Thứ Bảy, ngày 06 tháng Sáu này, Đức Hồng y Michael Czerny, Dòng Tên, người Canada gốc Séc, Tổng trưởng Bộ Phát triển nhân bản toàn diện, sẽ đại diện Đức Thánh cha Lêô XIV chủ sự thánh lễ tại thành phố Brno, thuộc Cộng hòa Séc để tôn phong hai linh mục tử đạo lên bậc chân phước. Đó là cha Jan Bula và cha Václav Drbola.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Cuộc đời của cha Václav Drbola
Cha Václav Drbola sinh năm 1912 tại Starovicky, miền nam Moravia, trong một gia đình nghèo. Mãn trung học năm 22 tuổi (1933), anh gia nhập Chủng viện Brno, rồi thụ phong linh mục năm 1938, khi được 27 tuổi. Cha đặc biệt quan tâm đến trẻ em và thanh thiếu niên: dạy giáo lý; tổ chức các buổi diễn kịch và các hoạt động thể thao.
Là thành viên Đảng Nhân dân Tiệp Khắc, cha Drbola tích cực tham gia đời sống xã hội tại Bucovice, nơi cha phục vụ phần lớn thời gian mục vụ. Nhờ tính tình hiền hòa, cha được mọi người yêu mến.
Cuộc đời của cha Jan Bula
Còn cha Jan Bula sinh năm 1920 tại Lukov, gần biên giới Đức. Sau khi tốt nghiệp Trung học năm 1939, anh gia nhập Chủng viện Brno. Trong Thế chiến II, thầy bị Đức Quốc xã cưỡng bức lao động tại một nhà máy đồ gốm, nơi tài năng hội họa của ngài được sử dụng để trang trí sản phẩm.
Năm 1944, trở về Brno sau khi thành này bị ném bom, thầy vẽ nhiều bức tranh về cuộc Thương Khó của Chúa Kitô và nghiên cứu nghệ thuật biểu tượng Nga. Sau chiến tranh, thầy được thụ phong linh mục và được bổ nhiệm về giáo xứ Rokytnice. Tại đây, cha nổi tiếng vì: lòng quảng đại, các hoạt động cho giới trẻ, tu bổ nhà thờ, tham gia đời sống xã hội địa phương và tài năng hội họa.
Đối đầu với chế độ cộng sản
Sau cuộc đảo chính cộng sản năm 1948, Giáo hội Công giáo Tiệp Khắc bước vào một thời kỳ bách hại mới. Tài sản Giáo hội bị quốc hữu hóa. Các trường học và chủng viện bị đóng cửa. Nhiều giáo sĩ và giáo dân bị bắt.
Tháng Sáu năm 1949, chính quyền thành lập một tổ chức mang tên “Công giáo Tiến hành” mới nhằm kiểm soát người Công giáo.
Theo lời kêu gọi của Đức Tổng giám mục Praha Josef Beran, cả hai linh mục đã đọc thư mục vụ trong thánh lễ Chúa nhật, ngày 19 tháng Sáu năm 1949, kêu gọi giáo dân trung thành với Tòa Thánh.
Cha Bula còn tuyên bố rằng chữ ký của cha trong danh sách tham gia tổ chức “Công giáo Tiến hành” mới là giả mạo. Cha nói với giáo dân: “Hãy trung thành. Đừng phụ lòng tin của Giáo hội nơi anh chị em đã được sinh ra. Hãy cầu nguyện để Chúa Thánh Thần soi sáng lý trí chúng ta trong thời điểm khó khăn này.”
Bị vu cáo và kết án tử hình
Mật vụ StB của Tiệp Khắc đã dùng một điệp viên ngầm tên Ladislav Malý để gài bẫy hai linh mục. Malý bịa chuyện rằng Đức Tổng giám mục Beran đang bị giam giữ và muốn xưng tội với một linh mục trung thành với Rôma.
Cả cha Bula lẫn Drbola đều sẵn sàng đáp ứng yêu cầu mục vụ này. Tuy nhiên, cuộc gặp không bao giờ diễn ra. Cha Bula bị bắt tháng Tư năm 1951. Cha Drbola bị bắt tháng Sáu năm 1951.
Tuy đang bị giam giữ, hai vị vẫn bị vu khống là chủ mưu vụ Babice, ngày 02 tháng Bảy năm 1951, trong đó ba cán bộ cộng sản bị sát hại. Dưới sự tra tấn, họ bị buộc phải nhận tội và học thuộc những lời khai giả tạo để đọc trước tòa.
Cái chết và danh tiếng tử đạo
Cha Václav Drbola bị xử tử ngày 03 tháng Tám năm 1951. Cha Jan Bula bị xử tử ngày 20 tháng Năm năm 1952. Cả hai bị hành quyết tại nhà tù Jihlava ở miền tây Moravia. Ngay từ khi bị bắt, dân chúng đã tin chắc vào sự vô tội của các ngài.
Hai ngày sau phiên tòa, Đài Phát thanh Vatican nhận định: “Nếu họ bị kết án vì bảo vệ những quyền tự nhiên và bất khả nhượng của con người, thì họ thực sự là những vị tử đạo.”
Cha Karel Orlita, thỉnh nguyện viên án phong chân phước cho hai linh mục chia sẻ rằng: “Khi nghiên cứu hồ sơ đúc kết án phong, gọi là Positio, tôi thường có cảm giác rằng nhân vật chính của câu chuyện không phải là cuộc bách hại, nhưng là sức mạnh của ân sủng Thiên Chúa đã nâng đỡ các ngài đến cùng.” Những lá thư cha Bula viết trong tù cho gia đình cho thấy sự bình an sâu xa của ngài: “Thiên Chúa đã cho Con Một của Người cuộc đời ngắn ngủi, nhưng con tin rằng nó không vô ích. Hôm nay con vui mừng vì đã phụng sự Người và vẫn là tôi tớ của Người cho đến phút cuối.”
Cha Orlita kết luận rằng: “Các linh mục không tìm kiếm chủ nghĩa anh hùng. Các ngài chỉ đơn giản muốn trung thành với Chúa Kitô và Giáo hội.” Đối với các tín hữu, các vị là mẫu gương trung thành với Chúa trong thử thách. Đối với người không tin, các vị là biểu tượng của: lòng can đảm luân lý; sự bảo vệ lương tâm; sự từ chối cúi đầu trước dối trá và áp bức. “Các chế độ, các ý thức hệ và những nỗi sợ hãi rồi sẽ qua đi; nhưng chân lý, tình yêu và lòng trung thành có một sức mạnh vượt lên trên chính lịch sử... Chúng ta đang sống trong thời đại chiến tranh, chia rẽ, khủng hoảng văn hóa, sợ hãi và mất phương hướng luân lý. Trong bối cảnh ấy, chứng tá của các ngài nhắc chúng ta rằng con người không thể sống nếu thiếu chân lý và hy vọng.”
Theo cha, hai vị tử đạo cho thấy rằng ngay cả khi bạo lực và dối trá dường như thống trị, con người vẫn có thể duy trì sự tự do nội tâm.
(Fides 2-6-2026)
Trực tiếp
