Chỉ còn gần một tháng nữa là đến khóa họp tại Vatican của các vị Chủ tịch các Hội đồng Giám mục thế giới về Tông huấn Amoris laetitia, dự kiến từ ngày 07 đến ngày 10 tháng Mười tới đây, nhưng một số vị lãnh đạo các Hội đồng Giám mục nói với trang mạng “The Pillar” ở Mỹ rằng họ vẫn chưa nhận được thông tin về những gì sẽ được mong đợi hoặc phải chuẩn bị như thế nào, và đang mong muốn biết rõ kế hoạch của Đức Giáo hoàng về phạm vi cũng như phương thức tiến hành cuộc thảo luận.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Tông huấn Amoris laetitia, Niềm vui yêu thương, do Đức Cố Giáo hoàng Phanxicô ban hành, đúc kết hai Khóa họp của Thượng Hội đồng Giám mục thế giới năm 2014 và 2015 vốn gây tranh luận rất nhiều trong Giáo hội, về việc cho những người ly dị tái hôn và những người ở trong trường hợp hôn phối bất hợp lệ được lãnh nhận các bí tích.
Tháng Bảy năm nay, Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống đã công bố khung chủ đề cho cuộc họp về Amoris laetitia vào tháng Mười, với sự tham dự của lãnh đạo các Chủ tịch Hội đồng Giám mục trên toàn thế giới. Tuy nhiên, báo The Pillar đã trao đổi với lãnh đạo của một số Hội đồng Giám mục và được biết rằng họ chưa nhận được thêm thông tin nào về cuộc họp ngoài những gì đã được công khai hồi tháng Bảy.
Cuộc họp được Đức Giáo hoàng Lêô XIV công bố trong thư mời hồi tháng Ba gửi các Chủ tịch Hội đồng Giám mục trên thế giới, mời các vị đến Rôma “để cùng nhau lắng nghe và tiến hành một cuộc phân định theo tinh thần hiệp hành về những bước cần thực hiện nhằm loan báo Tin mừng cho các gia đình ngày nay.” Đức Giáo hoàng nói rằng cuộc họp cần được tiến hành “dưới ánh sáng của Amoris laetitia và có tính đến những gì hiện đang được thực hiện tại các Giáo hội địa phương.”
Cuối tháng Sáu, trong cuộc họp bất thường của Hồng y đoàn, Đức Giáo hoàng Lêô cho biết các gia đình cũng sẽ được mời tham gia cuộc họp và chia sẻ những kinh nghiệm của họ, đồng thời nhấn mạnh rằng “sự hiện diện của họ là thiết yếu.”
Đức Giáo hoàng khuyến khích các giám mục tham dự “chuẩn bị bằng cách chăm chú lắng nghe và mang theo những kinh nghiệm của các gia đình trong chính Giáo hội của mình.”
Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ những gia đình nào sẽ được mời, họ sẽ được lựa chọn như thế nào, và liệu họ sẽ tham gia với tư cách thành viên đầy đủ, diễn giả hay quan sát viên tại cuộc họp.
Hơn nữa, các quan chức Giáo triều nói với The Pillar rằng vẫn chưa rõ ai là đơn vị tổ chức cuộc họp.
Mặc dù Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống đã công bố các chủ đề của cuộc họp từ tháng Bảy, những nguồn tin thân cận với Bộ nói với The Pillar rằng phần lớn công việc tổ chức cuộc họp đang do Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục đảm trách, cơ quan chịu trách nhiệm về công tác hậu cần của cuộc thảo luận.
Cuộc họp sẽ sử dụng phương pháp làm việc theo các nhóm nhỏ, vốn đã được sử dụng trong Thượng Hội đồng về hiệp hành và trong cả hai cuộc họp bất thường của Hồng y đoàn dưới triều Đức Giáo hoàng Lêô cho đến nay. Tuy nhiên, lịch trình cụ thể vẫn chưa được công bố, cũng như chưa có thông tin về thời lượng được dành cho từng chủ đề. Cũng chưa biết cuộc họp có các diễn giả phát biểu trước toàn thể hay không, hoặc trước mỗi phiên họp có những bài suy niệm hướng dẫn hay không.
Các quan chức tại một số Hội đồng Giám mục nói với The Pillar rằng họ chưa nhận được thêm bất kỳ chỉ dẫn hay thông tin nào liên quan đến cuộc họp; một số người cho biết họ dự kiến sẽ nhận được thông tin vào đầu tháng này.
Một số quan chức bày tỏ lo ngại rằng cuộc họp chỉ còn một tháng nữa sẽ diễn ra nhưng họ vẫn chưa biết đầy đủ mình được yêu cầu thực hiện những gì. Chẳng hạn, vẫn chưa rõ liệu họ có phải soạn thảo một văn kiện trong cuộc họp hay chỉ đơn thuần trao đổi quan điểm.
Tòa Thánh đã công bố vào tháng Bảy các chủ đề và một số tài liệu chuẩn bị cho cuộc họp.
Từ ngày 07 đến ngày 14 tháng Mười, các tham dự viên sẽ thảo luận về năm lĩnh vực chủ đề, gồm: sự dấn thân mục vụ của Giáo hội đối với các gia đình; hôn nhân và người trẻ; những năm đầu của đời sống hôn nhân; hôn nhân như một sứ mạng; và đồng hành với các gia đình trong những hoàn cảnh phức tạp.
Trong tuyên bố công bố các chủ đề hồi tháng Bảy vừa qua, Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống cho biết cuộc họp nhằm “tạo ra một không gian đích thực cho việc gặp gỡ, lắng nghe và phân định: đón nhận kinh nghiệm sống của các gia đình, chia sẻ những câu chuyện cụ thể của cuộc sống, suy tư về những sáng kiến mục vụ qua đó cộng đoàn Giáo hội đồng hành với các gia đình, và đối thoại với các chuyên gia.”
Bộ cũng đề nghị các Hội đồng Giám mục và các Giáo hội Công giáo Đông phương bắt đầu suy tư về những chủ đề này, “đặc biệt nhấn mạnh đến việc lắng nghe các gia đình của các Giáo hội địa phương.” Tuyên bố nói thêm: “Vì thế, đây là một hành trình mang tính mục vụ nổi bật, đặt các gia đình vào trung tâm, không chỉ như những người thụ hưởng sự chăm sóc mục vụ của Giáo hội, mà còn như những chủ thể tích cực trong sứ mạng của Giáo hội, qua đó Tin mừng trở thành hiện thực trong những tương quan, lựa chọn, khó khăn và niềm hy vọng thường ngày.”
Bộ cũng công bố một khung chủ đề với những vấn đề sẽ được thảo luận trong cuộc họp, đồng thời kêu gọi các giám mục lắng nghe kinh nghiệm của chính các gia đình trước cuộc họp, “cùng nhau nhận ra vẻ đẹp của tình yêu được hình thành trong đời sống hằng ngày cũng như những mong manh thường tác động đến tình yêu ấy”, bao gồm việc làm và nhà ở bấp bênh, bệnh tật, những thách đố trong việc nuôi dạy con cái, sự cô đơn về tình cảm, và việc chăm sóc những thành viên khuyết tật, người cao tuổi hoặc những người không thể tự chăm sóc bản thân.
Các chủ đề thảo luận cũng sẽ bao gồm việc chăm sóc mục vụ cho những người Công giáo đã ly hôn - những người, theo thống kê, có khả năng ngừng thực hành đời sống tôn giáo cao hơn - một vấn đề từng gây nhiều tranh luận liên quan đến việc cử hành và lãnh nhận các bí tích. Vào tháng 10, cuộc thảo luận sẽ tiếp cận vấn đề này theo một hướng khác, với câu hỏi:
“Làm thế nào có thể xây dựng những cộng đoàn Kitô giáo, trong đó những người từng trải qua đau khổ, bị bỏ rơi, ly thân và ly hôn có thể thực sự cảm thấy mình được lắng nghe, được tham gia và cùng chịu trách nhiệm?”
Ngoài ra, cuộc thảo luận sẽ đề cập đến cách hiểu và sai đi các gia đình như những nhà truyền giáo, dựa trên kinh nghiệm học hỏi “những ngôn ngữ của tình yêu, ngày qua ngày” trong đời sống gia đình.
Amoris laetitia là kết quả của Thượng Hội đồng về Gia đình kéo dài hai năm, được tổ chức trong các năm 2014 và 2015. Mặc dù văn kiện đề cập đến nhiều vấn đề liên quan đến việc đồng hành thiêng liêng và loan báo Tin mừng cho các gia đình, văn kiện đã gây ra những tranh luận đáng kể khi bàn về khả năng những người Công giáo đã ly hôn và tái hôn dân sự trong những hoàn cảnh bất hợp lệ có thể được rước lễ hay không. Tông huấn nói tại số 305 rằng “một mục tử không thể cảm thấy rằng chỉ cần áp dụng các luật luân lý cho những người đang sống trong các hoàn cảnh “bất hợp lệ”, như thể họ là những hòn đá để ném vào cuộc đời của người khác, là đủ.”
Đoạn văn này nói thêm rằng, “do những hình thức điều kiện hóa và những yếu tố giảm nhẹ, có thể xảy ra trường hợp trong một hoàn cảnh khách quan của tội lỗi - một hoàn cảnh có thể không mang tính trách nhiệm chủ quan, hoặc không hoàn toàn như vậy - một người có thể sống trong ân sủng của Thiên Chúa, có thể yêu thương và cũng có thể lớn lên trong đời sống ân sủng và đức ái, đồng thời nhận được sự trợ giúp của Giáo hội cho mục đích này.”
Một chú thích của đoạn văn nói rằng sự trợ giúp ấy “có thể bao gồm sự trợ giúp của các bí tích”, đồng thời nói thêm rằng Thánh Thể “không phải là phần thưởng dành cho người hoàn hảo, nhưng là phương thuốc mạnh mẽ và lương thực cho những người yếu đuối.”
Sau đó, các giám mục vùng Buenos Aires tại Argentina đã công bố một hướng dẫn dành cho các linh mục, trong đó kêu gọi tiến hành một cuộc phân định chung với một cặp đôi đang sống trong một kết hợp bất hợp lệ, để xem họ có thể được rước lễ và xưng tội hay không, nếu “trong một trường hợp cụ thể, thừa nhận rằng có những giới hạn làm giảm trách nhiệm và mức độ quy lỗi.”
Các giám mục Buenos Aires tuyên bố: “Amoris laetitia mở ra cánh cửa cho việc tiếp cận các bí tích Hòa giải và Thánh Thể.”
Sau đó, Đức Giáo hoàng Phanxicô nói rằng không có cách giải thích nào khác đối với văn kiện này. Năm 2023, Bộ Giáo lý Đức tin cho biết Đức Giáo hoàng đã đưa hướng dẫn của các giám mục Buenos Aires vào Công báo của Tòa Thánh (Acta Apostolicae Sedis) và vì thế, văn kiện này được xem là “huấn quyền đích thực” (authentic magisterium).
Tuy nhiên, trong khi phần lớn các cuộc thảo luận xoay quanh Amoris laetitia tập trung vào việc những người đang sống trong các kết hợp bất hợp lệ có được rước lễ hay không, thư của Đức Giáo hoàng Lêô hoàn toàn không đề cập đến vấn đề này. Hơn nữa, khung chủ đề chỉ đề cập ngắn gọn đến vấn đề ly hôn và hoàn toàn không nói đến các bí tích. Trong thư, Đức Giáo hoàng nhắc đến một số “giáo huấn quý giá mà chúng ta phải tiếp tục đào sâu ngày nay” trong Amoris laetitia: “Niềm hy vọng Kinh Thánh về sự hiện diện yêu thương và thương xót của Thiên Chúa, cho phép chúng ta sống những “câu chuyện tình yêu” ngay cả khi đang phải đối diện với “những khủng hoảng gia đình” (AL 8); lời mời gọi đón nhận “cái nhìn của Chúa Giêsu” (AL 60) và không ngừng khích lệ “sự tăng trưởng, củng cố và đào sâu tình yêu vợ chồng và gia đình” (AL 89); lời mời gọi nhận ra rằng tình yêu trong hôn nhân “luôn trao ban sự sống” (AL 165).”
Thư viết thêm: “Đức Giáo hoàng Phanxicô khẳng định sự cần thiết “của những phương pháp mục vụ mới” (AL 199) và một nền giáo dục tốt hơn cho con cái (x. AL chương VII), đồng thời mời gọi Giáo hội đồng hành, phân định và hội nhập sự mong manh (x. AL chương VIII), vượt qua một quan niệm giản lược về luật lệ, và cổ võ “linh đạo được triển nở trong đời sống gia đình” (AL 313).”
Đức Giáo hoàng cho rằng việc quan tâm mục vụ đến các gia đình ngày nay thậm chí còn quan trọng hơn so với thời điểm Amoris laetitia được viết, bởi vì thời đại hiện nay “được đánh dấu bởi những thay đổi nhanh chóng.”
Thư kết luận: “Thực vậy, có những nơi chốn và hoàn cảnh trong đó Giáo hội chỉ có thể “trở nên muối đất” thông qua các tín hữu giáo dân và, cách riêng, thông qua các gia đình. Vì lý do này, sự dấn thân của Giáo hội trong lãnh vực này phải được đổi mới và đào sâu, để những người được Chúa gọi vào đời sống hôn nhân và gia đình có thể, trong Đức Kitô, sống trọn vẹn tình yêu vợ chồng của mình, và để những người trẻ có thể cảm thấy được thu hút, trong Giáo hội, bởi vẻ đẹp của ơn gọi hôn nhân.”
(The Pillar 4-9-2026)
Trực tiếp
