Trong Sứ điệp gửi Hội đồng Giám mục Pháp đang nhóm đại hội mùa thu, từ ngày 03 đến ngày 08 tháng Mười Một này tại Lộ Đức, Đức Thánh cha Lêô XIV mạnh mẽ nhắc lại căn tính Kitô giáo của nền giáo dục Công giáo cần được nêu cao và bảo vệ.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Sứ điệp này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh các cơ sở giáo dục tư thục theo hợp đồng với Nhà nước Pháp đang phải đối mặt với những căng thẳng mới về chính trị và ngân sách. Các cơ sở này hiện có khoảng hai triệu 230.000 sinh viên, học sinh.
Tham dự khóa họp toàn thể hiện nay có các vị giám mục của 99 giáo phận tại Pháp, chủ chăn của 50 triệu tín hữu Công giáo toàn quốc, tương đương với 75% dân số.
Trong sứ điệp, trước hết Đức Thánh cha nhắc đến những hoa trái thiêng liêng từ chuyến viếng thăm của ngài từ ngày 25 đến ngày 28 tháng Chín vừa qua tại Pháp, đồng thời đặc biệt nhấn mạnh ba trách nhiệm thiết yếu, đó là bảo vệ căn tính của nền giáo dục Công giáo, đào tạo các thế hệ trẻ và làm sống động di sản của các vị thánh nước Pháp.
Lời khẳng định mạnh mẽ nhất liên quan trực tiếp đến trường học Công giáo. Đức Thánh cha viết: “Giáo dục Công giáo không thể từ bỏ dự án giáo dục lấy Đức Kitô làm trung tâm, nhằm hướng đến sự phát triển toàn diện con người trong tất cả các chiều kích: thiêng liêng, văn hóa, trí tuệ, luân lý và xã hội.”
Tuyên bố này được đưa ra trong một bối cảnh đặc biệt nhạy cảm. Ngày 31 tháng Mười vừa qua, Ủy ban Tài chính của Quốc hội Pháp đã thông qua đề xuất cắt bỏ khoản ngân sách dành cho chương trình hỗ trợ giáo dục tư thục theo hợp đồng với Nhà nước, trong khuôn khổ quá trình xem xét dự luật ngân sách năm 2027. Đây là một quyết định ở cấp nghị viện, chưa đồng nghĩa với việc nguồn tài trợ bị cắt bỏ hoàn toàn và vĩnh viễn, nhưng đã gây ra sự lo ngại sâu sắc trong hệ thống giáo dục Công giáo.
Không trực tiếp đề cập đến cuộc tranh luận ngân sách này, Đức Giáo hoàng nhắc lại một nguyên tắc nền tảng, đó là: quyền tự do lương tâm không thể trở thành lý do để các cơ sở giáo dục Công giáo xóa nhòa căn tính tôn giáo của mình. Sự phân biệt này có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trường học Công giáo đón nhận học sinh thuộc nhiều tín ngưỡng và quan điểm khác nhau, đồng thời tôn trọng quyền tự do của mỗi người. Tuy nhiên, tinh thần cởi mở ấy không có nghĩa là trường học Công giáo phải biến mình thành một cơ sở giáo dục tư thục đơn thuần, nơi yếu tố Kitô giáo dần bị thu hẹp thành một truyền thống lịch sử hoặc một vài giá trị nhân văn chung chung.
Trái lại, Đức Giáo hoàng đặt công cuộc giáo dục trong viễn tượng nhân học toàn diện. Đào tạo một người trẻ không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức hay chuẩn bị cho họ bước vào thị trường lao động. Đó còn là việc soi sáng lương tâm, phát triển khả năng phán đoán luân lý và giúp họ khám phá chiều kích thiêng liêng trong chính cuộc đời mình.
Đức Thánh cha Lêô XIV nói thêm: “Xã hội đang cần những người nam và người nữ được đào tạo trong các giá trị Tin mừng, đồng thời quan tâm đến việc tôn trọng công ích, để có thể đối diện với những cuộc khủng hoảng đang chia rẽ xã hội.” Lời khẳng định này tiếp nối truyền thống giáo huấn xã hội của Giáo hội. Công ích không thể chỉ được hiểu là sự chung sống giữa những lợi ích riêng biệt. Công ích đòi hỏi một quan niệm về con người được xây dựng trên phẩm giá, tự do và trách nhiệm của mỗi người trước Thiên Chúa cũng như trước tha nhân.
Đức Thánh cha cũng mời gọi các giám mục lắng nghe những thế hệ trẻ, kể cả trong những bất an và khó khăn của họ, đồng thời khuyến khích họ tham gia vào đời sống xã hội, kể cả đời sống chính trị, thông qua một nền đào tạo vững chắc. Như vậy, vấn đề không phải là hướng người trẻ ra khỏi những thực tại của thế giới, cũng không phải là đồng nhất việc loan báo Tin mừng với hoạt động tranh đấu chính trị. Sự dấn thân của người Kitô hữu đòi hỏi một lương tâm được đào luyện, có khả năng phân định, thay vì một sự chấp nhận thiếu suy xét đối với những hệ tư tưởng đang thịnh hành.
Vai trò của các thánh
Một đoạn khác cũng mang ý nghĩa đặc biệt là lời mời gọi khám phá lại các vị thánh nước Pháp. Đức Lêô XIV viết: “Việc hiểu biết về các vị thánh trong quá khứ cũng như hiện tại là một sức mạnh đối với đời sống thiêng liêng”, đồng thời đặc biệt khuyến khích các dự tòng và những người mới lãnh nhận Bí tích Rửa tội tìm hiểu về những “người bạn trên trời” này.
Lời khuyến nghị ấy mang chiều sâu thần học thực sự. Các vị thánh không chỉ là những nhân vật nổi bật trong di sản tôn giáo của một quốc gia. Các ngài còn là dấu chỉ cho thấy hoạt động của ân sủng trong lịch sử, đồng thời nhắc nhở rằng ơn gọi của mọi người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội chính là nên thánh.
Sau cùng, Đức Giáo hoàng liên kết cách minh nhiên sự thánh thiện với “đức bác ái trong chân lý”, qua đó khuyến khích các giám mục Pháp tiếp tục đồng hành với những nạn nhân của các hành vi xâm hại tình dục và lạm dụng quyền lực, gây sự lệ thuộc và khống chế người khác. Lòng trung thành với Tin mừng không thể tách rời công lý, việc bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất và công cuộc chữa lành những vết thương gây ra ngay trong lòng Giáo hội.
Kết thúc sứ điệp, Đức Lêô XIV phó thác các giám mục cho Đức Mẹ Lộ Đức và bày tỏ ước mong sự thánh thiện tiếp tục nảy nở và triển nở trên đất nước Pháp.
(Tribune chrétienne 3-11-2026)
Trực tiếp
