Hôm mùng 01 tháng Hai vừa qua, Huynh đoàn Thánh Piô X (Society of Saint Pius X, gọi tắt là SSPX) đã loan báo kế hoạch tấn phong các giám mục mới, vào ngày 01 tháng Bảy tới đây, sau nhiều tháng đàm phán với các chức sắc liên hệ của Tòa Thánh mà không có kết quả mong muốn.
Phúc Nhạc | RVA
Cha Davide Paglierani, Bề trên Tổng quyền của Huynh Đoàn (SSPX), cho biết quyết định này được đưa ra sau khi ngài xin được yết kiến Đức Giáo hoàng Lêô XIV vào tháng Tám năm ngoái và sau khi nhận được “một lá thư từ Tòa Thánh trong những ngày gần đây, với nội dung hoàn toàn không đáp lại các yêu cầu của chúng tôi”.
Huynh đoàn Thánh Piô X do Đức Tổng Đức giám mục Marcel Lefebvre (1905-1991) thành lập năm 1970 nhằm phản ứng trước các cải tổ của Công đồng Vatican II. Đức cha Lefebvre người Pháp, nguyên là Bề trên Tổng quyền Dòng Chúa Thánh Thần, và là Tổng giám mục Giáo phận Dakar bên Phi châu. Ngài chống lại nhiều giáo huấn của Công đồng chung Vatican II, đặc biệt về vấn đề tự do tôn giáo và cải tổ phụng vụ.
Cuối tháng Sáu năm 1988, Đức Tổng giám mục đã bị thánh Gioan Phaolô II Giáo hoàng vạ tuyệt thông vì hành vi ly giáo, khi tấn phong bốn giám mục mà không có phép của Giáo hoàng. Trong nhiều năm, Huynh đoàn thánh Piô X bị coi là một tổ chức tách rời hỏi Giáo hội Công giáo.
Hiện nay, trong bốn giám mục được tấn phong năm 1988, Huynh đoàn chỉ còn hai vị: Đức cha Bernard Fellay (67 tuổi) và Đức cha Alfonso de Galarreta (69 tuổi).
Đức cha Bernard Tissier de Mallerais qua đời năm 2024, còn Đức cha Richard Williamson người Anh bị trục xuất khỏi Huynh đoàn năm 2012 và qua đời năm ngoái. Đức Tổng Giám mục Lefebvre đã qua đời năm 1991.
Trong một tuyên bố, Huynh đoàn thánh Piô X cho biết cha Paglierani đã xin yết kiến Đức Giáo hoàng Lêô vào tháng Tám năm qua, “trình bày ước muốn được giải thích trong tâm tình con thảo về tình hình hiện tại của Huynh đoàn Thánh Piô X.
Trong lá thư thứ hai, cha Paglierani đã trực tiếp đề cập đến nhu cầu đặc thù của Huynh đoàn trong việc bảo đảm sự tiếp nối thừa tác vụ của các giám mục, những người đã đi khắp thế giới gần 40 năm qua để đáp ứng nhu cầu của nhiều tín hữu gắn bó với Truyền thống của Giáo hội và mong muốn các bí tích Truyền chức thánh và Thêm sức được ban để mưu ích cho các linh hồn”.
Cha giải thích rằng quyết định tấn phong các giám mục mới được đưa ra sau khi “nhận được một lá thư từ Tòa Thánh trong những ngày gần đây mà hoàn toàn không đáp lại các yêu cầu của chúng tôi”.
Thông cáo chính thức của Huynh đoàn viết: “Cha Paglierani, với sự ủng hộ nhất trí của hội đồng ngài, tin rằng tình trạng khách quan của sự cấp bách nghiêm trọng mà các linh hồn đang phải đối diện đòi hỏi một quyết định như vậy”.
Tờ Catholic Herald ở Anh quốc đưa tin rằng Huynh đoàn và Tòa Thánh dự kiến sẽ tiếp tục các cuộc họp vào tháng Hai hoặc tháng Ba này, nhưng Huynh đoàn đã quyết định hủy các cuộc họp này sau khi nhận được lá thư gần đây từ Tòa Thánh, như cha Paglierani đã nói.
Những cố gắng xích lại trong thời gian qua
Các nguồn tin thân cận với tình hình cho trang mạng “The Pillar” ở Mỹ biết rằng các cuộc họp này lẽ ra sẽ do Đức Hồng y Kurt Koch, Bộ trưởng Bộ Hiệp nhất các tín hữu Kitô, cùng các chức sắc của Bộ Giáo lý Đức tin, chủ tọa với sự tham gia của các giám mục thuộc Huynh đoàn thánh Piô X và Bề trên Tổng quyền.
Một nguồn tin khác thân cận với Huynh đoàn cho biết, dù việc thảo luận về việc phong chức giám mục mới đã là “bí mật ai cũng biết” trong khoảng một năm qua, việc công bố kế hoạch lần này có thể nhằm gây áp lực để Roma xem xét nghiêm túc các yêu cầu của Huynh đoàn.
Nếu kế hoạch tấn phong được tiến hành mà không có sự cho phép của Tòa Thánh, thì đây sẽ là một hành vi ly giáo mới theo giáo luật, và những người tham gia - cả giám mục chủ phong lẫn những người được tấn phong - sẽ tức khắc mắc vạ tuyệt thông. Điều này trên thực tế sẽ đưa mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Huynh đoàn trở lại mức thấp nhất như năm 1988. Trong những thập niên gần đây, Tòa Thánh mô tả Huynh đoàn là đang ở trong tình trạng “bất thường về mặt cơ chế” với Giáo hội, thay vì gọi họ là một giáo phái ly giáo.
Năm 2009, Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI đã dỡ bỏ hình phạt tuyệt thông đối với các giám mục của Huynh đoàn SSPX do các cuộc tấn phong giám mục bất hợp pháp trước đó. Tuy nhiên, cùng lúc đó, ngài cũng xác nhận rằng Huynh đoàn SSPX không có quy chế giáo luật trong Giáo hội và các linh mục của hội không thể thi hành thừa tác vụ một cách hợp pháp.
Trong nhiều năm, Huynh đoàn SSPX đã có các cuộc thảo luận liên tục với Tòa Thánh nhằm bình thường hóa vị thế của mình trong Giáo hội. Ủy ban Tòa Thánh “Ecclesia Dei”, trực thuộc Bộ Giáo lý Đức tin, cho biết tuy có một mức độ hiệp thông nào đó giữa Giáo hội và Huynh đoàn, nhưng đó là “sự hiệp thông chưa trọn vẹn” và vẫn cần thêm sự hòa giải hay “chính quy hóa về mặt cơ chế”.
Đức Giáo hoàng Phanxicô tiếp tục đối thoại với Huynh đoàn SSPX theo hướng hòa giải. Dù khoảng cách thần học giữa Vatican và Huynh đoàn có vẻ cứng rắn hơn, thậm chí gia tăng dưới triều đại của ngài, nhưng trên thực tế, việc chính quy hóa về mặt cơ chế lại có vẻ tiến triển gần hơn.
Trong Năm Thánh Lòng Thương Xót, Đức Phanxicô đã trao cho các linh mục của Huynh đoàn SSPX quyền giải tội, và năm sau đó ngài gia hạn quyền này vô thời hạn. Năm 2016, ngài gặp Đức cha Bernard Fellay, Bề trên khi đó của SSPX. Cuộc gặp “kéo dài 40 phút và diễn ra trong bầu khí thân mật”. “Sau cuộc gặp, người ta quyết định rằng các trao đổi hiện tại sẽ tiếp tục. Quy chế giáo luật của Hội không được trực tiếp bàn tới, vì Đức Giáo hoàng Phanxicô và Đức cha Fellay xác định rằng những trao đổi này nên tiếp diễn mà không vội vàng.”
Năm 2017, Tổng giám mục Guido Pozzo, thư ký của Ủy ban Ecclesia Dei và là người phụ trách đối thoại với SSPX khi đó, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng một nhóm làm việc đang “tiến hành cải thiện một số khía cạnh của cơ cấu giáo luật [của SSPX], vốn sẽ là một giáo hạt tòng nhân”, cho thấy một thỏa thuận tiềm năng có thể đã gần kề.
Cũng trong năm 2017, Đức Phanxicô nói rằng, trong những hoàn cảnh rất hạn chế, các giám mục giáo phận có thể trao cho các linh mục SSPX quyền chứng hôn hợp lệ cho các cuộc hôn nhân Công giáo.
Cùng năm đó, Đức cha Fellay tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn rằng ngài đã nhận được một lá thư từ Roma năm 2016, cho biết Huynh đoàn SSPX có thể truyền chức linh mục mà không cần sự cho phép của Đấng Bản quyền địa phương.
Những nhượng bộ bí tích này nhằm tập trung vào lợi ích thiêng liêng của các tín hữu Công giáo tham dự các nhà nguyện do Huynh đoàn SSPX điều hành. Đức Phanxicô nhấn mạnh rằng ngài không muốn các tín hữu ấy bị thiếu khả năng xưng tội hay không có cách thức kết hôn hợp lệ.
Tuy nhiên, nhiều giám mục vẫn tiếp tục khuyên các tín hữu không nên tham dự các nhà nguyện của Huynh đoàn SSPX vì tình trạng giáo luật bất thường của hội.
Theo ước tính, Huynh đoàn thánh Piô X hiện có có khoảng 700 linh mục đang thi hành mục vụ trên toàn thế giới, chủ yếu tập trung ở châu Âu và Hoa Kỳ. Nhóm này cho biết khoảng 600.000 tín hữu Công giáo tham dự các thánh lễ của họ, trong đó có khoảng 25.000 người tham dự thường xuyên tại Hoa Kỳ.
Tiếp tục các tiếp xúc giữa Tòa Thánh và Huynh đoàn Thánh Piô X để tránh đổ vỡ
Giám đốc Phòng báo chí Tòa Thánh, ông Matteo Bruni, tuyên bố rằng:
“Các cuộc tiếp xúc giữa Huynh đoàn Thánh Piô X và Tòa Thánh vẫn đang tiếp tục, với mục tiêu tránh mọi sự đổ vỡ hoặc những giải pháp đơn phương liên quan đến các vấn đề được nêu ra.”
Ông Bruni đã trả lời như trên cho câu hỏi của các nhà báo liên quan đến thông báo do Huynh đoàn Thánh Piô X đưa ra hôm thứ Hai, ngày 02 tháng Hai, về việc sắp tiến hành các lễ tấn phong giám mục, vào ngày 01 tháng Bảy tới đây, tại Chủng viện Quốc tế Thánh Gioan Maria Vianney (Cha Sở Ars) ở Flavigny-sur-Ozerain, Pháp.
(The Pillar 2-2-2026)
Trực tiếp
