Giã từ Trung tâm cải huấn Brians 1, Đức Thánh cha Lêô XIV đã đến viếng Đan viện Đức Mẹ Montserrat nằm cách Barcelona khoảng 40 km, ở độ cao 720 mét trên sườn núi Montserrat.
Phúc Nhạc | RVA
Về mặt kiến trúc, quần thể hiện nay là sự kết hợp của nhiều công trình thuộc các thời kỳ khác nhau: Cổng nhà thờ Romanesque thế kỷ XII; Tu viện kiểu Gothic; Một phần nhà khách hiện nay từ thế kỷ XIV và XV.
Bên cạnh Đan viện Biển Đức là Đền thánh Đức Mẹ Montserrat, có nguồn gốc cổ kính hơn cả Đan viện. Các đan sĩ luôn là những người chăm sóc và bảo vệ nơi thánh thiêng này. Trong Vương cung Thánh đường hiện tôn kính tượng Đức Mẹ Montserrat theo phong cách Romanesque từ thế kỷ XII. Đức Mẹ là Bổn mạng của toàn miền Catalonia.
Lịch sử Montserrat
Năm 1025, Oliba, Viện phụ của Đan viện Ripoll, thành lập Đan viện Montserrat bên cạnh một ẩn viện dâng kính Đức Mẹ. Năm 1223, Hội huynh đệ Đức Mẹ Montserrat được thành lập.
Cũng từ thời kỳ đó đã có ghi chép về Escolanía de Montserrat, ca đoàn thiếu nhi nổi tiếng vẫn tồn tại đến ngày nay, gồm khoảng 50 em trai từ 9 đến 14 tuổi sống và học tập tại Montserrat.
Trong các thế kỷ XII, XIII và XIV, Montserrat trở thành một trong những trung tâm hành hương quan trọng nhất bán đảo Iberia. Ngày 10 tháng Ba năm 1409, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XIII tuyên bố Montserrat là một đan viện độc lập với Ripoll.
Cuối thế kỷ XV, đan viện gia nhập Hội dòng Valladolid. Viện phụ đầu tiên là cha García de Cisneros, người thực hiện cải cách đời sống đan tu mà vẫn giữ gìn truyền thống lâu đời của Montserrat. Năm 1811, quân đội Napoleon từ Pháp đến cướp phá, đốt cháy và dùng thuốc nổ phá hủy đan viện.
Sau các cuộc tịch thu tài sản của Giáo hội năm 1835, cộng đoàn đan sĩ buộc phải rời bỏ tu viện cho đến năm 1844. Từ đó bắt đầu thời kỳ phục hồi về cơ sở vật chất, đời sống thiêng liêng cũng như về văn hóa.
Trong thời Nội chiến Tây Ban Nha từ năm 1936 đến 1939, các đan sĩ Biển Đức lại phải rời tu viện; 23 vị đã bị sát hại. Sau năm 1939, các đan sĩ trở về và Đan viện Montserrat một lần nữa trở thành trung tâm tinh thần của Catalonia.
Về Đức Mẹ Montserrat, theo truyền thuyết, năm 880, một số trẻ chăn cừu nhìn thấy ánh sáng lạ trên núi và tìm thấy tượng Đức Mẹ trong một hang động. Khi vị giám mục muốn chuyển tượng về Manresa, pho tượng trở nên nặng đến mức không thể di chuyển. Ngài hiểu đây là dấu hiệu Đức Mẹ muốn ở lại nơi được tìm thấy, nên đã truyền xây dựng một đền thánh tại đó.
Tượng hiện được tôn kính là một tác phẩm điêu khắc gỗ Romanesque thế kỷ XII, cao khoảng 95 cm. Tượng diễn tả Đức Trinh Nữ Maria bồng Chúa Hài Đồng Giêsu. Ngoại trừ khuôn mặt và bàn tay, toàn bộ tượng được phủ màu vàng. Do làn da sẫm màu của Đức Mẹ, tượng được người dân trìu mến gọi là “La Moreneta”, Đức Mẹ Đen Nhỏ.
Ngày 11 tháng Chín năm 1881, Đức Giáo hoàng Lêô XIII chính thức tuyên xưng Đức Mẹ Montserrat là Quan thầy của miền Catalonia và thiết lập lễ kính riêng vào ngày 27 tháng Tư.
Nghi thức đón Đức Giáo hoàng tại Montserrat
Đức Giáo hoàng đã di chuyển bằng xe điện nhỏ (golf-cart) đến Quảng trường phía trước Vương cung Thánh đường trong tiếng chuông ngân vang, trước sự đón tiếp nồng nhiệt của các tín hữu. Đến nơi ngài được Đức cha Xabier Gómez García, Dòng Đa Minh, Giám mục Giáo phận Sant Feliu de Llobregat sở tại, cùng với Đức Viện phụ Manel Gasch Hurios của Đan viện Montserrat, đón tiếp trước sự hiện diện của khoảng 1.000 trẻ em hiện diện tại quảng trường trước Đền thánh.
Khi bước vào Vương cung Thánh đường, Đức Thánh cha hôn thánh giá và rảy nước thánh trên các tín hữu. Sau đó ngài đến Nhà nguyện Thánh Thể để cầu nguyện thinh lặng trước khi tiến lên cung thánh.
Hiện diện trong thánh đường, có khoảng 50 hồng y và giám mục Tây Ban Nha và đoàn tùy tùng của Đức Thánh cha, hàng chục đan sĩ Biển Đức của Đan viện, và hàng trăm các linh mục, tu sĩ nam nữ và giáo dân.
Sau lời dẫn nhập của Đức giám mục sở tại và lời chào mừng của Đức Viện phụ, Đức Thánh cha và cộng đoàn đã đọc kinh Mân côi kính Đức Mẹ bằng tiếng Catalan ở địa phương và với phần suy niệm về Năm Mầu nhiệm Mùa Vui.
Huấn từ của Đức Thánh cha
Trong huấn từ sau kinh Mân côi, Đức Thánh cha đặc biệt nêu bật tinh thần phó thác cho Mẹ Maria, và mời gọi hoán cải nội tâm và xây dựng hòa bình trong thế giới hôm nay.
Mở đầu, Đức Thánh cha chào thăm các giám mục, linh mục, tu sĩ, tín hữu và đặc biệt là các em thiếu nhi hiện diện, đồng thời bày tỏ niềm vui được đến trước tượng Đức Mẹ Montserrat (Moreneta) để phó dâng cho Mẹ sứ vụ Phêrô của mình cũng như sứ mạng của Giáo hội giữa một thế giới đang khao khát công lý và hòa bình.
Đức Thánh cha cũng nhắc đến lịch sử lâu đời của đền thánh Montserrat, nơi đã chứng kiến biết bao hành động đức tin, lòng biết ơn, niềm hy vọng, cũng như những hy sinh và đau khổ của các tín hữu qua nhiều thế kỷ. Đây còn là nơi gìn giữ truyền thống cầu nguyện kinh Mân côi và lòng sùng kính Đức Maria của nhiều thế hệ Kitô hữu. Ngài gợi lại sự kiện Đức Giáo hoàng Phanxicô dâng tặng Hoa Hồng Vàng cho Đức Mẹ Montserrat năm 2023 và nhấn mạnh rằng trước mặt Đức Mẹ, những tình cảm cao quý nhất nơi con người được đánh thức.
Một ví dụ nổi bật về sức mạnh biến đổi của Mẹ Maria là thánh Inhaxio Loyola, sáng lập Dòng Tên. Chính tại Montserrat, sau một đêm cầu nguyện trước tượng Đức Mẹ, thánh nhân đã từ bỏ vũ khí của một hiệp sĩ để bắt đầu đời sống mới hoàn toàn dâng hiến cho Chúa Kitô.
Từ những sự kiện trên đây, Đức Thánh cha mời gọi mọi người lắng nghe lời Mẹ Maria tại tiệc cưới Cana: “Hãy làm bất cứ điều gì Người bảo”. Theo Đức Thánh cha, đây là chương trình sống của người Kitô. Mẹ Maria luôn dẫn con người đến với Chúa Kitô, giúp họ biết lắng nghe, vâng phục và để cho Người biến đổi cuộc đời mình. Điều Chúa Giêsu truyền dạy rất rõ ràng: “Các con hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương các con”. Vì thế, sống theo lời Mẹ Maria là hướng đến một trái tim được Tin mừng thanh luyện và hòa giải.
Cũng trong huấn từ, Đức Thánh cha cảnh báo về những hình thức bạo lực tiềm ẩn trong đời sống thường ngày như những lời chỉ trích làm tổn thương, sự kết án, thái độ hung hăng, chia rẽ hay những lời nói gây hận thù. Nhiều khi con người dùng những “áo giáp” của sự tự vệ để che giấu vết thương, nỗi sợ hãi hoặc bất công mình từng trải qua. Trước Đức Mẹ Montserrat, ngài mời gọi mọi người cởi bỏ những lớp áo giáp ấy để mở lòng đón nhận tình yêu.
Đức Thánh cha cũng nhận xét rằng hình ảnh Hài Nhi Giêsu trong vòng tay Đức Mẹ là biểu tượng của sự yếu đuối nhưng đầy sức mạnh của tình yêu. Chính Chúa Kitô sau này đã hiến mình trên thập giá để cứu độ nhân loại bằng tình yêu khiêm hạ và không dùng bạo lực. Vì thế, người tín hữu được mời gọi chỉ mang “vũ khí của Thiên Chúa” như thánh Phaolô dạy: chân lý, công chính, đức tin, ơn cứu độ và Lời Chúa.
Kết thúc, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng mọi người đều là anh chị em với nhau và được Mẹ Maria yêu thương, chăm sóc. Ngài cầu xin Đức Mẹ, Nữ Vương Hòa Bình, dạy con người từ bỏ những lời xúc phạm, phán xét vội vàng, nói xấu và vu khống; đồng thời biết nuôi dưỡng tình yêu trong gia đình, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong đời sống chính trị và các cộng đoàn Kitô hữu, để hận thù nhường chỗ cho hy vọng và hòa bình.
Buổi đọc kinh kết thúc với phép lành của Đức Thánh cha và thánh ca Lạy Nữ Vương Salve Regina và bài ca Virolai. Đức Thánh cha còn lên bao lơn Đan viện để chào thăm các tín hữu tụ tập tại Quảng trường bên dưới.
Sau đó, Đức Thánh cha ở lại dùng bữa trưa với Cộng đoàn Đan viện, và gặp riêng các vị, cũng như ký vào sổ lưu niệm.
(Vatican News 10-6-2026)
Trực tiếp
