Trong 10 năm, hơn 100.000 người tử vong: Canada đã trở thành “thủ đô trợ tử” của thế giới như thế nào?

10 năm sau khi hợp pháp hóa trợ tử, Canada hiện là một trong những quốc gia có số ca tử vong do trợ tử cao nhất thế giới. Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ sự sống vẫn tiếp tục phản đối và vận động hạn chế chương trình này.

Phúc Nhạc | RVA

Trợ tử trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu

Chương trình trợ tử của Canada, gọi tắt là MAID (Medical Assistance in Dying - Hỗ trợ y tế để chết), chính thức bước sang năm thứ 10. Theo dữ liệu của chính phủ Canada:

• số người lựa chọn trợ tử tăng trung bình hơn 30% mỗi năm từ 2019 đến 2022;
• tốc độ tăng đã chậm lại nhưng số ca vẫn tiếp tục gia tăng;
• năm 2024 có tổng cộng 16.499 người Canada tử vong theo chương trình MAID.

Đến tháng Tư năm nay, số trường hợp MAID đã vượt mốc 100.000.

Những người phản đối lên tiếng

Ông Alex Schadenberg, Giám đốc điều hành Liên minh Ngăn chặn Trợ tử (Euthanasia Prevention Coalition), cho rằng: “Điều tích cực duy nhất là Canada đang khiến các quốc gia khác nhận ra hậu quả và không muốn đi theo con đường này.”

Trong khi đó, ông David Cooke thuộc tổ chức “Chiến dịch Liên Minh Sự Sống” (Campaign Life Coalition) gọi đây là: “Một kỷ niệm đáng để tang.” Ông nói: “Sau 10 năm hợp pháp hóa việc bác sĩ chủ động chấm dứt mạng sống bệnh nhân, Canada đã phải trả giá bằng hơn 100.000 sinh mạng.” Theo ông, chương trình vốn được quảng bá như giải pháp cho đau khổ con người nhưng lại tạo ra nhiều đau khổ hơn cho xã hội, gia đình và chính những người tham gia.

Những tranh cãi về an toàn

Người ủng hộ MAID cho rằng chương trình có các biện pháp bảo vệ như:

• người tham gia phải từ 18 tuổi trở lên;
• phải mắc bệnh nghiêm trọng và không thể chữa khỏi.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng hệ thống có nhiều lỗ hổng. Một báo cáo năm 2024 cho biết cơ quan quản lý tại tỉnh Ontario đã phát hiện hơn 400 trường hợp vi phạm hoặc không tuân thủ quy định liên quan đến MAID từ năm 2018, bao gồm: sai sót trong xác định điều kiện tham gia; báo cáo không đầy đủ hoặc không chính xác. Tuy vậy, không có vụ việc nào bị truy tố.

Tranh cãi về mở rộng trợ tử cho người mắc bệnh tâm thần Một trong những đề xuất gây tranh cãi nhất là mở rộng MAID cho những người chỉ mắc bệnh tâm thần mà không có bệnh thể chất nghiêm trọng.

Việc mở rộng này hiện đã bị hoãn tới năm 2027. Nhiều tổ chức bảo vệ sự sống phản đối mạnh mẽ vì cho rằng điều đó có thể áp dụng với những người mắc: trầm cảm, nghiện ngập, tự kỷ, tâm thần phân liệt, rối loạn ăn uống, và nhiều rối loạn tâm thần khác.

Năm 2025, Ủy ban Quyền của Người Khuyết tật thuộc Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi Canada dừng kế hoạch mở rộng này.

Những biện pháp hạn chế mới tại Alberta

Tỉnh Alberta ở miền Tây Canada đang đề xuất một số quy định chặt chẽ hơn, bao gồm: tăng cường bảo vệ người chưa thành niên; bảo vệ người mắc bệnh tâm thần; bảo vệ quyền của bệnh nhân không muốn được giới thiệu đến dịch vụ trợ tử; bảo vệ quyền của bác sĩ từ chối thực hiện trợ tử.

Ngoài ra, bác sĩ tại Alberta không được chủ động đề nghị trợ tử với bệnh nhân mà chỉ được thảo luận khi chính bệnh nhân đặt vấn đề.

Canada ảnh hưởng tới các nước khác

Ông Schadenberg cho rằng sự gia tăng mạnh mẽ các ca trợ tử ở Canada đã khiến nhiều quốc gia khác thận trọng hơn. Ông dẫn chứng: Scotland bác bỏ dự luật trợ tử; dự luật trợ tử tại Vương quốc Anh không được Thượng viện thông qua; Slovenia đã hủy bỏ luật trợ tử trước đó. Theo ông, “Tất cả những điều này đều liên quan đến việc mọi người nhìn thấy những gì đang xảy ra ở Canada.”

Quan điểm của những người bảo vệ sự sống

Các tổ chức chống trợ tử cho rằng phần lớn người chọn MAID không phải vì đau đớn thể xác quá mức mà vì cảm thấy: cuộc sống không còn ý nghĩa; cô đơn; bị bỏ rơi; mất mục đích sống. Và ông Schadenberg kết luận: “Điều quan trọng nhất chúng ta có thể làm là chăm sóc con người, ở bên họ và giúp họ biết rằng cuộc sống của họ vẫn có ý nghĩa và giá trị.”

(ewtnnews 16-6-2026)