”, nhằm “loan báo Tin mừng, đồng hành với những người đau khổ và phục vụ phẩm giá của mọi con người”. Ngài bày tỏ mong ước: “Xin cho mối tương quan này tiếp tục phát triển trong sự tôn trọng lẫn nhau, luôn hướng đến lợi ích của toàn thể người dân Peru”.

Đức Thánh cha nói tiếp: “Thưa quý vị, có rất nhiều cách để phục vụ đất nước Peru. Tôi biết ơn tất cả những ai đang thực hiện điều đó thông qua các cơ quan, tổ chức của mình, cũng như tất cả những người bằng công việc hằng ngày đang đóng góp cho lợi ích của cộng đồng.

Tôi đã đón nhận rất nhiều điều tốt đẹp từ anh chị em. Có những khuôn mặt, những cuộc trò chuyện và những cử chỉ yêu thương mà ngay cả sau bao nhiêu năm tháng vẫn tiếp tục đồng hành với tôi. Từ Tòa Thánh Phêrô, tôi mong muốn đáp lại biết bao tình cảm ấy bằng lời cầu nguyện và sự gần gũi của mình. Tôi cũng muốn giới thiệu với anh chị em Học thuyết Xã hội của Giáo hội, như một sự trợ giúp để soi sáng và định hướng những nỗ lực của tất cả những ai đang làm việc vì lợi ích của đất nước này”.

Đức Thánh cha kết thúc bài diễn văn bằng lời cầu chúc dành cho quê hương thứ hai của mình: “Ước mong tình yêu của Đức Kitô giúp anh chị em nhận ra nơi mỗi người dân Peru một người anh em, một người chị em, và nơi mỗi người đều có thêm một lý do để yêu mến quê hương mình”.

(Religión digital 12-11-2026)