Đức Hồng y Müller: Một Kitô giáo yếu nhược sẽ không thể chống lại sự bành trướng của Hồi giáo

Phương Tây đang trải qua một cuộc khủng hoảng căn tính sâu sắc khi ngày càng xa rời những cội nguồn Kitô giáo của mình, Đức Hồng y Gerhard Ludwig Müller nhận định. Vị nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin cảnh báo rằng “sự bội giáo từ bên trong” của phương Tây đang diễn ra đồng thời với “sự bành trướng mạnh mẽ của Hồi giáo”. Theo ngài, câu trả lời cho tiến trình này không thể là chủ nghĩa tương đối cũng không phải chủ nghĩa cực đoan, mà là trở về với Đức Kitô và tái khám phá tính chất truyền giáo của Kitô giáo.

Phúc Nhạc | RVA

Đức Hồng y Müller trình bày những luận điểm của mình trong một bài phát biểu được chuẩn bị cho hội nghị Tavole di Assisi 2026, diễn ra tại Assisi vào ngày 05 và 06 tháng Chín vừa rồi. Nội dung bài phát biểu, do The Catholic Herald có được, đề cập đến nhiều chủ đề, trong đó có sự thế tục hóa của phương Tây, tương quan Kitô giáo - Hồi giáo và tầm quan trọng của sứ mạng truyền giáo của Giáo hội.

“Sự bội giáo từ bên trong” của phương Tây

Theo vị Hồng y người Đức từng phục vụ tại Giáo triều Rôma, phương Tây đang phải đối mặt với một “cuộc khủng hoảng căn tính chưa từng có”. Ngài nhấn mạnh rằng điều này không chỉ là kết quả của những mối đe dọa từ bên ngoài. Ngài tuyên bố: “Phương Tây Kitô giáo không còn đơn thuần bị đe dọa bởi những thế lực bên ngoài, mà đang bị bào mòn bởi sự bội giáo từ bên trong.”

Đức Hồng y Müller nêu rõ sự trỗi dậy của chủ nghĩa hậu nhân loại, mà ngài mô tả là một “ý thức hệ hư vô”. Theo ngài, nỗ lực giải phóng con người khỏi Thiên Chúa cuối cùng dẫn đến việc phá hoại chính bản tính con người. Con người bị hạ xuống thành “vật chất có thể thao túng” và “một thuật toán giữa các thuật toán”, thay vì được nhìn nhận là thụ tạo được dựng nên theo hình ảnh và giống Thiên Chúa.

Quá trình này diễn ra đồng thời với “sự bành trướng mạnh mẽ của Hồi giáo”, vào thời điểm các xã hội phương Tây đang từ bỏ những niềm tin tôn giáo đã định hình nền văn hóa châu Âu trong nhiều thế kỷ.

“Người Hồi giáo không tôn trọng một Kitô giáo yếu nhược”

Đức Hồng y Müller nhấn mạnh rằng Hồi giáo - không giống như phương Tây đã bị thế tục hóa – “không hổ thẹn về Thiên Chúa” cũng như về thực tại siêu việt. Đồng thời, ngài lưu ý rằng Kitô giáo và Hồi giáo đưa ra những cách hiểu hoàn toàn khác nhau về mặc khải và con người. Ngài nói: “Người Hồi giáo không tôn trọng một Kitô giáo yếu nhược, một Kitô giáo hổ thẹn về Thập giá và tự thu mình lại thành một tổ chức bác ái hoặc một lực lượng chỉ chuyên giám sát vấn đề môi trường. Họ tôn trọng những người có niềm tin.”

Theo Đức Hồng y, sự trống rỗng tinh thần của phương Tây có thể khiến Hồi giáo dường như là một “tảng đá vững chắc” đối với một số người, đặc biệt trong bối cảnh có những nỗ lực nhằm định nghĩa lại bản tính con người, hôn nhân, sự sống và cái chết. Tuy nhiên, Đức Hồng y Müller bác bỏ quan niệm cho rằng Hồi giáo có thể là câu trả lời cho cuộc khủng hoảng tại phương Tây. Ngài nhấn mạnh: “Câu trả lời cho chủ nghĩa hư vô không phải là chủ nghĩa cực đoan, mà là Đức Kitô, Ngôi Lời nhập thể.”

Thánh Phanxicô và vị Vua Hồi giáo Sultan: Không chỉ đơn thuần là một cuộc đối thoại

Trong hội nghị, cuộc gặp gỡ giữa Thánh Phanxicô thành Assisi và Sultan al- Malik al-Kamil trong thời kỳ Thập tự chinh thứ Năm được đặc biệt chú ý. Vị nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin phê phán những cách diễn giải trình bày sự kiện này chủ yếu như một tiền thân của cuộc đối thoại liên tôn và chủ nghĩa hòa bình đương đại. Ngài cho rằng cách tiếp cận như vậy đã bỏ qua một chiều kích căn bản trong sứ mạng của vị thánh.

Đức Hồng y tuyên bố: “Một khuynh hướng cảm tính và tương đối đã trình bày Thánh Phanxicô như người đi trước chủ nghĩa hỗn dung tôn giáo hiện đại, như một nhà tiên tri của cuộc đối thoại hòa bình được xem như mục đích tự thân, trong đó mọi tôn giáo đều tương đương và không tôn giáo nào sở hữu chân lý.”

Ngài gọi cách diễn giải này là “một sự xuyên tạc về lịch sử và thần học”. Đức Hồng y nhấn mạnh rằng Thánh Phanxicô đến gặp vị Sultan không đơn thuần để tiến hành các cuộc thương lượng ngoại giao, mà vì “lòng yêu mến các linh hồn” và vì xác tín vào sứ mạng cứu độ của Đức Giêsu Kitô.

Đối thoại mà không che giấu đức tin của mình

Đức Hồng y Müller nhấn mạnh rằng đối thoại liên tôn đích thực không có nghĩa là từ bỏ căn tính của chính mình. Ngài nói: “Đối thoại liên tôn, nếu muốn trở nên đích thực và tôn trọng phẩm giá con người, không thể dựa trên việc che giấu căn tính của chính mình.” Theo ngài, thái độ của Thánh Phanxicô cho thấy sự tôn trọng đối với những người theo các tôn giáo khác có thể song hành với việc làm chứng rõ ràng cho đức tin của mình.

Vì thế, Đức Hồng y kêu gọi tái khám phá chiều kích truyền giáo của Kitô giáo. Ngài tin rằng điều này “không chỉ đúng đắn, mà ngày nay còn cấp thiết và cần thiết”.

“Phương Tây đã đánh mất đức tin vì đã đánh mất lý trí”

Vị nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin liên kết sự thế tục hóa với cuộc khủng hoảng trong quan niệm của phương Tây về con người. Ngài nói: “Phương Tây đã đánh mất đức tin vì đã đánh mất lý trí.” Theo ngài, việc rời xa Kitô giáo đi kèm với sự hoài nghi về những chân lý nền tảng liên quan đến bản tính con người. Trong một hoàn cảnh trống rỗng về tinh thần, những tôn giáo đưa ra các câu trả lời dứt khoát và những xác tín mạnh mẽ có thể trở nên hấp dẫn.

Tuy nhiên, vị Hồng y người Đức thuộc Giáo triều Rôma cảnh báo không nên tìm kiếm giải pháp nơi chủ nghĩa cực đoan. Ngài nhấn mạnh rằng giải pháp thay thế cho chủ nghĩa hư vô phải là một đức tin bén rễ nơi Đức Kitô và phù hợp với lý trí. Ngài nói: “Phương Tây sẽ tự cứu mình khỏi chủ nghĩa hậu nhân loại và sẽ không bị các tôn giáo khác hấp thụ nếu tìm lại được giá trị của sứ mạng truyền giáo.”

“Ngoài Đức Giêsu Kitô, không có ơn cứu độ”

Trong phần cuối của bài phát biểu, Đức Hồng y Müller kêu gọi các Kitô hữu công khai tuyên xưng Đức Kitô và tính duy nhất của ơn cứu độ Kitô giáo. Theo ngài, câu trả lời trước cả chủ nghĩa hư vô đang lan rộng tại phương Tây lẫn sự trỗi dậy của các tôn giáo khác không thể là làm giảm nhẹ những đòi hỏi của đức tin. Giáo hội phải lấy lại ý thức về sứ mạng của mình và một lần nữa đặt Đức Kitô vào trung tâm sứ điệp của mình. Trong bối cảnh đó, Đức Hồng y tái khẳng định nguyên tắc rằng “ngoài Đức Giêsu Kitô, không có ơn cứu độ”. Lời kêu gọi của ngài trước hết hướng đến chính các Kitô hữu và châu Âu, nơi mà theo nhận định của ngài, đang ngày càng xa rời những cội nguồn Kitô giáo của mình. Đức Hồng y kết luận: “Chỉ khi phương Tây đặt Thiên Chúa trở lại ở vị trí trung tâm, con người mới thực sự trở lại là con người”.

(Ekai.pl 11-9-2026, kath.net 11-9-2026)