Phó Tổng Thư ký FABC: Hiệp hành là một lối sống, không phải là một chương trình mới của Giáo hội

Linh mục Clarence Devadass khẳng định rằng sự hiệp hành chỉ có thể bén rễ tại châu Á khi được đón nhận như một lối sống, làm biến đổi cách Giáo hội sống, lắng nghe và thực thi sứ mạng của mình. Cha đưa ra nhận định này trong cuộc họp báo thứ hai tại Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC).

Tác giả: Gabriel Abdi Susanto | Chuyển ngữ: Đức Trần

Hiệp hành sẽ chỉ bén rễ tại châu Á khi được đón nhận không phải như một sáng kiến mục vụ mới, nhưng như một lối sống làm thay đổi cách Giáo hội hiện hữu, lắng nghe và thi hành sứ mạng của mình.

Đó là thông điệp trọng tâm của linh mục Clarence Devadass, Phó Tổng Thư ký Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) kiêm Tổng Thư ký Điều hành Văn phòng Hiệp hành của FABC, trong cuộc họp báo thứ hai tại Đại hội Toàn thể lần thứ XII của FABC, diễn ra ngày 24 tháng Bảy tại Phòng Báo chí Leatris thuộc Khách sạn Mulia, Jakarta.

Linh mục Devadass đã mở đầu cuộc họp bằng phần phát biểu dẫn nhập trước khi Đức Hồng y Mario Grech, Đức Hồng y Pablo Virgilio S. David và Đức Hồng y Ignatius Suharyo trả lời báo giới. Cha nhắc nhở các tham dự viên rằng Thượng Hội đồng về Hiệp hành đang bước vào giai đoạn triển khai, một giai đoạn đòi hỏi mỗi Giáo hội địa phương phải biến tính hiệp hành thành một phần trong đời sống thường nhật của mình, thay vì xem đó chỉ là một dự án mang tính tạm thời.

Suy tư về những thách đố mà Giáo hội tại châu Á đang phải đối diện, Linh mục Devadass cho rằng một trong những trở ngại lớn nhất là quan niệm khá phổ biến cho rằng sự hiệp hành chỉ đơn thuần là một chương trình mới được bổ sung vào lịch trình mục vụ vốn đã rất bận rộn.

Cha nói: “Nhiều người nghĩ rằng hiệp hành chỉ là thêm một hoạt động hoặc thêm một chương trình nữa. Nhưng hiệp hành không phải là việc làm thêm nhiều điều mới. Đó là thực hiện những gì chúng ta vốn đang làm, nhưng theo một cách thức khác.”

Cha nhìn nhận rằng nhiều linh mục và những người làm công tác mục vụ hiện nay đã cảm thấy quá tải với những trách nhiệm đang đảm nhận. “Tôi đã nghe nhiều linh mục nói: ‘Cha đang giao thêm cho chúng tôi một việc nữa phải làm.’”

Tuy nhiên, câu trả lời của cha vẫn luôn nhất quán: hiệp hành không phải là một gánh nặng bổ sung, nhưng là một cách thức khác để thực hiện sứ mạng của Giáo hội thông qua việc lắng nghe, phân định, tham gia và cùng chia sẻ trách nhiệm.

Linh mục Devadass cũng nhấn mạnh đến những thách thức đặc thù trong việc triển khai sự hiệp hành trên khắp châu Á, châu lục lớn nhất thế giới và cũng đa dạng nhất về văn hóa.

Theo cha, ngay cả việc dịch thuật ngữ “synodality” (tính hiệp hành) sang các ngôn ngữ địa phương cũng đã là một khó khăn. Cha nói: “Người ta thường mặc nhiên cho rằng ai cũng hiểu hiệp hành có nghĩa là gì. Nhưng khi đến những vùng xa xôi của châu Á, nơi người dân không nói tiếng Anh, thì làm thế nào để chuyển tải được khái niệm ấy?”

Chính vì sự đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và hoàn cảnh xã hội của châu Á, ngài cho rằng không thể có một mô hình duy nhất áp dụng cho mọi nơi.

“Không có một giải pháp duy nhất nào có thể giải quyết mọi vấn đề của các Giáo hội tại châu Á. Mỗi Giáo hội địa phương phải tự phân định xem hiệp hành cần được thể hiện như thế nào trong chính bối cảnh của mình.”

Theo linh mục Devadass, vấn đề cốt lõi không nằm ở ngôn ngữ mà ở đời sống thiêng liêng.

Ngài cho rằng tính hiệp hành phải đi đôi với điều mà ngài gọi là một cuộc hoán cải thiêng liêng đích thực. Dùng từ kerohanian trong tiếng Mã Lai và tiếng Indonesia (có nghĩa là “đời sống thiêng liêng” hay “linh đạo”), ngài giải thích rằng hiệp hành phải trở thành chính cách thức hiện hữu của Giáo hội, chứ không chỉ đơn thuần là một quy trình hay một phương pháp.

Cha nói: “Nếu hiệp hành chỉ dừng lại ở một quy trình, rồi sẽ đến lúc người ta hỏi: ‘Tiếp theo là gì?’ Nhưng nếu hiệp hành trở thành một linh đạo, thì nó sẽ định hình cách chúng ta sống mỗi ngày.”

Cha nói thêm rằng linh đạo ấy cần phải thấm nhuần mọi khía cạnh của đời sống Giáo hội: từ các hội đồng mục vụ giáo xứ, hội đồng kinh tế, các đại hội giáo phận, các ban ngành mục vụ giáo xứ cho đến mọi quyết định trong đời sống thường nhật.

Trong suốt Đại hội FABC, các đại biểu nhiều lần nhấn mạnh rằng sự hoán cải theo tinh thần hiệp hành không chỉ giới hạn ở việc thay đổi cơ cấu tổ chức. Linh mục Devadass cũng lặp lại xác tín ấy khi nói rằng Giáo hội phải vượt lên trên việc chỉ duy trì các cơ cấu hiện có để trở thành một Giáo hội mang tính truyền giáo hơn.

Cha khẳng định: “Chúng ta phải chuyển mình từ một Giáo hội chỉ lo duy trì hiện trạng sang một Giáo hội truyền giáo biết lên đường.”

Cha nhấn mạnh rằng sự đổi mới này không có nghĩa là từ bỏ truyền thống phong phú của Giáo hội, nhưng để chính truyền thống ấy truyền cảm hứng cho những cách thức mới trong việc loan báo Tin mừng giữa thế giới hôm nay.

Những phát biểu của linh mục Devadass phản ánh một trong những chủ đề xuyên suốt của Đại hội Toàn thể FABC: hiệp hành, xét cho cùng, là lời mời gọi hoán cải. Hiệp hành mời gọi Giáo hội trở nên nhạy bén hơn trước sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần qua việc lắng nghe, đối thoại và cùng nhau phân định, trong khi vẫn trung thành với sứ mạng của mình.

Trong lúc Thượng Hội đồng đang bước vào giai đoạn triển khai trên toàn thế giới, sứ điệp của linh mục Devadass là một lời nhắc nhở rất thực tế rằng tương lai của hiệp hành tại châu Á sẽ không chủ yếu được quyết định do những cơ cấu mới hay những chương trình bổ sung. Thành công của tiến trình này sẽ được đo lường bằng việc các Giáo hội địa phương có thực sự đón nhận hiệp hành như cách thức bình thường để sống Tin mừng và cùng nhau bước đi trong sứ mạng hay không.

Về tác giả
Gabriel Abdi Susanto, một nhà báo kỳ cựu người Indonesia, hiện là thành viên Ban Biên tập của Vatican News tiếng Indonesia.