Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: phẩm giá vô hạn của con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 09 tháng Chín vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung khoảng hơn 30.000 tín hữu hành hương, tại Quảng trường Thánh Phêrô. Hiện diện trong dịp này, cũng có hai hồng y và hơn mười giám mục các nước cùng hàng trăm đôi tân hôn.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Như thường lệ, 15 phút trước khi bắt đầu, Đức Thánh cha tiến ra Quảng trường trên xe díp mui trần màu trắng, tiến dọc theo các lối đi để chào thăm các tín hữu và chúc lành cho một số em bé được nhân viên an ninh bế lên trước ngài.

Tại lễ đài, Đức Thánh cha làm dấu thánh giá và chào phụng vụ mở đầu buổi tiếp kiến. Các độc viên lần lượt công bố bằng chín thứ tiếng khác nhau một đoạn trích từ Thánh vịnh thứ 8 (Tv 8,2.5-7)

Lạy Chúa, là Chúa chúng con,
lạ lùng thay danh Chúa trên khắp địa cầu!
Phàm nhân là gì mà Chúa nhớ đến,
con người có là chi mà Chúa phải bận tâm?
Chẳng kém thần linh là mấy,
Chúa ban vinh quang danh dự làm mũ triều thiên,
cho làm chủ công trình tay Chúa sáng tạo, đặt muôn loài dưới chân.

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo sau đó, Đức Thánh cha đã tiếp tục loạt bài về Hiến chế mục vụ “Gaudium et Spes”, Vui mừng và hy vọng, Giáo hội trong thế giới ngày nay. Bài huấn giáo này là bài thứ hai trong loạt bài nói trên và có tựa đề là: “Phẩm giá con người: hồng ân và trách nhiệm thế giới”.

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, chào anh chị em!

Hiến chế Công đồng Gaudium et spes (GS), khi dành chương đầu tiên để nói về phẩm giá của con người, nhấn mạnh rằng phẩm giá ấy là nền tảng và điều kiện của những “giá trị mà ngày nay người ta đánh giá cao nhất”, nhưng những giá trị không được đánh mất mối liên hệ với “nguồn mạch thần linh của chúng”, để tránh những biến dạng có thể xảy ra do “sự hư hỏng của lòng người” (GS, 11).

Con đường đã giúp làm nổi bật những đặc điểm và những quyền căn bản của phẩm giá con người chắc chắn là một trong những trang sử có ý nghĩa nhất của lịch sử nhân loại. Tuy nhiên, hành trình cần thực hiện vẫn chưa kết thúc và còn phải đối diện với những mâu thuẫn, cả cũ lẫn mới, đang cản trở việc thực hiện phẩm giá ấy cách trọn vẹn.

Giáo hội đóng góp một cách rõ ràng vào vấn đề này, khi nhắc lại rằng phẩm giá con người phát xuất từ chính bản tính con người. Tôi cũng đã có dịp khẳng định điều này trong Thông điệp mới đây Magnifica humanitas: “Mỗi người đều được Thiên Chúa nghĩ đến và muốn cho hiện hữu để bước vào một lịch sử hiệp thông với Người, với tha nhân và với thụ tạo. Phẩm giá của con người không tùy thuộc vào những khả năng họ có, vào sự giàu có hay vai trò họ đảm nhận, vào những lựa chọn đúng hay sai mà họ thực hiện, nhưng là một hồng ân có trước họ và vượt quá họ, được Thiên Chúa đặt để như một biểu hiện của tình yêu Người không bao giờ ngừng ban” (số 50). Do đó, phẩm giá vô hạn của con người bắt nguồn từ căn tính của họ là thụ tạo được tạo dựng “theo hình ảnh Thiên Chúa”, có khả năng nhận biết và yêu mến Đấng Tạo Hóa của mình, một kế hoạch và hồng ân của tình yêu vượt trên mọi thực tại được tạo dựng khác; những thực tại ấy được trao phó cho con người chăm sóc “để cai quản chúng và sử dụng chúng nhằm làm vinh danh Thiên Chúa” (GS, 12).

Trong đức tin, chúng ta có thể hiểu được nền tảng tối hậu của phẩm giá con người, bởi vì Chúa Con “khi mặc khải mầu nhiệm về Chúa Cha và tình yêu của Người, đồng thời cũng mặc khải trọn vẹn con người cho chính mình và cho con người thấy ơn gọi cao cả nhất của mình” (số 22).

Con người luôn bao hàm mối tương quan, sự hiệp thông và sự tham dự đối với Thiên Chúa và đối với tha nhân; vì thế, con người có một tương quan như người con với Thiên Chúa là Cha, và một tương quan huynh đệ với Đức Kitô và với tất cả mọi người. Điều này loại trừ mọi sự khép kín quy về chính mình. Là một con người có nghĩa là nhận ra chính mình như một hồng ân để chia sẻ, lớn lên và trưởng thành trong việc đón nhận, trong tính hỗ tương và trong việc phục vụ.

Phẩm giá ấy được trao phó cho trách nhiệm của mỗi người; đồng thời, nó cũng đòi hỏi sự liên đới và chăm sóc lẫn nhau, vượt qua vô số những xuyên tạc và thao túng vẫn còn làm biến dạng nhận thức về phẩm giá và cản trở việc thực hiện phẩm giá ấy. Thật vậy, do những lựa chọn chống lại phẩm giá của mình đã được thực hiện trong suốt lịch sử, cho đến ngày nay “con người thấy mình bị chia rẽ trong chính bản thân mình” và “toàn thể đời sống con người, cả cá nhân lẫn tập thể, cho thấy mình là một cuộc đấu tranh bi thảm giữa điều thiện và điều ác, giữa ánh sáng và bóng tối”. Tuy nhiên, tình trạng mong manh và giới hạn này có thể được nhìn bằng niềm hy vọng, bởi vì “chính Chúa đã đến để giải phóng con người và ban sức mạnh cho con người, đổi mới họ từ bên trong và xua đuổi “thủ lãnh thế gian này” (Ga 12,31), kẻ đã bắt họ làm nô lệ cho tội lỗi” (GS, 13).

Hơn nữa, Hiến chế Gaudium et spes khẳng định rằng phẩm giá con người liên quan đến toàn thể con người; vì thế, cần phải vượt qua những quan niệm nhị nguyên: con người là “một thể thống nhất gồm hồn và xác”. Việc hạ thấp thân xác thành một “đối tượng” mà người ta có thể tùy tiện định đoạt luôn là sự phủ nhận phẩm giá con người: “không được phép [...] khinh miệt sự sống thể xác của con người, và cần phải “coi thân xác của mình là tốt đẹp và đáng được tôn trọng, chính vì nó được Thiên Chúa tạo dựng và được định hướng tới sự sống lại trong ngày sau hết”, đồng thời phải cảnh giác để thân xác không “trở thành nô lệ cho những khuynh hướng xấu xa của lòng mình” (GS, 14), bởi tất cả chúng ta đều bị tội lỗi làm tổn thương.

Sau cùng, Hiến chế Gaudium et spes nêu bật ba biểu hiện quan trọng nhất của phẩm giá con người: trí tuệ, làm cho con người trở thành kẻ tìm kiếm chân lý không biết mệt mỏi (số 15); lương tâm, nhờ đó con người mang lại sự thống nhất và ý nghĩa cho đời mình (số 16); và tự do, làm cho con người trở thành chủ thể có trách nhiệm đối với những quyết định của mình (số 17). Ba chiều kích này liên kết chặt chẽ với nhau: chính trong lương tâm mà chân lý được nhận ra là chân lý, và tự do có thể đón nhận chân lý ấy như nền tảng và khả năng của chính mình. Chúa Thánh Thần, Đấng ban sự sống trong Đức Kitô, làm cho chúng ta được tự do và không ngừng xác nhận cho chúng ta phẩm giá của những người con Thiên Chúa; Người giải thoát chúng ta khỏi sợ hãi và hướng dẫn chúng ta tới đích điểm sau cùng, tức là sự sống viên mãn vượt qua cái chết mà Đức Kitô đã hứa với chúng ta. Chỉ trong Người, mầu nhiệm con người mới tìm được ánh sáng đích thực; từ Người, chúng ta nhận được ánh sáng để soi sáng câu đố của đau khổ và cái chết, và cùng với Người, chúng ta tiến về sự phục sinh”.

Và Đức Thánh cha kết luận: “Anh chị em thân mến, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, nhờ Đức Kitô và hướng về Người, chúng ta đã lãnh nhận một phẩm giá độc nhất và không thể xóa nhòa. Chúng ta hãy dấn thân luôn luôn trong việc cổ võ và bảo vệ phẩm giá ấy, bằng ánh sáng và sức mạnh của Tin mừng.

Chào thăm và nhắn nhủ

Sau bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng chín ngôn ngữ khác nhau, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Khi chào bằng tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu hành hương nói tiếng Pháp và mời gọi anh chị em biết kinh ngạc trước phẩm giá con người mà chúng ta đã lãnh nhận từ Đấng Tạo Hóa. Phẩm giá ấy liên quan đến toàn thể con người, bởi con người là một thể thống nhất gồm thân xác và linh hồn. Khi ý thức được sự cao cả của mình, anh chị em sẽ tìm thấy sức mạnh cần thiết để bảo vệ và cổ võ phẩm giá ấy trong những môi trường sống tương ứng của mình. Tôi thành tâm ban phép lành cho anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha ngỏ lời: “Tôi nồng nhiệt chào mừng tất cả các tín hữu hành hương và du khách nói tiếng Anh đang tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những người đến từ Scotland, Wales, Ireland, Đan Mạch, Na Uy, Nam Phi, Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Liban, Philippines và Hoa Kỳ. Cách đặc biệt, tôi vui mừng chào đón các thành viên của Ban Điều hành Diễn đàn Liên tôn Đối thoại và Hợp tác trong Thế giới Ả Rập đang hiện diện hôm nay. Tôi cảm ơn quý vị vì sự hợp tác với “Trung tâm Quốc tế Quốc vương Abdullah bin Abdulaziz” về Đối thoại Liên tôn và Liên văn hóa, và cầu mong rằng những nỗ lực của quý vị nhằm cổ võ sự chung sống hòa bình tại khu vực Ả Rập thực sự mang lại nhiều hoa trái. Trên mỗi người trong anh chị em và gia đình anh chị em, tôi khẩn cầu niềm vui và bình an của Chúa Giêsu Kitô. Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Ba Lan, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu Ba Lan. Trong những ngày này, khi cử hành lễ hội mùa gặt và tạ ơn vì những hoa trái của đất đai, cùng với tác giả Thánh vịnh, chúng ta ca ngợi Đấng Tạo Hóa: “Đất đã trổ sinh hoa trái. Xin Thiên Chúa, Thiên Chúa chúng ta, chúc lành cho chúng ta” (Tv 67,7).

Chúng ta phó thác cho Chúa công việc của những người nông dân, nhờ công việc của họ mà chúng ta không thiếu bánh ăn hằng ngày. Xin Mẹ Maria, đóa hoa đẹp nhất giữa những bông hoa của đất, gìn giữ gia đình và đồng ruộng của anh chị em! Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Arập, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu nói tiếng Ả Rập, đặc biệt là các thành viên của cộng đoàn “Niềm Vui trong Chúa Thánh Linh”, đến từ Liban. Thiên Chúa đã tạo dựng chúng ta theo hình ảnh Người và ban cho chúng ta một phẩm giá độc nhất và không thể xóa nhòa. Vì thế, chúng ta hãy luôn dấn thân cổ võ và bảo vệ phẩm giá ấy, bằng ánh sáng của Tin mừng. Xin Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em và luôn gìn giữ anh chị em khỏi mọi sự dữ!”

Sau khi chào bằng các thứ tiếng khác nữa, Đức Thánh cha ngỏ lời bằng tiếng Ý:

“Tôi thân ái chào thăm các tín hữu hành hương nói tiếng Ý. Cách riêng, tôi chào các em đã lãnh nhận Bí tích Thêm sức thuộc Giáo phận Forlì-Bertinoro, cùng với Đức Giám mục Livio Corazza, các linh mục và các giáo lý viên đồng hành với các em. Tôi trìu mến chào đón các tín hữu thuộc đơn vị mục vụ của các giáo xứ thuộc Giáo phận Latina-Terracina-Sezze-Priverno, cũng như các vị Trợ úy Giáo hội của Quỹ “Trợ giúp Giáo hội Đau khổ”.

Anh chị em thân mến, chúng ta đã được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa: chúng ta hãy dấn thân cổ võ và bảo vệ phẩm giá của những người con Thiên Chúa, bằng ánh sáng và sức mạnh của Tin mừng. Sau cùng, tôi nghĩ đến những người cao tuổi, người trẻ, người đau yếu và các đôi vợ chồng mới cưới. Hôm qua, chúng ta đã cử hành lễ phụng vụ kính Sinh nhật Đức Trinh Nữ Maria. Xin gương mẫu và lời chuyển cầu từ mẫu của Mẹ soi dẫn và đồng hành với cuộc sống của anh chị em. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Buổi tiếp kiến kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.