Thứ Sáu, ngày 08 tháng Năm năm 2026, kỷ niệm đúng một năm Đức Thánh cha Lêô XIV được bầu làm chủ chăn Giáo hội Công giáo hoàn vũ, ngài dành ngày này để kính viếng Đền thánh Đức Mẹ Mân côi Pompei và Tổng Giáo phận Napoli ở miền nam Ý.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Thánh Bartolo Longo và Đền thánh Đức Mẹ Mân côi Pompei
Đền thánh Pompei là một trong những Trung tâm Thánh Mẫu được kính viếng nhiều nhất tại Ý. Nhiều nhân vật và các vị thánh đã từng đến đây hành hương (trong đó có thánh Ludovico da Casoria, thánh Luigi Guanella, thánh Giuseppe Moscati, thánh Giuseppe Marello, thánh Luigi Orione, thánh Leonardo Murialdo, cha thánh Pio da Pietrelcina, thánh Carlo Acutis, thánh Francesca Saverio Cabrini và thánh Massimiliano Maria Kolbe). Trong số các Giáo hoàng từng viếng thăm đền thánh, có thánh Gioan Phaolô II, Đức Biển Đức XVI và Đức Giáo hoàng Phanxicô.
Đền thánh được gọi Vương cung Thánh đường Giáo hoàng, đồng thời là Nhà thờ Chính tòa của Giám hạt Pompei, hiện do Đức Tổng giám mục Tommaso Caputo coi sóc. Giám hạt có 25.000 tín hữu Công giáo, thuộc năm giáo xứ, với sự cộng tác của 34 linh mục, 134 nữ tu, trong đó có nhiều chị thuộc Dòng Đa Minh Nữ Tử Đức Mẹ Mân côi.
Lịch sử Đền thánh Đức Mẹ
Lịch sử của Đền thánh gắn liền với cuộc đời của thánh Bartolo Longo, đã được Đức Thánh cha Lêô XIV tôn phong hiển thánh ngày 19 tháng Mười năm ngoái (2025).
Thánh nhân sinh ngày 10 tháng Hai năm 1841 tại Latiano miền Puglia nam Ý. Anh Bartolo học luật tại Napoli và sống xa lìa đức tin, thực hành các buổi cầu cơ và lên đồng, nhưng rồi sau đó đã tìm lại được đức tin nhờ sự giúp đỡ của vài linh mục.
Anh Bartolo Longo cảm thấy ước muốn thăng tiến các công tác bác ái và trở thành người quản trị tài sản của nữ Bá tước Marianna Farnararo, một góa phụ với năm người con nhỏ. Anh Bartolo làm việc để những người nghèo sống trên lãnh thổ của nữ Bá tước ở Valle di Pompei được sống xứng đáng hơn. Năm 1875 ông mang đến Pompei một ảnh Đức Mẹ và năm sau đó bắt đầu xây một Đền thánh kính dâng Đức Mẹ Mân côi, ngày 07 tháng Năm năm 1891. Anh Bartolo Longo kết hôn với bà Bá tước và cùng hiến dâng tài sản của Đền thánh cho Đức Giáo hoàng Lêô XIII, và ngài để lại cho ông bà quản trị tài sản đó. Thế là đối với Longo, bắt đầu một đời sống mới hoàn toàn dành cho việc sùng kính Đức Mẹ, viết và phổ biến các sách, các tạp chí về Đức Mẹ. Ông qua đời năm 1926 và được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tôn phong chân phước năm 1980 và 45 năm sau được phong hiển thánh.
Đền thánh
Đền thánh Đức Mẹ Mân côi ở Pompei được xây dựng nhờ những khoản quyên góp tự nguyện của các tín hữu từ khắp nơi trên thế giới. Việc xây dựng bắt đầu vào ngày 08 tháng Năm năm 1876 thông qua chiến dịch quyên góp “mỗi tháng một đồng xu” do nữ Bá tước phát động. Người đầu tiên giám sát công trình là Antonio Cua, giảng viên Đại học Napoli, người đã tự nguyện điều hành việc xây dựng phần thô.
Qua dòng thời gian, thánh đường được bổ túc với tháp chuông và nới rộng để có thể đón tiếp thêm các tín hữu hành hương. Ngoài vai trò là nơi hành hương, Đền thánh còn thu hút rất nhiều du khách từ khắp thế giới. Mỗi năm có hơn bốn triệu người đến viếng thăm, khiến nơi đây trở thành một trong những Đền thánh được viếng thăm nhiều nhất tại Ý.
Đặc biệt vào ngày 08 tháng Năm và Chúa nhật đầu tháng Mười hằng năm, hàng chục nghìn tín hữu đổ về Pompei để tham dự nghi thức đạo đức “Lời Khẩn cầu Đức Mẹ Pompei” (“Giờ của Thế giới”), được thánh Bartolo Longo soạn thảo và được các tín hữu đồng thanh đọc ở bất cứ nơi đâu họ hiện diện; nghi thức này được phát thanh và truyền hình trên toàn thế giới.
Để tôn kính Đức Mẹ Mân côi, thánh Bartolo Longo đã soạn một lời nguyện Khẩn cầu (Supplica) được Giáo hội chuẩn nhận. Lời nguyện này được biết đến và đọc trong toàn thể Giáo hội, đặc biệt vào ngày 08 tháng Năm (với ơn toàn xá) lúc 12 giờ trưa và vào Chúa nhật đầu tháng Mười, như phần mở đầu cho các tháng kính Đức Mẹ.
Đền thánh bác ái
Ngoài Vương cung Thánh đường hùng vĩ vừa nói, ở Pompei còn có “Đền thờ Bác ái”. Tên gọi này được dùng để chỉ toàn bộ các công trình xã hội và từ thiện do thánh Bartolo Longo khởi xướng. Đây là trung tâm bác ái của “Thành phố Mới”, tập trung vào việc chăm sóc trẻ mồ côi, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và con cái của tù nhân, tượng trưng cho sự kết hợp giữa đức tin và việc phục vụ những người nghèo khổ nhất.
Tóm lại, nếu Đền thánh là “Đền thờ Đức Tin”, thì các Công trình Bác ái chính là “Đền thờ Bác ái”, làm cho đức tin trở nên sống động qua hoạt động trợ giúp xã hội.
Hoạt động đầu tiên của Đức Thánh cha: Gặp gỡ “Đền thờ bác ái” Pompei
Từ Vatican, Đức Thánh cha đã đáp trực thăng bay đến Pompei cách Vatican 250 cây số về hướng đông nam, lúc 8 giờ 50. Tại đây, ngài đã được Đức Tổng giám mục Tommaso Caputo, Giám quản Pompei, cùng với ông Thị trưởng Napoli Gaetano Manfredi và các nhà chức trách dân sự khác đón tiếp.
Liền đó, tại Hội trường Luisa Trapani, Đức Thánh cha đã gặp gỡ những người hoạt động bác ái, trong tinh thần gần gũi liên đới với những người có hoàn cảnh khó khăn đang được chăm sóc tại các trung tâm của Đền thánh.
Huấn từ của Đức Thánh cha
Tại Hội trường, sau khi nghe chứng từ của ba tín hữu dấn thân hoạt động bác ác, trong đó có một gia đình nhận nuôi cả những em khuyết tật nặng, Đức Thánh cha đã ngỏ lời với mọi người. Ngài bày tỏ niềm vui khi bắt đầu chuyến thăm mục vụ theo bước chân của Bartolo Longo, người vừa được ngài phong thánh vào tháng Mười năm trước. Theo Đức Giáo hoàng, thánh Bartolo Longo xem Pompei là “nơi tình yêu sưởi ấm con tim”, nơi đức tin và lòng bác ái cùng nâng đỡ nhau như “hai cánh của một chuyến bay”.
Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng tại các công trình bác ái của Đền thánh, sức mạnh phục sinh của Chúa Kitô vẫn hiện diện sống động qua việc phục vụ người nghèo, giáo dục thanh thiếu niên, chăm sóc trẻ mồ côi và hỗ trợ các gia đình khó khăn. Ngài ca ngợi tinh thần quảng đại của nhiều người đang phục vụ tại các trung tâm giáo dục, nhà gia đình và bếp ăn cho người nghèo mang tên Đức Giáo hoàng Phanxicô. Theo ngài, tình yêu chân thành có thể tạo nên những phép lạ vượt xa mọi nỗ lực của con người.
Nhắc lại cuộc đời của thánh Bartolo Longo, Đức Giáo hoàng kể rằng khi đến Pompei, vị thánh này đã nhìn thấy cảnh nghèo đói, bệnh tật và bạo lực, nhưng ông vẫn nhận ra khuôn mặt Chúa Kitô nơi mọi người, đặc biệt nơi trẻ mồ côi và con cái tù nhân. Ông tin rằng lòng bác ái có thể giúp ngay cả những thanh thiếu niên khó khăn nhất hướng đến điều thiện, và chính nhờ niềm tin cùng tình yêu ấy mà Pompei trở thành trung tâm đức tin và lòng sùng kính Đức Mẹ nổi tiếng toàn thế giới.
Đức Thánh cha cũng khẳng định nền tảng của mọi hoạt động bác ái chính là cầu nguyện, đặc biệt là kinh Mân côi. Ngài mời gọi mọi người duy trì và truyền bá lòng sùng kính này để đời sống được biến đổi nhờ việc chiêm ngắm cuộc đời Chúa Giêsu qua ánh mắt của Đức Maria.
Sau cùng, Đức Thánh cha khích lệ các linh mục, tu sĩ, giáo viên và tình nguyện viên trở thành những con người cầu nguyện và phục vụ đầy yêu thương. Với trẻ em và người trẻ, ngài mời gọi họ tin tưởng nơi Chúa Giêsu, Đấng luôn đồng hành và không bao giờ bỏ rơi con người. Đức Thánh cha kết thúc bằng lời cầu xin Đức Mẹ Mân côi Pompei và thánh Bartolo chuyển cầu cho toàn thế giới được hòa bình và hy vọng.
Thánh lễ
Giã từ Hội trường Trapani, Đức Thánh cha dùng chiếc xe Golf tiến đến Quảng trường Thánh Bartolo Longo trước Đền thánh Đức Mẹ. Dọc đường, ngài nồng nhiệt chào thăm các tín hữu, rồi tiến vào thánh đường, kính viếng Mình Thánh Chúa, cầu nguyện tại nhà nguyện kính Thánh Bartolo Longo, Dòng Ba Đa Minh, vị sáng lập Đền thánh.
Tiếp đó, ngài đã chủ sự thánh lễ cho các tín hữu lúc 10 giờ 30 tại Quảng trường Thánh Bartolo Longo, trước sự hiện diện của hàng chục ngàn tín hữu. Nhiều người ở bên trong thánh đường dự lễ qua màn hình.
Đồng tế với Đức Thánh cha có khoảng 10 giám mục, trong đó có Đức Hồng y Domenico Battaglia, Tổng giám mục Giáo phận Napoli và đông đảo các linh mục.
Bài giảng
Giảng trong thánh lễ, Đức Thánh cha nhấn mạnh vai trò của Mẹ Maria, kinh Mân côi và sức mạnh của đức tin Kitô giáo trong thế giới đầy bất ổn hôm nay.
Mở đầu, ngài trích lời ca Magnificat của Mẹ Maria: “Linh hồn tôi ngợi khen Đức Chúa”, xem đây là tiếng hát của toàn thể Hội thánh và nhân loại đang tìm kiếm ơn cứu độ nơi Chúa Kitô.
Đức Thánh cha cũng gợi lại lịch sử Đền thánh Pompei được xây dựng cách đây 150 năm do thánh Bartolo Longo và hiền thê. Từ nơi từng bị núi lửa Vesuvio chôn vùi, một “thành phố của Mẹ Maria” đã được hình thành. Đức Thánh cha liên kết điều này với lời kêu gọi của thánh Gioan Phaolô II về việc tái truyền giảng Tin mừng cho xã hội đang xa rời các giá trị Kitô giáo.
Đức Lêô XIV chia sẻ rằng đúng ngày lễ khẩn cầu Đức Mẹ Mân côi Pompei năm trước, ngài được chọn làm người kế vị thánh Phêrô. Việc chọn tên hiệu “Lêô” cũng gợi nhớ Đức Lêô XIII, vị Giáo hoàng có nhiều giáo huấn về kinh Mân côi. Ngài coi đây là dấu chỉ đặc biệt để đặt sứ vụ của mình dưới sự bảo trợ của Mẹ Maria.
Suy niệm Tin mừng Truyền tin, Đức Thánh cha nói biến cố Ngôi Lời nhập thể trong cung lòng Mẹ Maria là ánh sáng đem ý nghĩa cho lịch sử nhân loại. Lời chào “Kính mừng Maria đầy ơn phúc” là lời mời gọi hãy vui lên, vì Thiên Chúa đã đến chữa lành một thế giới đầy tội lỗi, bạo lực và chiến tranh. Mẹ Maria trở thành Mẹ thương xót và cũng là Mẹ của Hội thánh. Đức Thánh cha giải thích kinh Mân côi không chỉ là sự lặp lại máy móc nhưng là lời cầu nguyện chiêm niệm giúp tín hữu nhìn ngắm Chúa Giêsu bằng ánh mắt của Mẹ Maria. Mỗi kinh Kính Mừng giống như tiếng vọng của lời thiên thần Gabriel, dẫn con người đến gần Chúa Kitô và Thánh Thể. Theo ngài, Thánh Thể chính là “kinh Mân côi sống động”, nơi mọi mầu nhiệm cuộc đời Chúa Giêsu được hiện diện.
Bác ái cụ thể
Cũng trong bài giảng, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng kinh Mân côi phải dẫn tới bác ái cụ thể. Thánh Bartolo Longo vừa là tông đồ kinh Mân côi vừa là tông đồ của tình thương, khi chăm sóc trẻ mồ côi và con cái tù nhân. Từ đó, ngài kêu gọi các tín hữu quan tâm đến những người yếu thế, các gia đình đang khủng hoảng và nền hòa bình thế giới đang bị đe dọa bởi chiến tranh và buôn bán vũ khí.
Phần cuối bài giảng là lời cầu nguyện tha thiết cho hòa bình. Đức Lêô XIV nói rằng hòa bình bắt đầu từ trái tim con người và không thể chỉ dựa vào sức mạnh chính trị hay kinh tế. Từ Đền thánh Pompei, Đức Thánh cha khẩn xin Thiên Chúa ban lòng thương xót để xoa dịu hận thù, soi sáng các nhà lãnh đạo và đem hòa bình đến cho thế giới. Ngài kết thúc bằng lời khẳng định: không quyền lực trần gian nào cứu được thế giới, chỉ có tình yêu của Thiên Chúa trong Chúa Giêsu Kitô mới đem lại hy vọng và ơn cứu độ cho nhân loại.
Cuối thánh lễ, Đức Thánh cha và các tín hữu đã đọc lời khẩn cầu Đức Mẹ Mân côi Pompei do thánh Bartolo Longo soạn thảo.
Trực tiếp
