Sáng ngày 16 tháng Tư vừa qua, ngày thứ hai trong chuyến tông du tại Cameroon bên Phi châu, Đức Thánh cha Lêô XIV đã bay đến thành phố Bamenda, thủ phủ vùng nói tiếng Anh, để chủ tọa cuộc gặp gỡ hòa bình tại miền tây bắc nước này, từ lâu đang bị xâu xé vì xung đột.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Đến nơi, sau khi dừng lại cầu nguyện trước Mình Thánh Chúa trong nhà nguyện bên cạnh, Đức Thánh cha đã tiến qua cổng chính của Nhà thờ Chính tòa Thánh Giuse của Tổng giáo phận địa phương.
Hiện diện trong cuộc gặp gỡ, đặc biệt có đại diện của các nhóm khác nhau, từ nhóm truyền thống, cho đến đại diện của Giáo hội Tin lành Trưởng Lão, Hồi giáo, của một nữ tu Công giáo và một gia đình phải di tản. Bầu không khí ở miền tiếng Anh của Cameroon trong những ngày này thanh thản hơn vì các nhóm kháng chiến tuyên bố ba ngày đình chiến, nhân cuộc viếng thăm của Đức Giáo hoàng Lêô.
Đức Tổng giám mục Giáo phận Bamenda
Trong lời chào mừng Đức Thánh cha, Đức cha Andrew Nkea Fuanya, Tổng giám mục sở tại đã bày tỏ niềm vui, lòng biết ơn sâu sắc và cảm xúc thiêng liêng khi được đón tiếp người kế vị Thánh Phêrô tại một nơi xa xôi của châu Phi. Sự kiện này được ví như việc loan báo Tin mừng, mang lại bình an, niềm vui và ơn cứu độ, giống như lời ngôn sứ Isaia đã nói.
Đức cha cũng nói rằng người dân Bamenda cảm thấy mình được vinh dự lớn lao, giống như bà Êlisabét khi được Đức Maria viếng thăm. Họ nhận ra giá trị và phẩm giá của mình trong ánh sáng đức tin, như lời Thánh Phêrô: họ là dân được tuyển chọn, được Thiên Chúa kêu gọi bước ra khỏi bóng tối.
Đức Tổng giám mục Fuanya cũng nhấn mạnh hoàn cảnh đau khổ kéo dài suốt tám năm qua tại khu vực Tây Bắc và Tây Nam Cameroon này: người dân phải chịu nhiều mất mát: chiến tranh, di dời, thất nghiệp, trẻ em không được đến trường, nhiều người bị bắt cóc hoặc thiệt mạng, gia đình tan vỡ, phụ nữ trở thành góa phụ, trẻ em mồ côi. Dù vậy, Giáo hội vẫn kiên trì mang đến hy vọng và ánh sáng cho cộng đồng. Sự hiện diện của Đức Thánh cha được xem như ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, là dấu chỉ của hòa bình, hòa giải, công lý và tình yêu Thiên Chúa. Ngay cả khi không nói gì, sự hiện diện của ngài cũng đủ mang lại an ủi và chữa lành.
Sau cùng, Đức cha cho biết cộng đoàn cam kết sẽ tận dụng cơ hội này để thúc đẩy hòa bình, công lý và tình huynh đệ. Họ tin rằng chuyến viếng thăm của Đức Thánh cha sẽ như cơn mưa làm tươi mát đất đai, giúp chấm dứt xung đột và khơi dậy tình yêu thương.
Phát biểu của Vua bộ tộc
Tiếp lời Đức Tổng giám mục sở tại. Vua bộ tộc Mankon, Fon Angwafor III, lên tiếng chào mừng Đức Giáo hoàng Lêô đến thăm Cameroon, đặc biệt là vùng Bamenda này. Thay mặt các nhà lãnh đạo truyền thống của hai khu vực Tây Bắc và Tây Nam, ông bày tỏ niềm vinh dự và sự biết ơn sâu sắc trước chuyến viếng thăm này.
Nhà Vua nhấn mạnh vai trò quan trọng của các nhà lãnh đạo truyền thống trong việc đón nhận và phát triển Kitô giáo tại Cameroon từ cuối thế kỷ XIX. Khi các nhà truyền giáo đến, họ đã được chào đón và hỗ trợ, đặc biệt là việc hiến đất để xây dựng nhà thờ, trường học và các cơ sở xã hội. Chính vì thế, các nhà lãnh đạo truyền thống cũng được xem là những người góp phần vào công cuộc truyền giáo. Ông đặc biệt tự hào khi nhà thờ chính tòa tại Mankon được xây dựng trên mảnh đất do gia đình ông hiến tặng.
Phát biểu của lãnh tụ bộ tộc Mankon cũng ghi nhận những đóng góp to lớn của Giáo hội Công giáo trong lĩnh vực giáo dục, y tế và xã hội, như trường học, bệnh viện, trại trẻ mồ côi và đại học. Đồng thời, ông bày tỏ mong muốn Giáo hội tiếp tục nâng cao đời sống người dân. Ngoài ra, ông cũng đề cập đến sự thay đổi của một số tập tục truyền thống không còn phù hợp với giá trị Kitô giáo, đồng thời hoan nghênh việc Giáo hội nghiên cứu vấn đề đa thê nhằm giúp những người trong hoàn cảnh này được hòa nhập hơn vào đời sống đức tin.
Sau cùng, ông nhắc đến những khó khăn do cuộc khủng hoảng Anglophone gây ra, khiến nhiều lãnh đạo truyền thống bị tấn công, mất nơi ở hoặc bị thiệt mạng. Ông bày tỏ hy vọng rằng sự hiện diện của Đức Giáo hoàng sẽ mang lại hòa bình, góp phần khôi phục trật tự và thúc đẩy hòa giải trong khu vực.
Đáp từ của Đức Thánh cha
Ngỏ lời trong cuộc gặp gỡ hòa bình và hòa giải, Đức Thánh cha Lêô bày tỏ niềm vui khi được hiện diện giữa một vùng đất bị tổn thương nặng nề bởi bạo lực, đồng thời khẳng định một chân lý quan trọng: Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi con người. Chính trong Ngài, con người luôn có thể bắt đầu lại và tìm thấy hòa bình đích thực.
Đức Thánh cha sử dụng hình ảnh Kinh thánh về “người loan báo hòa bình” để ca ngợi người dân Bamenda. Tuy nhiên, ngài không chỉ nhận mình là người mang hòa bình, mà còn nhìn nhận chính người dân nơi đây cũng đang làm chứng cho hòa bình trước thế giới. Dù trải qua đau khổ, họ vẫn kiên trì trên con đường thiện, đặc biệt qua sự hợp tác giữa các cộng đồng Kitô giáo và Hồi giáo. Việc các lãnh đạo tôn giáo cùng nhau thành lập phong trào hòa bình là dấu chỉ rõ ràng cho thấy tinh thần đoàn kết và đối thoại có thể vượt qua chia rẽ.
Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng không bao giờ được lợi dụng tôn giáo cho mục đích chính trị hay bạo lực. Những ai bóp méo danh Thiên Chúa để phục vụ chiến tranh cần bị lên án. Trái lại, những người khao khát công lý, sống hiền lành, nhân hậu và xây dựng hòa bình chính là “ánh sáng của thế gian”. Bamenda, theo Đức Thánh cha, đã trở thành một “thành phố trên núi”, một chứng tá sống động cho hy vọng và tình liên đới.
Đức Thánh cha đặc biệt ghi nhận công lao của những người chăm sóc các nạn nhân của bạo lực, nhất là phụ nữ. Công việc của họ âm thầm nhưng vô cùng quan trọng, góp phần chữa lành những vết thương tâm lý và xã hội. Đức Thánh cha cũng lên án mạnh mẽ sự phi lý của chiến tranh: người ta dễ dàng chi tiền cho vũ khí và tàn phá, nhưng lại thiếu nguồn lực để chữa lành và tái thiết. Những thế lực khai thác tài nguyên đất nước thường nuôi dưỡng vòng xoáy bạo lực, làm gia tăng bất ổn và đau khổ.
Từ đó, Đức Thánh cha kêu gọi một sự “hoán cải” sâu sắc - một sự thay đổi hướng đi, từ ích kỷ và bạo lực sang tình huynh đệ và phát triển bền vững. Theo Đức Thánh cha, thế giới không chỉ bị chi phối bởi một số ít người quyền lực, mà còn được nâng đỡ bởi vô số con người sống tình liên đới. Hòa bình không phải là điều cần sáng tạo mới, mà là điều cần được đón nhận bằng cách nhìn nhận nhau như anh chị em trong cùng một gia đình nhân loại.
Trích dẫn giáo huấn của Đức Cố Giáo hoàng Phanxicô, Đức Lêô nhấn mạnh rằng mỗi người đều có một sứ mạng trong đời, đó là phục vụ người khác và góp phần xây dựng thế giới tốt đẹp hơn. Tất cả, trong vai trò và ơn gọi riêng mình, đều được mời gọi trở thành khí cụ của hòa bình, chữa lành và giải phóng.
Sau cùng, Đức Thánh cha khích lệ cộng đồng Bamenda tiếp tục con đường đã chọn: kiên trì xây dựng hòa bình, tránh rơi vào xung đột tôn giáo, và không ngừng yêu thương nhau. Ngài kêu gọi mọi người tiến bước với lòng can đảm, không mệt mỏi, và nhất là luôn hiệp nhất với nhau, vì chỉ trong sự hiệp nhất, hòa bình đích thực mới có thể được xây dựng và duy trì.
Giữa những chứng từ và phát biểu trên đây là các bài ca do ca đoàn nhà thờ chính tòa trình bày.
Cuộc gặp gỡ kết thúc lúc 12 giờ 30 trưa. Đức Thánh cha và đoàn tùy tùng về Tòa Tổng Giám mục Bamenda gần đó để dùng bữa trưa.
Trực tiếp
