Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Công đồng Vatican II mời gọi tín hữu trở nên bạn hữu với Chúa Giêsu

Lúc 10 giờ sáng, thứ Tư, ngày 14 tháng Giêng vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung bảy ngàn tín hữu, tại Đại thính đường Phaolô VI, Nội thành Vatican. Đây là buổi tiếp kiến chung thứ hai của Đức Thánh cha trong năm mới 2026 này.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Sau lời chào phụng vụ của Đức Thánh cha, mọi người đã nghe đoạn Tin mừng theo thánh Gioan (Ga 15,15):

“Chúa Giêsu nói với các môn đệ: Thầy không còn gọi các con là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm; nhưng Thầy gọi các con là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy đã nghe được nơi Cha Thầy, Thầy đã cho các con biết.”

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo tiếp đó, Đức Thánh cha tiếp tục loạt bài về Công đồng chung Vatican II, kết thúc cách đây 60 năm. Bài giáo lý thứ hai này nói về Hiến chế Tín lý Dei Verbum, Lời Chúa:

Thiên Chúa nói với con người như với những người bạn

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói: “Anh chị em thân mến, chào anh chị em!

Chúng ta đã bắt đầu loạt bài giáo lý về Công đồng chung Vatican II. Hôm nay, chúng ta khởi sự đào sâu Hiến chế tín lý Dei Verbum về Mặc khải của Thiên Chúa. Đây là một trong những văn kiện đẹp nhất và quan trọng nhất của Công đồng. Để dẫn nhập, thật hữu ích khi nhắc lại lời Chúa Giêsu: “Thầy không còn gọi các con là tôi tớ nữa ... nhưng Thầy gọi các con là bạn hữu” (Ga 15,15). Đây là một điểm then chốt của đức tin Kitô mà Hiến chế Dei Verbum nhắc lại cho chúng ta: Chúa Giêsu Kitô đã biến đổi tận căn mối tương quan giữa con người với Thiên Chúa, từ nay trở thành một mối tương quan bạn hữu. Vì thế, điều kiện duy nhất của Giao Ước mới chính là tình yêu.

Thánh Augustinô, khi chú giải đoạn Tin mừng này, đã nhấn mạnh đến chiều kích của ân sủng, vì chỉ có ân sủng mới có thể làm cho chúng ta trở thành bạn hữu của Thiên Chúa trong Con của Người (Chú giải Tin mừng Gioan, Bài giảng 86). Quả thật, có một câu châm ngôn cổ xưa nói rằng: “Amicitia aut pares invenit, aut facit” - “Tình bạn hoặc được thiết lập giữa những người ngang hàng, hoặc làm cho họ trở nên ngang hàng”. Chúng ta không ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa làm cho chúng ta nên giống Người trong Con của Người.

Vì thế, như ta thấy trong toàn bộ Kinh Thánh, trong Giao Ước luôn có một khoảnh khắc cách biệt, xét vì giao ước giữa Thiên Chúa và con người vốn bất cân xứng: Thiên Chúa là Thiên Chúa, còn chúng ta là thụ tạo. Nhưng với việc Con Thiên Chúa nhập thể, Giao Ước mở ra mục đích tối hậu của mình: trong Chúa Giêsu, Thiên Chúa làm cho chúng ta trở thành con cái và mời gọi chúng ta nên giống Người trong chính nhân tính mong manh của ta. Do đó, sự giống Thiên Chúa của chúng ta không đạt được nhờ sự vi phạm và tội lỗi, như con rắn đã gợi ý cho bà Evà (x. St 3,5), nhưng nhờ mối tương quan với Con Thiên Chúa làm người.

Những lời của Chúa Giêsu - “Thầy gọi các con là bạn hữu” - được chính Hiến chế Dei Verbum trích dẫn, khi khẳng định: “Thật vậy, nhờ mạc khải này, Thiên Chúa vô hình (x. Cl 1,15; 1 Tm 1,17), trong tình yêu lớn lao của Người, nói với con người như nói với những người bạn (x. Xh 33,11; Ga 15,14-15) và đối thoại với họ (x. Br 3,38), để mời gọi và đưa họ vào hiệp thông với chính Người” (số 2). Thiên Chúa trong sách Sáng Thế đã từng đối thoại với tổ tiên loài người; và khi tội lỗi làm gián đoạn cuộc đối thoại ấy, Đấng Tạo Hóa không ngừng tìm cách gặp gỡ thụ tạo của mình và lập lại giao ước với họ, lần này đến lần khác. Trong mạc khải Kitô giáo, khi Thiên Chúa đến tìm chúng ta bằng cách làm người nơi Con của Người, cuộc đối thoại từng bị đứt đoạn được tái lập một cách dứt khoát: Giao Ước mới và vĩnh cửu được thiết lập, và không gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Người. Vì thế, mạc khải của Thiên Chúa mang tính đối thoại của tình bạn; cũng như trong tình bạn nhân loại, nó không chấp nhận sự câm lặng, nhưng được nuôi dưỡng bằng sự trao đổi những lời chân thật.

Hiến chế Dei Verbum cũng nhắc chúng ta rằng: Thiên Chúa nói với chúng ta. Cần phân biệt giữa lời nói và lời tán gẫu: tán gẫu chỉ dừng lại ở bề mặt và không tạo nên hiệp thông giữa con người với nhau; trong khi đó, trong những mối quan hệ đích thực, lời nói không chỉ để trao đổi thông tin, mà còn để mạc khải chính con người của chúng ta. Lời nói mang chiều kích mạc khải, tạo nên mối tương quan với người khác. Cũng vậy, khi nói với chúng ta, Thiên Chúa mạc khải chính mình như một Đấng Đồng Minh, mời gọi chúng ta vào tình bạn với Người.

Trong viễn tượng ấy, thái độ đầu tiên cần vun trồng là lắng nghe, để Lời Thiên Chúa có thể thấm nhập vào trí óc và tâm hồn chúng ta. Đồng thời, chúng ta cũng được mời gọi thưa chuyện với Thiên Chúa, không phải để nói cho Người điều Người đã biết, nhưng để mạc khải chính mình cho chính mình.

Từ đó phát sinh sự cần thiết của cầu nguyện, trong đó chúng ta được mời gọi sống và nuôi dưỡng tình bạn với Chúa. Điều này trước hết được thực hiện trong cầu nguyện phụng vụ và cộng đoàn, nơi không phải chúng ta quyết định sẽ nghe điều gì từ Lời Chúa, nhưng chính Người nói với chúng ta qua Hội Thánh. Ngoài ra, cầu nguyện còn được thực hiện trong kinh nguyện cá nhân, diễn ra trong chiều sâu của tâm hồn và trí trí. Trong đời sống hằng ngày và hằng tuần của người Kitô hữu, không thể thiếu thời gian dành cho cầu nguyện, suy niệm và hồi tâm. Chỉ khi chúng ta nói chuyện với Thiên Chúa, chúng ta mới có thể nói về Người.

Kinh nghiệm của chúng ta cho thấy các tình bạn có thể chấm dứt vì một biến cố đổ vỡ lớn, hoặc vì một chuỗi những lơ là hằng ngày làm mối quan hệ dần tan vỡ. Nếu Chúa Giêsu gọi chúng ta là bạn hữu, chúng ta đừng để lời mời gọi ấy bị bỏ ngoài tai. Hãy đón nhận lời mời đó, chăm sóc mối tương quan này, và chúng ta sẽ khám phá ra rằng chính tình bạn với Thiên Chúa là ơn cứu độ của chúng ta.

Chào thăm và nhắn nhủ

Bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha đã được tám độc viên lần lượt tóm tắt bằng các ngôn ngữ khác nhau, như: Pháp, Anh, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, tiếng Hoa, Ba Lan, Ảrập, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Chẳng hạn với các tín hữu nói tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu hành hương nói tiếng Pháp. Chúng ta vừa bắt đầu Mùa Thường Niên, một thời gian được mời gọi vun đắp mối tương quan bạn hữu với Thiên Chúa trong đời sống thường ngày và các bổn phận của mình. Ước gì chúng ta đặt việc cầu nguyện cá nhân vào trung tâm mỗi ngày, để lắng nghe Lời Chúa vang vọng trong tâm hồn và sống mối tương quan con thảo đích thực với Người. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em.

Với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha nói: “Tôi nồng nhiệt chào thăm tất cả các tín hữu và khách hành hương nói tiếng Anh, đến tham dự buổi tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những người đến từ Ireland, Australia, Hàn Quốc và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Tôi cầu chúc cho anh chị em và gia đình được tràn đầy niềm vui và bình an của Chúa Giêsu Kitô. Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em!

Với các tín hữu Ý hiện diện, Đức Thánh cha nói: “Tôi đặc biệt gửi lời thăm đến các linh mục đến từ nhiều giáo phận khác nhau và các nhân viên cứu hỏa của thành phố Napoli.

Tôi cũng chào các bạn trẻ, người đau yếu và các đôi tân hôn. Ước gì lễ Chúa Giêsu chịu Phép Rửa, mà chúng ta đã cử hành vào Chúa nhật vừa qua, khơi dậy nơi mỗi người ký ức về Phép rửa của chính mình. Xin cho bí tích ấy trở thành động lực thúc đẩy mỗi người luôn làm chứng cho niềm vui gắn bó với Đức Kitô, Con yêu dấu của Chúa Cha và là Người Anh của chúng ta, Đấng soi sáng con đường đời sống. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Buổi Tiếp kiến chung kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.