Sứ điệp video của Đức Thánh cha nhân dịp Hội thảo quốc tế kỷ niệm 100 năm tấn phong sáu giám mục Trung Quốc đầu tiên

Đức Thánh cha Lêô XIV đề cao ý nghĩa thần học và tầm quan trọng lịch sử của sự kiện sáu giám mục Trung Quốc đầu tiên được thụ phong tại đền thờ thánh Phêrô cách đây 100 năm.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Ngài bày tỏ lập trường trên đây trong sứ điệp Video gửi các tham dự viên cuộc hội thảo hôm mùng 05 tháng Mười Một vừa qua, tại Đại học Urbaniana của Bộ Loan báo Tin mừng.

Đức Thánh cha nhắc lại rằng cách đây 100 năm, sáu linh mục Trung Quốc đã vượt hành trình dài từ Thượng Hải đến Roma để được Đức Giáo hoàng Piô XI truyền chức giám mục ngày 28 tháng Sáu năm 1926, tại Đền thờ Thánh Phêrô. Biến cố này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc nhưng còn đối với toàn thể Giáo hội hoàn vũ. Hành trình của sáu vị giám mục là biểu tượng cho chặng đường phát triển của Giáo hội tại Trung Quốc, đồng thời thể hiện khát vọng xây dựng một Giáo hội bén rễ sâu trong đời sống và văn hóa của dân tộc mình.

Đức Thánh cha đặt sự kiện này trong bối cảnh những chuyển biến quan trọng của công cuộc truyền giáo đầu thế kỷ XX. Ngài nhắc lại Tông thư Maximum illud năm 1919 của Đức Giáo hoàng Bênêđictô XV, trong đó có khẳng định rằng hoạt động truyền giáo không được đồng hóa với chủ nghĩa thực dân hay việc áp đặt các mô hình văn hóa nước ngoài. Tin mừng phải được đón nhận và lớn lên trong từng dân tộc nhờ ân sủng Thiên Chúa. Vì thế, Giáo hội cần mang lấy những nét đặc trưng của các dân tộc và nền văn hóa nơi mình hiện diện.

Đức Thánh cha cũng đề cập đến Công đồng Thượng Hải năm 1924, nơi đã thúc đẩy việc trao trách nhiệm lãnh đạo các cộng đoàn và giáo phận cho hàng giáo sĩ và giám mục bản địa Trung Quốc. Đáng chú ý, chính các giám mục thừa sai nước ngoài, dưới sự hướng dẫn của Đức Tổng giám mục Celso Costantini, khâm sứ Tòa Thánh, đã tích cực cổ võ tiến trình này. Từ đó, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng sự hiệp nhất của Giáo hội không phải là sự đồng nhất, nhưng là sự hiệp thông trong đa dạng. Đức tin chung liên kết những con người thuộc các nền văn hóa, ngôn ngữ và quốc gia khác nhau, giúp họ trở thành anh chị em trong Đức Kitô nhờ hoạt động của Chúa Thánh Thần.

Một điểm đặc biệt quan trọng trong sứ điệp là ý nghĩa của sự hiệp thông phẩm trật giữa các giám mục với Giám mục Roma. Sáu vị giám mục Trung Quốc đến Roma năm 1926 để được tấn phong bên mộ Thánh Phêrô chính là chứng tá sống động cho sự hiệp thông ấy. Đây là mối dây liên kết tự do, đem lại niềm tín thác và thể hiện mầu nhiệm Thân Thể Mầu nhiệm của Đức Kitô, Đấng ban sự sống cho Giáo hội bằng ân sủng.

Nhắc lại giáo huấn của Đức Bênêđictô XVI và Đức Phanxicô, Đức Thánh cha Lêô khẳng định Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc chưa bao giờ bị tước mất thừa tác vụ của những vị mục tử hợp pháp bảo tồn sự kế vị Tông đồ. Các tín hữu Công giáo Trung Quốc, trong sự hiệp thông với Giám mục Roma, tiếp tục làm chứng cho đức tin qua những việc bác ái và lòng thương xót, đồng thời đóng góp vào sự hài hòa xã hội và xây dựng ngôi nhà chung.

Kết thúc sứ điệp, Đức Thánh cha mời gọi nhìn lại lịch sử để soi sáng hiện tại. Nếu cách đây 100 năm, hành trình của sáu vị giám mục đã khơi dậy niềm vui và lòng tự hào nơi nhiều người Trung Quốc, góp phần xóa bỏ những nghi kỵ và thù địch, thì ngày nay, giữa một thế giới bị chia cắt vì xung đột và chiến tranh, Giáo hội tiếp tục sứ mạng xây dựng hiệp thông. Ngài cầu xin Thiên Chúa gìn giữ kho tàng hiệp thông Giáo hội, bởi đây chính là nguồn mạch phong phú đem lại lòng nhân ái và hòa bình cho mọi người.

Hội thảo kỷ niệm

Cuộc hội thảo quốc tế do hãng thông tấn Fides của Bộ Loan báo Tin mừng tổ chức, từ 10 giờ 30 đến 18 giờ ngày 05 tháng Mười Một này và có đề tài là: “Diện mạo của Giáo hội hoàn vũ tại Trung Quốc”.

Trong số các tham dự viên cũng có Đức cha Giuse Lý Sơn (Li Shan), Giám mục Bắc Kinh, và Đức cha Ignazio Đinh Tổ Diệu (Ding Zuyao), tân Giám mục Hải Môn (Haimen) mới thụ phong hôm 15 tháng Mười vừa qua.

Việc truyền chức cho sáu giám mục Trung Quốc đầu tiên (Odorico Cheng Hede, Melchior Sun Dezhen, Giuseppe Hu Ruoshan, Filippo Zhao Huaiyi, Simone Zhu Kaimin và Aloysius Chen Guodi) đánh dấu bước ngoặt trong đường hướng truyền giáo của Tòa Thánh, đồng thời hướng đến việc giải phóng hoạt động tông đồ khỏi não trạng thực dân. Bước ngoặt này đã được chuẩn bị từ trước qua Tông thư Maximum illud của Đức Giáo hoàng Bênêđictô XV (năm 1919) và Công đồng Thượng Hải năm 1924. Một trong những nhân vật đóng vai trò chủ chốt trong sự chuyển hướng này là Đức Tổng giám mục Celso Costantini, vị Khâm sứ Tòa Thánh đầu tiên tại Trung Quốc.

Theo chương trình, trong cuộc hội thảo còn có các bài tham luận của Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh; Đức Hồng y Dòng Tên Stephen Chu Thủ Nhân (Chow Sau Yan), Giám mục Hồng Kông; và Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle, Niên trưởng Hồng y đoàn, kiêm Quyền Tổng trưởng Bộ Loan báo Tin mừng.

(Sala Stampa, Vatican News 4.5.10-2026)