Trong buổi tiếp kiến sáng ngày 25 tháng Giêng vừa qua, dành cho Đoàn thẩm phán của Tòa Thượng thẩm Rota ở Roma, Đức Thánh cha Lêô XIV nói rằng phần lớn các hoạt động của Tòa Rota ở Roma hiện nay là cứu xét, từ cấp hai trở lên, các vụ giải hôn phối.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Tòa này có 22 thẩm phán thuộc nhiều quốc tịch khác nhau, dưới sự điều động của một vị Niên trưởng, hiện nay là Đức Tổng giám mục Arellano Cedillo Alejandro, 62 tuổi người Tây Ban Nha.
Các phán quyết của tòa Rota thường được coi là án lệ cho các tòa án hôn phối ở các giáo phận trên thế giới.
Huấn dụ của Đức Thánh cha
Ngỏ lời trong buổi tiếp kiến, Đức Thánh cha bày tỏ lòng trân trọng sâu sắc đối với sứ vụ của các thẩm phán, một sứ vụ cao quý phục vụ chức năng tư pháp phổ quát của Tòa Thánh trong Giáo hội. Ngài nhấn mạnh rằng công việc xét xử của Tòa Rota không chỉ mang tính pháp lý, nhưng còn là một sự tham dự trực tiếp vào sứ mạng của Giáo hội trong việc phục vụ chân lý và công lý. Câu Kinh thánh “Thực thi chân lý trong đức ái” (Êp 4,15) được Đức Thánh cha đặt làm định hướng căn bản cho hoạt động tư pháp của các thẩm phán.
Trọng tâm của bài diễn văn là mối tương quan mật thiết giữa chân lý và đức ái trong việc thực thi công lý. Đức Thánh cha khẳng định đây không phải là hai nguyên tắc đối nghịch hay cần được cân bằng theo tiêu chí thực dụng, mà là hai chiều kích không thể tách rời, cùng bắt nguồn từ chính Thiên Chúa là Tình Yêu và Chân Lý.
Trong hoạt động xét xử, thường xuất hiện một sự căng thẳng giữa việc tìm kiếm chân lý khách quan và sự quan tâm mục vụ đối với con người. Ngài cảnh báo nguy cơ rơi vào hai thái cực: một là lòng cảm thông sai lạc dẫn đến việc tương đối hóa chân lý, đặc biệt trong các vụ án hôn nhân; hai là việc khẳng định chân lý một cách lạnh lùng, thiếu lòng xót thương và sự tôn trọng đối với con người liên hệ.
Dựa trên giáo huấn của Thánh Phaolô và Thánh Gioan, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng các thẩm phán và nhân viên tư pháp được mời gọi không chỉ “nói” chân lý mà còn “thực hành” chân lý trong đức ái. Chân lý phải được tìm kiếm, diễn tả và áp dụng trong “nền kinh tế của đức ái”, đồng thời đức ái chỉ có thể được sống đúng đắn khi đặt nền tảng trên chân lý. Mục tiêu tối hậu của mọi hoạt động pháp lý trong Giáo hội chính là phần rỗi của các linh hồn (salus animarum), luật tối cao của Giáo hội.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh rằng toàn bộ tiến trình tố tụng giáo luật phải được thấm nhuần tinh thần phục vụ chân lý trong đức ái. Tất cả các tác nhân của tiến trình - thẩm phán, luật sư, công tố viên, người bảo vệ dây hôn phối - đều phải hành động với sự liêm chính trí thức, năng lực chuyên môn và lương tâm ngay thẳng. Việc tìm kiếm chân lý không chỉ là một nghĩa vụ nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm luân lý, được thúc đẩy trước hết bởi đức ái.
Ngài đặc biệt lưu ý đến vai trò của tiến trình tranh tụng như một phương pháp đối thoại nhằm xác định sự thật, dựa trên việc thẩm tra các sự kiện, lý lẽ và chứng cứ, trong sự tôn trọng nguyên tắc suy đoán giá trị hôn nhân và sự vô tội cho đến khi có bằng chứng ngược lại. Việc không tuân thủ các nguyên tắc căn bản này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến sự hiệp thông trong Giáo hội. Thẩm phán, với trách nhiệm xác định điều đúng và điều thật, được mời gọi trở thành người kiến tạo hòa bình, vì công lý và hòa bình luôn gắn bó chặt chẽ với nhau.
Sau cùng, Đức Thánh cha khẳng định sứ mạng của các thẩm phán là cao cả và đòi hỏi nhiều nỗ lực: phải bảo vệ chân lý với sự nghiêm cẩn nhưng không cứng nhắc, và thực thi đức ái mà không bỏ sót bổn phận công lý. Đức Thánh cha kết thúc bài diễn văn bằng việc phó thác công việc của các vị thẩm phán cho sự chuyển cầu của Đức Maria, Mẹ là “Gương Công Chính”, mẫu gương hoàn hảo của chân lý trong đức ái.
(Sala Stampa 26-1-2026)
Trực tiếp
