Philippines cử hành “Mùa Thụ tạo”: từ cầu nguyện đến bảo vệ rừng và các dân tộc bản địa

Tại Philippines, “Mùa Thụ tạo” - khoảng thời gian từ ngày 01 tháng Chín đến ngày 04 tháng Mười tới đây, với chủ đề năm nay là: “Nước hằng sống” - không chỉ là một sinh hoạt phụng vụ, nhưng còn là một hành trình có sự tham gia của các giáo xứ, giáo phận, dòng tu và các phong trào, kết hợp cầu nguyện, nâng cao nhận thức về sinh thái và những cam kết cụ thể nhằm bảo vệ các hệ sinh thái.

Phúc Nhạc | RVA

Thời gian này đặc biệt có ý nghĩa tại một quốc gia mà nạn phá rừng, hoạt động khai khoáng và áp lực đối với các hệ sinh thái trên đất liền cũng như trên biển đang trở thành mối đe dọa đối với các cộng đồng và những nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất.

Trong năm 2026, Hội đồng Giám mục Philippines đã mời gọi tất cả các cộng đoàn Giáo hội cử hành Ngày Thụ tạo vào Chúa nhật đầu tiên của tháng Chín, bằng cách sử dụng bản văn phụng vụ mới (Missa pro custodia creationis), tức là thánh lễ cầu nguyện cho việc gìn giữ công trình tạo dựng. Lời mời gọi này nằm trong một tiến trình đã được củng cố từ nhiều năm qua và tại Philippines thường tiếp tục cho đến Chúa nhật thứ hai của tháng Mười, trùng với Ngày toàn quốc bảo vệ các dân tộc bản địa. Qua đó, người ta nhấn mạnh mối liên hệ giữa việc bảo vệ môi trường, quyền của các dân tộc bản địa và công bằng xã hội.

Trong bối cảnh đó, Đức Hồng y Pablo Virgilio David, Giám mục Kalookan, đã nhắc lại sự cần thiết phải “hoán cải sinh thái đích thực”, gắn liền với công lý đối với người nghèo và với những lựa chọn cụ thể nhằm bảo vệ rừng và biển. Ngài nói rằng việc cử hành phụng vụ là điểm khởi đầu cho một sự dấn thân trong đời sống hằng ngày của các cộng đoàn.

Một vai trò quan trọng được đảm nhận do Phong trào Laudato Sì Philippines, vốn từ nhiều năm nay tổ chức tại Manila một Cuộc Tuần hành Đại kết vì Thụ tạo, quy tụ những người thuộc các hệ phái Kitô giáo khác nhau. Hành trình này được cấu trúc thành chín “chặng cầu nguyện” của “Via Creationis” (Con đường Thụ tạo), bao gồm những thời khắc cầu nguyện và suy tư về trách nhiệm chung đối với “ngôi nhà chung”, đồng thời được thực hiện với sự cộng tác của nhiều tổ chức và mạng lưới đại kết.

Sự dấn thân ở cấp quốc gia cũng được thể hiện qua nhiều sáng kiến tại các địa phương. Tại Tổng Giáo phận Manila, Mùa Thụ tạo được cử hành qua một loạt hoạt động, bắt đầu bằng thánh lễ ngày 01 tháng Chín, tiếp theo là buổi chiếu bộ phim “The Letter” (Bức thư), được thực hiện dựa trên Thông điệp Laudato Sì, cùng với các tài liệu suy niệm và cầu nguyện dành cho các giáo xứ.

Đại học Manila (Ateneo de Manila) cũng tham gia với những sáng kiến nghệ thuật, nhiếp ảnh và văn hóa, trong đó giới trẻ giữ vai trò chủ đạo. Cao điểm sẽ là ngày 04 tháng Mười, lễ kính Thánh Phanxicô Assisi, với sáng kiến công khai mang tên “Jubilee for Creation” (Năm Thánh vì Thụ tạo).

Tại Giáo phận San Pablo, thuộc tỉnh Laguna trên đảo Luzon, Ủy ban Sinh thái đề xuất một chương trình hằng tuần gồm các cuộc gặp gỡ và hội thảo trực tuyến về những bất bình đẳng trong lĩnh vực môi trường, đồng thời thực hiện các hoạt động nâng cao nhận thức về một vấn đề của địa phương. Đó là dự án xây dựng đập Ahunan, tại tỉnh Laguna, đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ trong cộng đồng địa phương, bởi việc xây dựng công trình này kéo theo những vấn đề nghiêm trọng về môi trường, xã hội và văn hóa.

Đối với các tín hữu thuộc Giáo phận Imus, một giáo phận thuộc Tổng Giáo phận Manila trên đảo Luzon, Thời gian Thụ tạo được khai mạc bằng một cuộc quy tụ tại Laudato Siè Farm, với sự tham dự của các linh mục, tu sĩ và đại diện các giáo xứ.

Xa hơn về phía nam, tại Phủ doãn Tông tòa Isabela, trên đảo Basilan, có nhiều sáng kiến trồng cây và các dự án du lịch sinh thái, nhằm tạo ra những hình thức sinh kế bền vững.

Tại Tổng Giáo phận Davao, trên đảo Mindanao, ngày 13 tháng Chín dự kiến sẽ có một cuộc hành hương đến “Bukid sa Kaluoy” - nghĩa là “Núi Lòng Thương Xót” - trên đảo Samal. Chương trình bao gồm Đàng Thánh Giá, hoạt động tượng trưng trồng cây và một Thánh lễ do Trung tâm Hành động Xã hội tổ chức.

Những kinh nghiệm này có chung một cách tiếp cận: việc chăm sóc công trình tạo dựng không được tách rời khỏi đời sống mục vụ và, khi cần thiết, còn đi kèm với những hoạt động vận động và lên tiếng bảo vệ môi trường (advocacy) chống lại những dự án được xem là gây tổn hại cho môi trường, chẳng hạn như các đập thủy điện, việc khai thác đất đai, phá rừng và hoạt động khai khoáng.

Chính về mối quan hệ giữa việc khai thác tài nguyên và trách nhiệm của người Kitô hữu, Đức cha Broderick Pabillo, Đại diện Tông tòa Taytay trên đảo Palawan, miền trung Philippines, đã phát biểu trong thánh lễ khai mạc Đại hội toàn quốc lần thứ hai của Hội đồng các Bề trên Thượng cấp Philippines.

Đại hội quy tụ 233 vị bề trên dòng tu, đến từ 159 hội dòng tu. Đức cha Pabillo nhắc đến những thiệt hại vĩnh viễn đối với các khu rừng. Ngài nói: “Có thể trồng cây, nhưng không thể tái tạo rừng”, đồng thời phản đối việc sử dụng thuật ngữ “tái trồng rừng” (reforestation) khi người ta tìm cách bù đắp việc phá hủy những khu rừng trưởng thành hoặc gần như nguyên sinh bằng những đợt trồng cây mới.

Đức cha nhấn mạnh: “Đó là một sự dối trá lớn!” Đồng thời ngài phê phán những giấy phép cho phép đốn hạ hàng nghìn cây cổ thụ để nhường chỗ cho các hoạt động khai khoáng. Đức cha đặc biệt đề cập đến trường hợp tại phía nam đảo Palawan, nơi khoảng 57.000 cây được dự kiến sẽ bị đốn hạ trong khuôn khổ một dự án khai khoáng tại địa phương. Ngài nói: “Công trình tạo dựng không phải để sử dụng, nhưng phải được tôn trọng”, đồng thời Đức cha liên kết sự tàn phá các hệ sinh thái với những hậu quả đổ xuống trên các cộng đồng dân cư, từ lũ lụt đến những thiên tai khác trở nên nghiêm trọng hơn do sự mất cân bằng của tự nhiên.

Theo Đức cha Pabillo, việc chăm sóc ngôi nhà chung thuộc về chính sứ mạng của đời sống thánh hiến: “Công trình tạo dựng là một phần trong công trình cứu độ của Thiên Chúa”. Và ngài mời gọi những người sống đời thánh hiến nhìn nhận việc bảo vệ môi trường như một trách nhiệm đích thực của người Kitô hữu. Vì thế, bước chuyển tiếp cần thiết là: “Cầu nguyện cho công trình tạo dựng, nhưng đồng thời cũng phải học cách bảo vệ công trình ấy.”

(PA) (Agenzia Fides, 2/9/2026)