Với thông báo hôm mùng 05 tháng Tám vừa qua, Tòa Thánh đã chính thức xác nhận những đồn đoán kéo dài nhiều tháng qua: Đức Thánh cha Lêô XIV sẽ tông du lần đầu tiên tại châu lục có số tín hữu Công giáo đông nhất thế giới.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Bên cạnh Peru, được ngài xem như “quê hương thứ hai”, nơi ngài đã sinh sống nhiều thập niên, chuyến tông du còn đưa ngài đến Uruguay và Argentina. Từ ngày 06 đến ngày 08 tháng Mười Một, Đức Thánh cha sẽ thăm ba thành phố: thủ đô Montevideo, Paysandú và Florida tại Uruguay. Tiếp đến, từ ngày 08 đến ngày 11 tháng Mười Một, ngài đến Argentina: ngoài thủ đô Buenos Aires, ngài còn đến thành Córdoba, trung tâm trí thức của đất nước, và đền thánh Đức Mẹ tại Luján. Sau cùng, từ ngày 11 đến ngày 17 tháng Mười Một, ngài sẽ thăm Peru với các điểm dừng chân, gồm thủ đô Lima cùng các thành phố Chiclayo, Cusco và Pucallpa.
Chỉ riêng thời lượng lưu lại ở từng quốc gia cũng cho thấy những ưu tiên rất rõ ràng: tại Uruguay, quốc gia bị tục hóa cao nhất Nam Mỹ, Đức Thánh cha sẽ ở ba ngày; tại Argentina, quê hương của Đức Giáo hoàng Phanxicô tiền nhiệm, quốc gia mà Đức Cố Giáo Hoàng chưa từng trở về thăm trong thời gian làm Giáo hoàng, Đức Lêô sẽ ở bốn ngày; còn tại Peru, nơi ngài từng phục vụ với tư cách Giám mục giáo phận Chiclayo tám năm, từ năm 2015 đến 2023 và cũng là nơi ngài nhập quốc tịch, ngài sẽ lưu lại năm ngày.
Đi vào chi tiết mỗi nước:
Uruguay (6-8/11): Montevideo, Paysandú và Florida
Thủ đô Montevideo sẽ là điểm đến đầu tiên trong ba ngày viếng thăm của Đức Giáo hoàng Lêô tại Uruguay. Quốc gia nhỏ này, nằm giữa Brazil và Argentina, có mức sống cao hơn đáng kể so với hai nước láng giềng lớn và được xem là một đất nước theo chủ nghĩa cấp tiến. Kể từ năm 1916, Uruguay thực hiện sự tách biệt nghiêm ngặt giữa Giáo hội và Nhà nước. Hiện nay, chưa đến một nửa dân số Uruguay tự nhận mình là người Công giáo. Nhiều đạo luật của nước này cũng mang tính thế tục và cấp tiến. Từ năm 2012, Uruguay cho phép phá thai trong một thời hạn luật định với điều kiện phải được tư vấn trước, tương tự như mô hình của nước Đức. Đến năm 2025, nước này tiếp tục hợp pháp hóa trợ tử tích cực cho những bệnh nhân mắc bệnh nan y thông qua một đạo luật.
Các giám mục Công giáo tại Uruguay luôn công khai bày tỏ lập trường phản đối những chính sách mang tính tự do này. Vì vậy, người ta kỳ vọng Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ lên tiếng ủng hộ và củng cố lập trường của các ngài.
Tại thủ đô Montevideo, dự kiến sẽ có cuộc gặp với Tổng thống Yamandú Orsi của Uruguay, một điểm dừng tại Quốc hội - không có bài phát biểu chính thức, theo thông lệ các chuyến tông du của Giáo hoàng nhằm tránh can dự vào các tranh luận chính trị nội bộ -, cùng chuyến thăm các công trình bác ái của Giáo hội tại khu Casavalle - một trong những khu vực khó khăn nhất của thủ đô.
Đây sẽ là lần đầu tiên một Giáo hoàng trở lại Uruguay kể từ chuyến viếng thăm của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II năm 1988. Đã gần 40 năm không có Giáo hoàng nào đến quốc gia này - nơi được xem là một trong những nước có mức độ thế tục hóa cao nhất tại Nam Mỹ.
Tại Florida, thị trấn nằm ở phía bắc thủ đô, có Đền thánh quốc gia kính Đức Mẹ Ba Mươi Ba (Virgen de los Treinta y Tres), bổn mạng của Uruguay. Tại đây dự kiến sẽ diễn ra thánh lễ trọng thể gắn với lòng sùng kính Đức Maria - nét đặc trưng nổi bật nhất của Công giáo Uruguay.
Paysandú, thành phố biên giới bên dòng sông cùng tên, sẽ khép lại chặng dừng chân tại Uruguay. Vì nằm gần thành phố Colón của Argentina, dự kiến sẽ có đông đảo khách hành hương từ phía bên kia biên giới sang tham dự.
Tại Argentina, những xung đột chính trị lại mang màu sắc khác.
Tổng thống Javier Milei tuy phản đối phá thai và trợ tử, nhưng trong lĩnh vực kinh tế và chính sách xã hội, ông theo đuổi một chương trình cải cách mang tính thị trường tự do rất triệt để.
Vị cựu giáo sư kinh tế nổi tiếng với lời hứa sẽ dùng “cưa máy” để cắt giảm mạnh bộ máy quan liêu cồng kềnh và hệ thống an sinh xã hội tốn kém, là một đồng minh của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Cách mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV - người có phong cách ôn hòa và luôn đề cao công bằng xã hội - sẽ ứng xử với ông Milei và các chính sách kinh tế tự do triệt để của ông là một trong những câu hỏi được quan tâm nhất trong chuyến công du này.
Điều tương tự cũng áp dụng đối với cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo hoàng và tân Tổng thống Peru, bà Keiko Fujimori, người cũng chủ trương nền kinh tế tự do và một nhà nước chỉ mạnh trong các chức năng bảo đảm an ninh, cảnh sát. Thân phụ bà, Alberto Fujimori, đã làm Tổng thống Peru từ năm 1990 đến 2000 với một chính quyền cứng rắn, nhiều lần vi phạm nhân quyền, nhưng đồng thời cũng ngăn chặn được việc Peru rơi vào tay tổ chức cộng sản cực đoan đẫm máu “Con Đường Sáng” (Sendero Luminoso). Chính Đức Giáo hoàng đương kim đã trải qua những năm tháng đầy biến động ấy khi ngài phục vụ tại Peru với cương vị Giám đốc đào tạo và sau đó là Bề trên Tỉnh dòng Thánh Augustinô (từ năm 1988 đến 1998). Vì vậy, người ta kỳ vọng rất lớn rằng, với tư cách là một nhân chứng lịch sử và hiện nay còn là vị lãnh đạo tinh thần có thẩm quyền đạo đức cao nhất của Giáo hội Công giáo, ngài sẽ tìm được những lời nói thích hợp. Thách thức đặt ra là phải góp phần nhìn nhận và chữa lành những vết thương do thời kỳ khủng bố và chống khủng bố để lại, tưởng nhớ các nạn nhân và góp phần hàn gắn một đất nước cho đến nay vẫn còn chia rẽ.
Việc Đức Lêô XIV am hiểu đất nước, con người và ngôn ngữ Peru là một lợi thế rất lớn. Ngay trong bài phát biểu quan trọng gần đây nhất bằng tiếng Tây Ban Nha mang tính “chính trị” của mình tại Quốc hội Madrid vào ngày 08 tháng Sáu năm nay, ngài đã gây bất ngờ cho cử tọa. Những phân tích sâu sắc dựa trên hiểu biết về lịch sử cùng với những quan điểm vượt lên trên ranh giới đảng phái đã giúp ngài nhận được sự kính trọng từ mọi khuynh hướng chính trị. Một thành công tương tự cũng hoàn toàn có thể lặp lại trong chuyến công du Nam Mỹ sắp tới.
Peru (11-17/11): Lima, Chiclayo, Cusco và Pucallpa
Chặng dừng dài nhất, đồng thời có lẽ cũng mang tính riêng tư nhất, sẽ diễn ra tại Peru, nơi Đức Lêô XIV đã dành gần 40 năm cho sứ vụ truyền giáo của Dòng Augustinô và sau đó là sứ vụ giám mục.
Những người thân cận với Đức Giáo hoàng gọi đây là “một cuộc trở về quê hương vĩ đại.” Chuyến trở lại đất nước vùng trường sơn Andes được dự báo sẽ là phần xúc động nhất trong toàn bộ chuyến hành hương.
Lima sẽ mở đầu chặng dừng tại Peru với các cuộc gặp mang tính chính thức tại thủ đô.
Sau đó Đức Giáo hoàng sẽ đến Chiclayo, giáo phận mà ngài đã lãnh đạo với cương vị giám mục từ năm 2015 đến 2023, nơi mối liên hệ giữa ngài với người dân địa phương vẫn còn hết sức bền chặt.
Cusco, cố đô của Đế quốc Inca, và Pucallpa, thành phố nằm bên rừng Amazon, sẽ hoàn tất hành trình. Qua đó, Đức Giáo hoàng sẽ đi từ vùng Andes đến Amazon - những vùng ngoại vi về địa lý và mục vụ mà huấn quyền của ngài nhiều lần nhấn mạnh là những ưu tiên đặc biệt.
Một vòng tròn cuộc đời khép kín
Hành trình này đánh dấu sự trở lại của một vị Giáo hoàng tại Uruguay và Argentina sau nhiều thập niên vắng bóng, đồng thời tại Peru, nó khép lại một cách biểu tượng hành trình cuộc đời đã bắt đầu từ những năm 1980. Đây là một chuyến đi nói lên rất nhiều điều về con người Robert Francis Prevost, tục danh của Đức Lêô.
Ngay trong lời chào đầu tiên gửi đến các tín hữu tập trung tại Quảng trường Thánh Phêrô ngày 08 tháng Năm năm 2025, vị Giáo hoàng mới đã nhắc đến Giáo phận Chiclayo và người dân nơi ngài từng thi hành sứ vụ mục tử. Khác với một số người tiền nhiệm, Đức Prevost vẫn duy trì mối liên hệ chân thành và sâu sắc với những người từng biết ngài với tư cách là giám mục và nhà truyền giáo.
Ngài không phải là hình ảnh của một nhà truyền giáo được xây dựng qua diễn văn, hình ảnh hay tuyên truyền, mà là một vị mục tử thực sự đã cùng chia sẻ những khó khăn thường nhật với dân của mình. Tại Peru, người dân yêu mến ngài vì họ đã thấy một vị mục tử luôn gần gũi, thực tế, giàu lòng nhân hậu và không dùng những lời lẽ cầu kỳ trước nỗi đau của con người.
Chuyến đi này tiếp tục khẳng định phong cách nhân bản và đời sống thiêng liêng của Đức Lêô XIV: một con người giản dị, ý thức sâu sắc về trọng trách của sứ vụ mình lãnh nhận và không thích tự đề cao bản thân. Ngài không theo chủ nghĩa nghèo hóa cực đoan, không phải là một nhà ý thức hệ, cũng không muốn biến mọi hành động của mình thành một bản tuyên ngôn.
Ngài là một con người thực tế và giàu đức tin, nay trở về những nơi đã hình thành nên sứ vụ giám mục của mình, những nơi mà tên tuổi của ngài vẫn luôn được người dân nhắc đến với tất cả lòng yêu mến.
Sau thông báo chính thức này, trong những tuần tới, Tòa Thánh sẽ công bố chương trình chi tiết của chuyến tông du, bao gồm thời gian, địa điểm các cử hành phụng vụ và các cuộc gặp dự kiến tại từng chặng dừng chân.
(Kathpress 5-8-2026)
Trực tiếp
