Chúa nhật, ngày 17 tháng Năm năm 2026, Đại lễ Chúa Thăng Thiên, Giáo hội cử hành Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội Lần thứ 60, trong dịp này, Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhắc nhớ các tín hữu Công giáo sứ mạng tôn trọng sự thật về phẩm giá con người, trước những đổi mới của công nghệ số.
G.B. Trần Thanh Thế, O.P. | RVA
Ngỏ lời với khoảng 20.000 tín hữu và du khách hành hương năm châu, quy tụ tại Quảng trường Thánh Phêrô, trong buổi đọc Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng, Đức Thánh cha đã nhắc nhớ Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội này và thúc đẩy mọi người thực thi những hình thức truyền thông luôn tôn trọng sự thật về con người.
Ghi nhận những tiến bộ to lớn của con người về công nghệ của truyền thông thế giới, Đức Thánh cha nhắc nhớ rằng những tiến bộ ấy của công nghệ phải hướng tới việc phục vụ lợi ích của con người. Đức Thánh cha nói: “Hôm nay, tại nhiều quốc gia, cử hành Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội Lần thứ 60. Năm nay, tôi muốn dành ngày này cho chủ đề: “Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, tôi khuyến khích mọi người dấn thân thúc đẩy những hình thức truyền thông luôn tôn trọng sự thật về con người, lấy đó làm định hướng cho mọi đổi mới công nghệ”.
Sứ điệp của Đức Thánh cha Lêô XIV nhân Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội Lần thứ 60 được công bố hôm 24 tháng Giêng năm 2026, lễ kính thánh Phanxicô Salêsiô, bổn mạng giới báo chí, có chủ đề: “Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”.
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), Đức Thánh cha khẳng định rằng khuôn mặt và tiếng nói là những đặc nét duy nhất của mỗi con người, biểu lộ căn tính không thể thay thế và là nền tảng của mọi cuộc gặp gỡ. Con người được Thiên Chúa tạo dựng theo hình ảnh Ngài, được mời gọi bước vào tương quan và đối thoại. Do đó, việc bảo vệ khuôn mặt và tiếng nói con người chính là bảo vệ phẩm giá, ơn gọi và tình yêu mà Thiên Chúa đã khắc ghi nơi mỗi người.
Đức Thánh cha cảnh báo nếu thiếu sự tỉnh thức, công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo có thể làm xói mòn các nền tảng nhân bản của xã hội. Việc mô phỏng khuôn mặt, tiếng nói, cảm xúc và cả các mối quan hệ con người, có nguy cơ làm biến dạng truyền thông, khiến con người bị giản lược thành những dữ liệu hay thuật toán, thay vì những chủ thể tự do và có trách nhiệm.
Một thách đố lớn được nêu lên trong sứ điệp là nguy cơ con người từ bỏ tư duy độc lập. Các thuật toán mạng xã hội thường ưu tiên cảm xúc nhanh, gây phẫn nộ hay đồng thuận dễ dãi, làm suy yếu khả năng lắng nghe, suy nghĩ phản biện và đào sâu. Việc quá lệ thuộc vào AI như một “người bạn toàn tri” có thể bào mòn năng lực tư duy sáng tạo, phân định ý nghĩa và trách nhiệm cá nhân.
Trong lĩnh vực sáng tạo, AI còn đe dọa biến con người thành những người tiêu thụ thụ động, trong khi các tác phẩm nghệ thuật nhân loại chỉ còn là dữ liệu huấn luyện cho máy móc.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh đến nguy cơ mô phỏng các mối quan hệ và thực tại. Chatbot và các hệ thống AI có khả năng bắt chước cảm xúc và đối thoại, dễ tạo ảo tưởng về tương quan, đặc biệt nguy hiểm với những người dễ tổn thương. Ngoài ra, các thiên kiến (bias), sự thiếu minh bạch và hiện tượng thông tin sai lệch, “ảo giác” của AI có thể làm méo mó nhận thức thực tại, gây mất niềm tin và bất ổn xã hội.
Trước những thách đố đó, Đức Thánh cha kêu gọi xây dựng một liên minh có trách nhiệm giữa con người và công nghệ, dựa trên ba trụ cột: trách nhiệm, hợp tác và giáo dục. Mọi chủ thể - từ các tập đoàn công nghệ, nhà lập pháp, giới truyền thông, học giả, nghệ sĩ đến nhà giáo dục - đều phải góp phần bảo vệ phẩm giá con người và công ích. Truyền thông cần trung thực, minh bạch; nội dung do AI tạo ra phải được phân biệt rõ ràng.
Đặc biệt, Đức Thánh cha nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục về truyền thông và trí tuệ nhân tạo (MAIL= Media and Artificial Intelligence Literacy), nhằm giúp mọi người - nhất là giới trẻ và những nhóm dễ bị tổn thương - phát triển tư duy phản biện, biết kiểm chứng nguồn tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, khuôn mặt và tiếng nói của mình trước các nguy cơ như lừa đảo số, deepfake hay xâm phạm đời tư.
Trong phần kết luận, Đức Thánh cha mời gọi mọi người đặt con người làm trung tâm của mọi đổi mới công nghệ, để khuôn mặt và tiếng nói thực sự tiếp tục diễn tả con người, và truyền thông luôn phục vụ sự thật, tình yêu và thiện ích chung.
Trực tiếp
