Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Haiti, Đức cha Pierre-André Dumas, Giám mục Giáo phận Anse-à-Veau-Miragoâne, tái bày tỏ lo âu về tình hình đất nước Haiti, quốc gia nghèo nhất Tây Bán Cầu, và hiện đang bị các băng đảng bất lương hoành hành: chúng tiếp tục bắt cóc, giết người.
Phúc Nhạc | RVA
Đức cha đặc biệt lo âu vì tình thế này đe dọa cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra trước cuối năm nay, làm mất đi điều kiện dân chủ cần thiết: “Tình hình hiện nay không cho phép một cuộc bỏ phiếu minh bạch và tự do”.
Tuyên bố với Truyền thông Vatican, truyền đi hôm 24 tháng Hai vừa qua, Đức cha Dumas nói:
“Bạo lực và hỗn loạn đang hoành hành tại Haiti không cho phép tổ chức các cuộc bầu cử minh bạch, công bằng, dân chủ và phổ quát.. Cuộc bầu cử này dự kiến diễn ra trong hai vòng trong năm nay, nhằm bầu lại không chỉ Tổng thống mà còn toàn bộ Hạ viện, Thượng viện cùng các chức vụ cấp địa phương và thành phố.
“Làm sao họ có thể bỏ phiếu trong tự do và ý thức đầy đủ khi các nhóm tội phạm vẫn tiếp tục giết chóc, bắt cóc và áp đặt luật lệ thống trị? “Nếu trước đây tình hình đã phức tạp, thì nay trở nên cực kỳ đau đớn. Nỗi đau ấy có thể đọc thấy trong ánh mắt người dân, những người thường phải chạy trốn, bỏ lại nhà cửa và tài sản mà họ đã vất vả gây dựng.”
Không chỉ là an ninh
Đức cha Dumas nói thêm rằng: “Bên cạnh khủng hoảng an ninh là khủng hoảng nhân đạo: nghèo đói ngày càng lan rộng, nhiều trường học đóng cửa, bệnh viện tê liệt, trẻ em bị tách khỏi cha mẹ khi gia đình phải di dời mà không thể ở cùng một nơi. “Đây là một thứ bạo lực đã trở nên mang tính hệ thống, có thể khiến dân tộc tôi đánh mất hy vọng. Một dân tộc mà theo các thi sĩ Haiti, vốn dĩ thích nhảy múa, vui mừng, ca hát và tin tưởng. Nhưng niềm vui tự nhiên ấy có nguy cơ bị xóa sạch bởi nỗi sợ đã thấm sâu vào tận ruột gan xã hội.”
Bất ổn thể chế
Gánh nặng đè lên cuộc bầu cử còn là tình trạng bất định thể chế sâu sắc, sau khi Hội đồng Tổng thống chuyển tiếp kết thúc nhiệm kỳ ngày 07 tháng Hai - chuyển toàn bộ quyền hành pháp cho Thủ tướng Alix Didier Fils-Aimé - mà chưa tổ chức được ít nhất là bầu cử tổng thống.
Theo Đức cha Dumas, điều còn thiếu là một “sự bình thường hóa dân chủ: chúng tôi đang sống trong tình trạng lơ lửng chính trị, không có lộ trình chung rõ ràng để tái cân bằng quyền lực hiện đang tập trung vào một cá nhân. Có một tính chính danh, nhưng không phải là chính danh dân chủ.” Khế ước xã hội gần như tan vỡ, tạo khoảng trống cho bạo lực lấp đầy. “Giới trẻ, sống trong môi trường không có an ủi cũng chẳng có việc làm, đã lao vào vòng tay các băng nhóm. Những người đang nắm quyền cần tái lập niềm tin chung và toàn diện.”
Nhiều nghi vấn
Đức cha Dumas cho rằng khó có thể tổ chức bầu cử ngay trong mùa hè này như Hội đồng Tổng thống chuyển tiếp từng đề ra. “Thông thường, Hội đồng bầu cử lâm thời của chúng tôi cần ít nhất một năm rưỡi để chuẩn bị. Còn vấn đề lớn là giấy tờ tùy thân: nhiều người Haiti phải tị nạn đã mất giấy tờ và không thể thực hiện quyền bầu cử. Cần tái lập toàn bộ dữ liệu của họ - một công việc khổng lồ.”
Tuy vậy, bầu cử không thể bị hủy bỏ vô thời hạn. Nếu không, theo Đức cha Dumas, tình trạng chính trị bất thường sẽ tiếp tục được duy trì. “Sự xói mòn tính chính danh của các thể chế sẽ làm gia tăng bất tín và củng cố các cấu trúc tội phạm. Bầu cử - có, nhưng phải trong an ninh và tự do.”
Sự gần gũi với người dân
Hội đồng Giám mục Haiti nhiều lần kêu gọi phát triển dân chủ qua việc tôn trọng phẩm giá con người, sự tham gia của mọi thành phần chính trị - xã hội, cổ võ công ích, bác ái và nguyên tắc bổ trợ. Tuy nhiên, Đức cha Dumas nhấn mạnh: “Giáo hội không xem mình là một tác nhân chính trị, nhưng là một thực thể sống gần gũi với dân và trên hết là lương tâm luân lý, đạo đức. Điều Hội đồng Giám mục mong muốn chỉ là bảo đảm rằng bầu cử diễn ra theo đúng tiến trình dân chủ.”
(Vatican News 24-2-2026)
Trực tiếp
