Rời dinh Tổng thống Paul Biya, Đức Thánh cha Lêô XIV đã đến Trung tâm Hội nghị cách đó gần tám cây số để gặp gỡ các vị lãnh đạo chính quyền, đại diện các tầng lớp xã hội dân sự Cameroon cũng như ngoại giao đoàn, vào lúc gần 17 giờ, giờ địa phương.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Khi đến trung tâm này, Đức Thánh cha đã được Thủ tướng của Cameroon, ông Joseph Dion Ngute, tiếp đón, trước sự hiện diện của hàng trăm giới chức. Ông vốn là một luật gia thuộc cộng đồng nói tiếng Anh, được bổ nhiệm làm Thủ tướng Cameroon từ bảy năm nay (1/2019), kế nhiệm ông Philemon Yang. Ngay khi nhậm chức, ông đã phải đối mặt với nhiệm vụ khó khăn là xử lý cuộc khủng hoảng ở các vùng nói tiếng Anh tại khu vực Tây Bắc và Tây Nam của đất nước. Trong số những sáng kiến đầu tiên ông đề ra có việc khởi động đối thoại với các bên liên quan và nỗ lực làm dịu căng thẳng ly khai.
Hồi tháng Chín năm 2019, Thủ tướng Ngute đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức “Đại đối thoại Quốc gia”, nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột. Sự kiện này quy tụ nhiều phe phái khác nhau, bao gồm các lãnh đạo chính trị, xã hội dân sự và đại diện ly khai, mặc dù một số nhóm ly khai chủ chốt đã tẩy chay các cuộc đàm phán. Một trong những kết quả của cuộc đối thoại là đề xuất tăng cường phân quyền, bao gồm việc trao quy chế đặc biệt cho các khu vực liên quan.
Cuộc khủng hoảng nói tiếng Anh ở Cameroon, còn được gọi là chiến tranh Ambazonia, là một cuộc xung đột đang diễn ra giữa Lực lượng vũ trang Cameroon và các nhóm ly khai ở Tây Bắc và Tây Nam đất nước. Nguồn gốc của cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa.
Cuộc khủng hoảng bắt đầu vào năm 2016 với các cuộc đình công của luật sư và giáo viên phản đối việc bổ nhiệm các thẩm phán nói tiếng Pháp tại các khu vực nói tiếng Anh. Các cuộc biểu tình bị chính phủ đàn áp, dẫn đến bạo lực. Tháng Mười năm 2017, các lực lượng ly khai tuyên bố thành lập Cộng hòa Ambazonia (theo tên Vịnh Ambazonia), chính thức hóa tham vọng ly khai của họ.
Theo tổ chức Quan sát nhân quyền (Human Rights Watch), tính đến năm 2024, cuộc xung đột đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng, và hơn một triệu người phải di dời. Ngoài ra, các nhóm vũ trang tiếp tục duy trì cuộc khủng hoảng thông qua một hệ thống bắt cóc tàn bạo, riêng trong năm 2023 đã thu về hơn 7,8 triệu Mỹ kim tiền chuộc từ dân thường.
Diễn văn của Đức Thánh cha
Lên tiếng sau lời chào mừng của Thủ tướng Cameroon, Đức Thánh cha đặc biệt nhấn mạnh mạnh các giá trị hòa bình, đối thoại và phát triển toàn diện trong bối cảnh đất nước đang đối diện nhiều thách thức. Ngài mở đầu bằng lời cảm ơn sự đón tiếp nồng hậu và bày tỏ niềm vui khi đến thăm Cameroon, một quốc gia được gọi là “châu Phi thu nhỏ” vì sự đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và truyền thống. Theo Ngài, sự đa dạng này không phải là điểm yếu mà là một kho tàng quý giá, là nền tảng cho tình huynh đệ và hòa bình bền vững.
Đức Thánh cha khẳng định sứ mạng của ngài là người mục tử và người phục vụ cho đối thoại, tình huynh đệ và hòa bình. Ngài đến để khích lệ người dân tiếp tục xây dựng công ích trong bối cảnh nhiều người đang cảm thấy bất lực và mất hy vọng. Ngài đặc biệt hướng đến giới trẻ, những người được mời gọi đóng vai trò tích cực trong việc xây dựng một xã hội công bằng hơn. Đồng thời, Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh mong muốn củng cố mối quan hệ hợp tác giữa Tòa Thánh và Cameroon, dựa trên sự tôn trọng phẩm giá con người và tự do tôn giáo.
Nhắc lại các chuyến thăm trước của các Giáo hoàng tiền nhiệm, Đức Thánh cha Lêô mời gọi mọi người tự hỏi đất nước đã tiến xa đến đâu trong việc thực hiện các giá trị hòa giải, công lý và hòa bình. Trích dẫn Thánh Augustinô, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng người lãnh đạo phải phục vụ nhân dân với tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái, chứ không phải để thống trị.
Bài diễn văn cũng đề cập đến những xung đột và bạo lực đang xảy ra tại một số vùng của Cameroon, gây ra đau khổ lớn lao cho người dân. Trước thực trạng này, Đức Giáo hoàng kêu gọi từ bỏ logic bạo lực và chiến tranh, thay vào đó xây dựng một nền hòa bình dựa trên tình yêu và công lý. Hòa bình phải được sống và thực hành trong đời sống cá nhân cũng như trong các thể chế, chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Đức Thánh cha đặc biệt nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính quyền trong việc lắng nghe người dân và thúc đẩy sự tham gia của họ. Đồng thời, xã hội dân sự - bao gồm các tổ chức, phụ nữ, thanh niên và các nhà lãnh đạo tôn giáo - được coi là lực lượng thiết yếu trong việc duy trì sự gắn kết xã hội và giải quyết xung đột. Ngài đặc biệt ghi nhận vai trò của phụ nữ như những người kiến tạo hòa bình dù thường chịu nhiều thiệt thòi.
Ngài cũng kêu gọi tăng cường minh bạch, tôn trọng pháp quyền và chống tham nhũng, vì đây là điều kiện cần thiết để xây dựng lòng tin và sự ổn định. Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng phát triển đích thực phải là phát triển toàn diện con người, chứ không chỉ là lợi ích kinh tế.
Sau cùng, Đức Thánh cha khẳng định rằng Cameroon có đủ tiềm năng để vượt qua khó khăn, đặc biệt nhờ vào sức mạnh của giới trẻ và đời sống tâm linh phong phú. Ngài khuyến khích đầu tư vào giáo dục và tạo cơ hội cho thanh niên, cũng như thúc đẩy đối thoại liên tôn để xây dựng một xã hội hòa bình, công bằng và đoàn kết.
Trực tiếp
