Tác giả tiểu sử Đức Lêô XIV xác quyết: ngài là vị Giáo hoàng không bao giờ lùi bước nếu phải đấu tranh

Nhà báo chuyên về Vatican cũng là tác giả cuốn tiểu sử Đức Giáo hoàng Lêô XIV, bà Elise Ann Allen, xác quyết rằng Đức Lêô XIV là vị Giáo hoàng không bao giờ lùi bước nếu phải tranh đấu.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Bà Allen xác quyết như thế trong cuộc phỏng vấn mới đây dành cho tạp chí “Time” ở Mỹ, về cuốn tiểu sử Đức Lêô XIV do bà biên soạn. Cuốn sách được xuất bản tại Peru vào mùa thu năm 2025 bằng tiếng Tây Ban Nha, với tựa đề: “León XIV: ciudadano del mundo, misionero del siglo XXI” (Lêô XIV: công dân toàn cầu, nhà truyền giáo của thế kỷ XXI).

Bà Elise Ann Allen là phóng viên của trang tin Công giáo “Crux” ở Mỹ, một cơ quan truyền thông độc lập chuyên đưa tin về Vatican và Giáo hội Công giáo. Cuốn sách của bà là tiểu sử đầu tiên có sự hỗ trợ trực tiếp từ chính Đức Giáo hoàng. Bà quen biết Đức Lêô XIV từ tháng Mười Hai năm 2018, khi ngài còn là Giám mục Robert Prevost. Bà gặp ngài ở Lima để thảo luận về các vụ bê bối lạm dụng tình dục đang làm rung chuyển Giáo hội Peru hồi đó.

Trong những tháng gần đây, Đức Giáo hoàng nhiều lần lên tiếng phản đối các chính sách của chính quyền Mỹ hiện tại, trong đó có việc ngài công khai lên án án tử hình đúng vào ngày Tổng thống Trump công bố việc nới lỏng các hạn chế đối với hình phạt này.

Sau chuyến đi châu Phi cùng máy bay với Đức Lêô XIV, bà Allen đã trao đổi với báo TIME về mục tiêu của vị Giáo hoàng, các xung đột của ngài với Tổng thống và Phó Tổng thống Mỹ, cũng như những điểm khác biệt giữa ngài và Đức Phanxicô.

Một con người điềm tĩnh nhưng không yếu đuối

Gần đây, các tuyên bố chống chiến tranh của Đức Lêô XIV đã khiến Tổng thống Mỹ và một số thành viên chính quyền tức giận, theo truyền thông quốc tế.

Trong cuốn tiểu sử, bà Allen mô tả Đức Giáo hoàng Lêô là người “thích ở phía sau hậu trường”.

Khi được hỏi về lập trường của Đức Lêô XIV, bà nói: “Ngài đang tìm cách thực hiện vai trò này. Đây là một vị trí hoàn toàn khác đối với ngài. Ngài luôn tránh sự chú ý của công chúng. Nếu nhìn vào lịch sử của ngài tại Peru, bạn sẽ thấy ngài đã giải quyết những vấn đề rất phức tạp. Cách tiếp cận của ngài là: chúng ta không cần đồng ý về mọi thứ, nhưng nên tìm kiếm sự đồng thuận để xã hội không bị tổn hại. Ngài đã nói rõ rằng sẽ tiếp tục lên tiếng về những vấn đề mà ngài cho là cần thiết. Ngài nói rằng ngài rao giảng Tin mừng chứ không làm chính trị.”

Bà Allen cũng nhấn mạnh rằng Đức Lêô XIV không phải là người gây ra tranh cãi, nhưng sẽ không bao giờ lùi bước nếu liên quan đến điều quan trọng. Bà nói: “Phản ứng của ông Donald Trump trên mạng xã hội đối với Đức Giáo hoàng có lẽ là điều ngài không ngờ tới. Ngài chỉ lặp lại sứ điệp mà ngài luôn rao giảng, đó là: “Hãy tìm cách khác thay vì khởi đầu chiến tranh.” Ngài nói với chúng tôi trên chuyến bay đến châu Phi: “Tôi không tấn công ai. Tôi rao giảng Tin mừng. Đó là vai trò của tôi với tư cách Giáo hoàng. Người ta có thể hiểu theo cách họ muốn, nhưng tôi sẽ không từ bỏ.” Ngài bình tĩnh, nhưng không yếu đuối.”

Vì sao ngài được bầu làm Giáo hoàng?

Khi được hỏi điều gì giúp ngài được bầu chọn, dù là người Mỹ, bà Allen cho biết: “Trở ngại lớn nhất chính là việc ngài là người Mỹ, và bản thân ngài cũng tin rằng một vị Giáo hoàng người Mỹ là điều sẽ không xảy ra. Tuy nhiên, ngài được xem là ứng viên phù hợp, trước hết vì thời gian dài sống tại Mỹ Latinh. Ngài hiểu rất rõ “Nam bán cầu”. Ngài cũng từng sống ở châu Phi và châu Á. Vì vậy, người ta coi ngài là “người Mỹ ít tính Mỹ nhất.”

Ngoài ra, kinh nghiệm phong phú của ngài cũng là yếu tố quan trọng: là thừa sai, nhà giáo luật, thẩm phán tòa án Giáo hội, Bề trên Tổng quyền dòng, giám mục, hồng y, làm việc tại Giáo triều Rôma - một tầm nhìn toàn diện về thế giới.

Bà Allen cũng cho rằng Hồng y đoàn đã cân nhắc tác động từ các quyết định của ông Donald Trump đối với địa chính trị: “Các vị nghĩ: đây là người có thể đối diện với ông ấy khi cần, và có khả năng được tôn trọng, thậm chí được lắng nghe.”

Khác biệt với Đức Phanxicô

Theo bà Allen, điểm khác biệt chính giữa Đức Lêô XIV và Đức Phanxicô là tính tình và phong cách: “Hai vị rất khác nhau về cá tính và cách hành động, nhưng ưu tiên các vị nhắm tới thì tương tự: nghèo đói và công lý. Đức Phanxicô rất bộc phát, còn Đức Lêô thì suy tư. Ngài là nhà toán học, nhà giáo luật - suy nghĩ rất chính xác. Ngài hành động chậm rãi, bình tĩnh, dành thời gian suy nghĩ và lắng nghe trước khi tiến bước.”

Bà Allen nhận định Đức Lêô XIV có thể còn đi xa hơn Đức Phanxicô trong một số vấn đề xã hội.

Hiểu về tính hiệp hành

Khi được hỏi về cách hiểu “hiệp hành”, bà Allen nói: “Đó là cuộc thảo luận về chúng ta là ai với tư cách Giáo hội và cách chúng ta tương tác với nhau - để trở nên bao gồm hơn, ít tính thứ bậc hơn. Vẫn có trật tự rõ ràng, nhưng không phải là sự thống trị. Các quyết định được đưa ra một cách tập thể, sau khi tham vấn - đó là cách Đức Lêô XIV hiểu về hiệp hành.”

Sau cùng, bà Allen cũng cho biết Đức Giáo hoàng Lêô luôn phê phán thái độ giáo sĩ trị và coi giáo sĩ là dân ưu tú - điều mà ngài muốn loại bỏ.

(Time.com 29/4/2026)