Ngoại trưởng Tòa Thánh tại Pakistan: Hòa bình và phẩm giá con người là những trụ cột của nền ngoại giao Tòa Thánh

Nền ngoại giao của Tòa Thánh không theo đuổi các lợi ích kinh tế hay chính trị, nhưng phục vụ phẩm giá con người, tự do tôn giáo và hòa bình.

Phúc Nhạc | RVA

Trên đây là nòng cốt bài phát biểu hôm mùng 09 tháng Mười vừa qua của Đức Tổng giám mục Paul Richard Gallagher, Ngoại trưởng Tòa Thánh tại hội nghị được tổ chức ở thủ đô Islamabad, nhân kỷ niệm 75 năm thiết lập mối quan hệ ngoại giao giữa Tòa Thánh và Cộng hòa Hồi giáo Pakistan. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ chuyến thăm Pakistan của vị Tổng giám mục, kéo dài đến ngày 10 tháng Mười vừa qua, với mục tiêu củng cố các mối quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai bên.

Nền ngoại giao đặt trên những giá trị

Trong bài phát biểu về nền ngoại giao của Tòa Thánh, đặc biệt liên quan đến một số quốc gia châu Á, Đức Tổng giám mục Gallagher nhấn mạnh tính đặc thù trong hoạt động đối ngoại của Tòa Thánh. Hoạt động này bắt nguồn từ sứ mạng thiêng liêng của Giáo hội và việc bảo vệ các quyền căn bản của con người.

Tính trung lập tích cực

Đức Tổng giám mục nhắc lại rằng hiện nay, Tòa Thánh duy trì tương quan hệ ngoại giao với 184 quốc gia và tham gia các hoạt động của Liên Hợp Quốc với tư cách Quan sát viên thường trực. Sự hiện diện của Tòa Thánh trong cộng đồng quốc tế hướng đến việc thúc đẩy công ích và sự phát triển toàn diện của con người thông qua một nền ngoại giao duy trì “tính trung lập tích cực”. Điều này có nghĩa là Tòa Thánh tránh đồng nhất mình với bất kỳ hệ tư tưởng hay hệ thống chính trị nào, nhưng không vì thế mà từ bỏ việc lên tiếng về những vấn đề liên quan đến hòa bình và nhân quyền.

Đức Tổng giám mục Gallagher giải thích thêm rằng chính thái độ khách quan và không thiên vị này cho phép Tòa Thánh, trong những hoàn cảnh nhất định, đóng vai trò trung gian hòa giải trong các cuộc xung đột quốc tế, ưu tiên bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất thay vì phục vụ các lợi ích quốc gia.

Tự do tôn giáo và đối thoại tại châu Á

Trong bài phát biểu, Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh đặc biệt chú trọng đến quan hệ ngoại giao với các quốc gia châu Á, nơi sự hiện diện của Kitô giáo đã có lịch sử hàng nghìn năm. Ngài nhắc lại rằng các thỏa thuận song phương được ký kết với nhiều quốc gia trong khu vực đã góp phần bảo vệ quyền tự do tôn giáo, tự do lương tâm và tự do ngôn luận, đồng thời bảo đảm cho các cộng đoàn Công giáo có thể thực hiện những hoạt động mục vụ, giáo dục và bác ái xã hội của mình.

Bên cạnh khía cạnh tôn giáo, ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác văn hóa và nhân đạo, đề cập đến các thỏa thuận về công nhận văn bằng học thuật, bảo tồn di sản nghệ thuật và hỗ trợ các tổ chức bác ái. Đây là những lĩnh vực mà sự hiện diện của Giáo hội có thể đóng góp thiết thực vào sự phát triển của các xã hội địa phương.

Mối liên kết với Pakistan và chứng từ của các vị Giáo hoàng

Đề cập đến Pakistan, Đức Tổng giám mục Gallagher nhận định rằng tương quan giữa quốc gia này với Tòa Thánh đã được đánh dấu bằng những cử chỉ thể hiện sự gần gũi và tình huynh đệ sâu sắc. Ví dụ đầu tiên ngài nhắc đến là chuyến thăm của Đức Giáo hoàng Phaolô VI. Ngày 27 tháng Mười Một năm 1970, ngài đã dừng chân tại Dhaka, khi ấy thuộc Đông Pakistan, sau một thiên tai tàn khốc khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Đức Giáo hoàng Phaolô VI muốn chia sẻ nỗi đau của người dân và thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế đối với một thảm kịch có nguy cơ bị lãng quên. Ngài nói: “Tôi đến với anh chị em như một người bạn giữa những người bạn, như một người anh em giữa những người anh em”, qua đó thể hiện quan niệm về tình liên đới dựa trên niềm xác tín rằng tất cả mọi người đều thuộc về một gia đình nhân loại duy nhất, bất kể niềm tin tôn giáo mà họ tuyên xưng.

11 năm sau, ngày 16 tháng Hai năm 1981, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã thăm Karachi, tái khẳng định sự tôn trọng của Giáo hội Công giáo đối với Hồi giáo và nhắc đến tổ phụ Abraham, nhân vật chung của truyền thống Kitô giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo.

Theo Đức Tổng giám mục Gallagher, cử chỉ này đã góp phần củng cố đối thoại và lòng tin tưởng lẫn nhau giữa các cộng đồng tôn giáo.

Nữ tu Ruth Pfau và “nền ngoại giao của sự sống”

Trong số những chứng từ có ý nghĩa đặc biệt được Đức Tổng giám mục nhắc đến có chứng từ của nữ tu Ruth Pfau, người đã dành hơn nửa thế kỷ phục vụ những người mắc bệnh phong tại Pakistan.

Đức Tổng giám mục Gallagher gọi những đóng góp của nữ tu là một ví dụ về “nền ngoại giao của sự sống”, được thể hiện qua việc phục vụ âm thầm và vô vị lợi. Theo ngài, nữ tu không chỉ chữa trị một căn bệnh, mà còn góp phần khôi phục phẩm giá, giúp những người thường bị gạt ra bên lề xã hội được nhìn nhận và tìm lại vị trí của mình trong cộng đồng.

Khi nữ tu qua đời năm 2017, Pakistan đã tổ chức lễ quốc táng để tôn vinh bà, qua đó ghi nhận giá trị phổ quát của một công trình phục vụ có khả năng vượt qua những khác biệt về tôn giáo, sắc tộc và quốc tịch. Theo Ngoại trưởng Tòa Thánh phụ trách Quan hệ với các Quốc gia và Tổ chức Quốc tế, chứng từ này cho thấy rõ rằng hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh không chỉ giới hạn trong các mối quan hệ thể chế, mà còn được thể hiện qua sự gần gũi cụ thể với những người mong manh và dễ bị tổn thương nhất.

Hòa bình là trách nhiệm chung

Trong phần kết luận, Đức Tổng giám mục Gallagher tái khẳng định rằng nền ngoại giao của Tòa Thánh không nhằm theo đuổi những mục tiêu vụ lợi về chính trị, nhưng hướng đến việc cổ võ các giá trị phổ quát. Nền ngoại giao này dựa trên xác tín rằng việc thực thi quyền bính luôn phải đặt nền tảng trên luật luân lý và việc bảo vệ phẩm giá vốn có của mỗi con người.

Nhân dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với Pakistan, ngài bày tỏ niềm tin rằng mối quan hệ giữa hai chủ thể trong cộng đồng quốc tế không được xây dựng trên những tính toán cơ hội, nhưng dựa trên các giá trị được chia sẻ sâu sắc: “Phẩm giá của mỗi con người, tự do tôn giáo, hòa bình và công bằng xã hội”.

Đức Tổng giám mục kết luận rằng những nguyên tắc này thuộc về cả truyền thống Hồi giáo lẫn quan niệm Kitô giáo, đồng thời tạo nên nền tảng cho một sự hợp tác có khả năng góp phần xây dựng một xã hội công bằng và hòa bình hơn.

(Vatican News 9-10-2026)