Đức Hồng y Parolin tại Hội nghị COP31: khủng hoảng khí hậu thúc đẩy chúng ta thực hiện một cuộc hoán cải đạo đức sâu xa
Hôm 17 tháng Mười Một vừa qua, Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh Pietro Parolin, trưởng phái đoàn Tòa Thánh, đã tuyên bố tại Hội nghị COP31 về biến đổi khí hậu, rằng: Để đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu, điều cấp thiết là phải tăng cường nỗ lực nhằm “giảm thiểu” những nguyên nhân gây ra khủng hoảng và “thích ứng” với những hậu quả nghiêm trọng nhất của nó. Tuy nhiên, trên hết, điều cần thiết là phải có một “sự chuyển đổi xã hội”, xuất phát từ một “cuộc hoán cải đạo đức sâu xa”, nhằm thúc đẩy “những hình thức liên đới mới giữa các quốc gia”, những “thay đổi trong hành vi” cũng như trong các hệ thống kinh tế - xã hội.
Phúc Nhạc | RVA
Hội nghị lần thứ 31 các nước tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC), gọi tắt là COP31, tiến hành tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, cho đến ngày 20 tháng Mười Một này.
Khuôn mặt con người của cuộc khủng hoảng
Trong bài tham luận, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh rằng cách tiếp cận đúng đắn để giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu không thể chỉ giới hạn trong việc thảo luận về những “khía cạnh kỹ thuật hoặc thủ tục”, nhưng phải luôn lưu tâm đến “khía cạnh con người” của cuộc khủng hoảng. Thực vậy, tình trạng khẩn cấp về môi trường tác động trực tiếp đến “cuộc sống của con người và phẩm giá họ được Thiên Chúa ban tặng, cũng như tương lai của nhân loại”.
Đức Hồng y Parolin nhìn nhận rằng các dữ liệu khoa học hiện nay cho thấy khả năng rất cao nhiệt độ toàn cầu sẽ vượt ngưỡng tăng 1,5 độ C, được xác định trong Hiệp định Paris năm 2015. Trong khi đó, “vẫn còn những khoảng cách đáng kể” trong việc đưa ra “các cam kết chính trị hiệu quả, những hành động cụ thể và các khoản đầu tư thích đáng”. Nhìn nhận “khuôn mặt con người” của cuộc khủng hoảng này có nghĩa là vượt lên trên việc đơn thuần bảo vệ môi trường, đồng thời không bỏ rơi “những người nghèo nhất và các thế hệ tương lai, là những người ít phải chịu trách nhiệm nhất về việc gây ra cuộc khủng hoảng”. Theo Đức Hồng y, đây là vấn đề liên quan đến “công bằng xã hội, kinh tế và nhân bản”; còn đối với những người có đức tin, đó là “một bổn phận phát xuất từ đức tin”.
Trở lại với chủ nghĩa đa phương
Đức Hồng y Parolin nhận định rằng thật “đáng lo ngại” khi những căng thẳng địa chính trị đang làm lu mờ cuộc khủng hoảng khí hậu, trong khi vấn đề này đòi hỏi sự hợp tác của tất cả các quốc gia, trong khuôn khổ “phát triển con người toàn diện”, “phát triển kinh tế”, “tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và đạt được một nền hòa bình bền vững, lâu dài”. Mục tiêu này đòi hỏi một “chủ nghĩa đa phương đoàn kết, gắn kết và có tầm nhìn xa”.
Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh giải thích: “Trong những nỗ lực nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu, chúng ta cần nhìn nhận rằng đây đồng thời cũng là một cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội và trên hết là một cuộc khủng hoảng nhân học”. Đây là tình trạng khẩn cấp mà Đức Thánh cha Lêô XIV đã làm sáng tỏ bản chất trong Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Cầu nguyện cho việc Chăm sóc Công trình Sáng tạo lần thứ XI, cử hành năm nay (2026). Ngài nêu rõ những nguyên nhân của cuộc khủng hoảng, bao gồm “sự đánh mất ý thức về giới hạn”, “khát vọng thống trị”, “việc tìm kiếm lợi nhuận trước mắt” và “sự bất lực trong việc nhìn nhận phẩm giá của mỗi con người”.
Tính cấp thiết của một hiệp ước giáo dục
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng khí hậu cũng có thể trở thành “một cơ hội quan trọng để định hướng cho “sự thay đổi của thời đại” mà chúng ta đang trải qua”, đồng thời xây dựng một thế giới trong đó “phẩm giá vô biên của chúng ta” và trách nhiệm đối với “những người đồng loại cũng như toàn thể công trình tạo dựng” được khám phá lại.
Để phổ biến và truyền đạt “tầm nhìn này”, nhằm cổ võ phẩm giá con người và “công ích”, cần phải có một hiệp ước giáo dục và đặt hiệp ước này “vào vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự về khí hậu”. Đức Hồng y Parolin nói thêm, giáo dục phải kết hợp công bằng xã hội với công bằng môi trường. Khi đề cập đến Tông thư của Đức Thánh cha Lêô XIV mang tựa đề “Vẽ nên những bản đồ hy vọng mới” (Disegnare nuove mappe di speranza), ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải hình thành những thói quen mới, những lối sống mới và những thực hành tốt đẹp.
Đức Hồng y kết luận: “Mặc dù các biện pháp chính trị, kỹ thuật và kinh tế là điều không thể thiếu, nhưng chúng cần phải được đi kèm bằng những tiến trình văn hóa và giáo dục có khả năng nâng đỡ một sự thay đổi lâu dài”. Theo mong muốn của Đức Hồng y Parolin, viễn cảnh này cần trở thành nguồn cảm hứng cho các cuộc thảo luận tại COP31 và cho tất cả những người tham dự, nhằm mục đích “xây dựng một thế giới hòa bình”.
(Vatican News 18-11-2026)
