Lúc 17 giờ 30 thứ Sáu, ngày 18 tháng Chín năm 2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã chủ tọa cuộc họp tại Đền thờ Thánh Gioan Latêranô, là nhà thờ của giáo phận, để khai mạc Năm Mục vụ của giáo phận thuộc quyền.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Hiện diện trong cuộc họp, có Đức Hồng y Giám quản Baldo Reina, các giám mục Phụ tá, các linh mục, phó tế và đại diện các tầng lớp giáo dân cũng như các dòng tu thuộc 334 giáo xứ của giáo phận có gần hai triệu 560.000 tín hữu Công giáo, 860 linh mục giáo phận và hơn 1.800 linh mục dòng.
Cuộc gặp gỡ này đã được chuẩn bị trong thời gian qua như một tiến trình hiệp hành, ở các giáo xứ, các giáo hạt và từng khu vực. Tháng Sáu vừa qua đã có một cuộc gặp với các cơ chế khác nhau của giáo phận.
Đức Hồng y Reina cho biết có một số vấn đề liên tục được các giáo xứ phản ánh.
Mối quan tâm lớn đầu tiên là về tình trạng các gia đình: sự suy yếu của các mối liên kết bên trong các gia đình, những khó khăn trong việc giáo dục và sự suy yếu của tất cả những gì xoay quanh thiết chế “gia đình.” Một vấn đề khác, có liên hệ chặt chẽ với vấn đề trên, là tình trạng khó khăn của giới trẻ, thường bị đánh dấu bởi các dạng lệ thuộc và nghiện ngập.
Sau đó là vấn đề nghèo đói, không chỉ là nghèo đói về thực phẩm. “Ở Roma, rất khó để chết vì đói, nhưng chắc chắn người ta có thể chết vì cô đơn; người ta chết vì thiếu việc làm; người ta chết vì không phải ai cũng có một mái nhà.”
Thành Roma cũng đang phải đối diện với một tình trạng khẩn cấp thực sự: “Nghèo về nhà ở ngày càng trở nên nghiêm trọng: các quy luật của thị trường áp đặt những mức giá mà những người có mức lương trung bình nay không thể với tới. Và trong một gia đình, khi chỉ có một người đi làm thì thậm chí người ấy cũng không thể trả tiền thuê nhà.”
Sau cùng, còn có một khía cạnh khác, đó là “Việc loan báo đức tin Kitô giáo gặp khó khăn trong việc gắn kết với đời sống cụ thể của con người”.
Về phương diện này, lãnh thổ của Giáo phận Roma, vừa phong phú vừa phức tạp, có một đặc điểm riêng: “Phần lớn các nhà thờ tập trung ở trung tâm, trong khi phần lớn dân cư lại tập trung ở vùng ngoại vi.” Sự chênh lệch giữa trung tâm và ngoại vi này tạo ra những nhu cầu xã hội rất khác nhau, đặc biệt đối với giới trẻ. Và điều đó chắc chắn không giúp ích cho việc xây dựng những đề xuất mục vụ Giáo hội với một tầm nhìn bao quát toàn giáo phận.
Quan tâm đến những người ở xa
Sau cùng, Đức Hồng y Giám quản cho biết: “Điều tôi thường xuyên yêu cầu các linh mục, đó là hãy đặc biệt quan tâm đến những người, vì nhiều lý do khác nhau, không còn đặt chân đến các giáo xứ của chúng ta nữa; bởi đáng tiếc là do cách thức tổ chức các cộng đoàn của chúng ta, chúng ta thường tập trung vào những người đến với nhà thờ.”
“Tuy nhiên, có một nhu cầu về Thiên Chúa lan rộng ngay cả trong thành phố của chúng ta. Và chính để phục vụ nhu cầu ấy mà chúng ta phải cố gắng huy động tất cả sức lực và tiềm năng của mình.”
Những vấn đề trên đây đã được các vị hữu trách giáo phận trình lên Đức Thánh cha và giờ đây ngài đến trao cho cộng đoàn giáo phận thành quả của sự phân định ấy, đồng thời làm phong phú hóa với Huấn quyền của ngài.
Diễn tiến
Cuộc gặp gỡ chiều ngày 18 tháng Chín tại Đền thờ Thánh Gioan Laterano bắt đầu với kinh nguyện, tiếp đến là bài phát biểu mở đầu của Đức Hồng y Giám qua, rồi có ba chứng từ và sau cùng là diễn từ kết thúc của Đức Thánh cha Lêô XIV.
Những người phát biểu gồm một gia đình, một người trẻ và một nhân viên Caritas. Đây là những nhóm đại diện cho hành trình mục vụ đã được thực hiện cho đến nay, trong đó còn bao gồm những lĩnh vực quan trọng khác, như ơn gọi và mục vụ đại học.
Huấn từ của Đức Thánh cha
Lên tiếng trước cộng đoàn đại diện của Giáo phận Roma, Đức Thánh cha mời gọi mọi người khởi đầu một hành trình mới bằng việc trở về với câu chuyện Phục sinh, đặc biệt là cuộc gặp gỡ giữa cô Maria Magdalena và Chúa Giêsu bên ngôi mộ trống. Hai câu hỏi của Chúa: “Tại sao con khóc?” và “Con tìm ai?” được đề nghị trở thành những câu hỏi định hướng cho Giáo phận và thành phố Roma hôm nay. Đó là lời mời gọi nhận diện những nỗi đau, khát vọng và nhu cầu tìm kiếm hy vọng của con người.
Đức Thánh cha nhìn nhận Giáo phận Roma có nhiều cộng đoàn, phong trào, hội đoàn và hoạt động phong phú trong việc loan báo Tin mừng, bác ái và cầu nguyện. Tuy nhiên, Giáo phận cũng đang đối diện với những khó khăn: một số người không còn biết tìm gặp Chúa ở đâu; các hoạt động đôi khi quá nhiều nhưng lại đánh mất trọng tâm Tin mừng. Vì thế, điều quan trọng không phải chỉ là tổ chức thêm nhiều chương trình, mà là giúp mỗi người thực sự gặp gỡ Đức Kitô.
Khi Chúa Giêsu gọi đích danh “Maria!”, bà nhận ra Người. Từ cuộc gặp gỡ ấy, bà được biến đổi và chạy đi loan báo: “Tôi đã thấy Chúa!” Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng việc mục vụ phải bắt đầu từ con người cụ thể: biết lắng nghe, nhìn nhận, đồng hành và giúp họ cảm thấy mình được yêu thương, chứ không bị vô danh hay bỏ quên.
Ngài không đề nghị một chương trình mục vụ hoàn toàn mới, vì Giáo phận đã có những kinh nghiệm quý báu. Công việc nhận diện và chữa lành các “căn bệnh thiêng liêng” giúp Giáo phận biết điều gì cần sửa đổi; hành trình hiệp hành giúp mọi người học cách lắng nghe và phân định cùng nhau. Bước tiếp theo được đề nghị là “kiểm điểm mục vụ”, nghĩa là dừng lại, nhìn lại những gì đã thực hiện dưới ánh sáng Chúa Thánh Thần, nhận ra điều sinh hoa trái, điều chưa hiệu quả và cùng nhau tìm hiểu nguyên nhân.
Đức Thánh cha nêu bốn mối quan tâm gắn kết với nhau:
Thứ nhất, gặp gỡ Đức Kitô và giúp người khác gặp Người: mọi hoạt động phải hướng đến Tin mừng và đời sống thực tế của con người. Thứ hai, xây dựng cộng đoàn: tạo nên những mối quan hệ chân thành, trong đó mọi người được đón nhận, đồng hành và cùng chịu trách nhiệm; đặc biệt cần dành thời gian lắng nghe người trẻ. Thứ ba, hiện diện và phục vụ thành phố: Giáo hội không được khép kín, nhưng phải chia sẻ những niềm vui, vết thương và thao thức của người dân Roma. Và thứ tư, đào tạo Dân Chúa: giúp các tín hữu trưởng thành trong đức tin, trở thành những môn đệ truyền giáo và biết phục vụ cụ thể.
Trọng tâm của phương pháp này là câu hỏi “Tại sao?”: Tại sao chúng ta thực hiện một hoạt động? Mục đích Tin mừng là gì? Hoạt động ấy đáp ứng nhu cầu thực sự nào? Tại sao có những việc tạo ra sự phát triển, trong khi những việc khác lại không đem lại kết quả? Qua việc suy xét như vậy, cộng đoàn có thể biết điều gì cần duy trì, phát triển, sửa đổi, từ bỏ hoặc khởi sự.
Hành trình này không nhằm tạo thêm gánh nặng hay đồng nhất hóa mọi cộng đoàn, mà giúp Giáo hội có một phương pháp chung về lắng nghe, phân định, kiểm điểm và hoán cải. Các cộng đoàn vẫn giữ trách nhiệm riêng trong những lĩnh vực như giáo lý, giới trẻ, gia đình, bác ái và ơn gọi.
Đức Thánh cha cũng giới thiệu gương Đức ông Luigi Di Liegro (cố Giám đốc Caritas Giáo phận Roma), người đã biết lắng nghe thực tế xã hội trước khi hành động. Ngài nhắc lại câu hỏi của vị linh mục: “Lạy Chúa, Chúa đang ở đâu?” Đây cũng là câu hỏi giúp Giáo hội nhận ra những dấu chỉ của Nước Thiên Chúa và những lời mời gọi của Chúa Thánh Thần trong đời sống thành phố.
Đối với các linh mục, Đức Thánh cha nhấn mạnh cần biết lắng nghe trước khi trả lời, phân định trước khi quyết định, sống thân mật với Chúa và không ôm đồm mọi trách nhiệm. Linh mục phải biết khơi dậy sự cộng tác của giáo dân, xây dựng hiệp thông và phục vụ toàn thể cộng đồng, kể cả những người không đến nhà thờ. Các linh mục cần nâng đỡ nhau trong tình huynh đệ; các phó tế, tu sĩ và chủng sinh cũng được mời gọi sống tinh thần phục vụ, học hỏi từ sách vở và từ những con người cụ thể, nhất là người nghèo và đau khổ.
Sau cùng, Đức Thánh cha kêu gọi mọi người kiên nhẫn, can đảm từ bỏ những điều không còn phù hợp và cùng nhau xây dựng một Giáo hội biết lắng nghe, gặp gỡ, phục vụ và loan báo Tin mừng. Ngài hy vọng hành trình phân định này sẽ dẫn đến những kinh nghiệm mục vụ được đổi mới, một con đường chung và sự chuẩn bị cho Đại Năm Thánh Cứu Chuộc năm 2033.
(Vatican News 20260918)
Trực tiếp
