Ủy ban Thần học Quốc tế của Tòa Thánh vừa công bố một Văn kiện tựa đề “Hỡi nhân loại, ngươi đi về đâu? Nghĩ đến nhân học Kitô đứng trước một số cảnh tượng về tương lai của nhân loại”, để cảnh báo về những ảo tưởng hoàn thiện con người.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Ủy ban này trực thuộc Bộ Giáo lý Đức tin và có ba mươi thần học gia quốc tế thành viên.
Văn kiện do tám thành viên soạn thảo và được Ủy ban công bố, kết thúc nhiệm kỳ 5 năm suy tư và làm việc.
Tài liệu này dài 120.000 từ. Trong phần nhập đề có nói về phương pháp làm việc, nhân kỷ niệm 60 năm Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, Gaudium et Spes, của Công đồng chung Vatican II, và qui trọng tâm vào việc đối chiếu với những thách đố của chủ thuyết xuyên và hậu nhân loại, mâu thuẫn với đức tin Kitô giáo.
Văn bản do tám thành viên của Ủy ban Thần học Quốc tế soạn thảo và được công bố với sự chấp thuận của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Các tác giả nhận định rằng ý tưởng vượt qua những giới hạn của bản tính con người bằng công nghệ và y học hiện đang có ảnh hưởng rất lớn trong xã hội. Ủy ban phân biệt giữa:
- Chủ nghĩa xuyên nhân loại (trans-umanesimo) mang tính lạc quan, nhằm hướng tới việc hoàn thiện con người.
- Chủ nghĩa hậu nhân loại (post-umanesimo) mang tính bi quan hơn, cho rằng nhân loại sắp trở thành một loài lỗi thời; thay thế con người sẽ là những thực thể kỹ thuật hoặc một trí tuệ nhân tạo thống trị toàn diện.
Những giới hạn của đời sống con người
Theo văn kiện, điểm chung của hai trào lưu này là không chấp nhận những mâu thuẫn và giới hạn của sự tồn tại con người.
- Những người theo chủ nghĩa xuyên nhân loại tìm cách vượt qua các giới hạn này bằng công nghệ và y học.
- Những người theo chủ nghĩa hậu nhân loại lại tuyệt đối hóa các khiếm khuyết của con người và vì thế xem nhân loại là lỗi thời.
Ngược lại với những ý tưởng đó, tư tưởng Kitô giáo tìm kiếm một sự tổng hợp của những căng thẳng sâu sắc cấu thành đời sống con người. Đối với Kitô hữu, những căng thẳng ấy không được vượt qua bằng kỹ thuật hay thay thế, mà được giải quyết trong cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu.
“Tái cấu trúc cơ thể theo ý muốn”
Tài liệu cũng cảnh báo về những nguy cơ của mạng xã hội và khả năng xuất hiện một “Trí tuệ nhân tạo tổng quát” (AGI) có thể tìm cách kiểm soát nhân loại. Tuy nhiên, phê phán mạnh mẽ nhất của ủy ban nhắm vào tham vọng hoàn thiện thân thể con người. Theo tài liệu, khi đó cơ thể bị xem như: “một vật liệu sinh học có thể được tăng cường, biến đổi và tái cấu trúc theo ý muốn, gắn liền với giấc mơ tránh khỏi đau đớn, lão hóa và cái chết.”
Tầm nhìn này đối lập với giáo lý Kitô giáo, theo đó con người đón nhận sự tồn tại thân xác của mình như một ân ban và một ơn gọi. Các tác giả cũng chỉ trích mạnh mẽ quan điểm cho rằng bản sắc nam hay nữ có thể được tự do định hình và thay đổi. Văn bản viết: “Xu hướng hiện nay phủ nhận hoặc bỏ qua sự khác biệt tự nhiên giữa hai giới tính, và thay thế nó bằng bất cứ khả năng nào mà trí tuệ con người có thể tưởng tượng ra, sẽ trở thành một cách nguy hiểm để xóa bỏ bản sắc thể lý thực sự.”
Theo tài liệu, trong văn hóa ngày nay, “một trong những thách thức lớn nhất là chấp nhận chính thân thể của mình trong tính nam hay nữ của nó, và xem đó như một ân ban chứ không phải một nhà tù ngăn cản tôi trở thành chính mình, hay như một vật liệu sinh học cần phải thay đổi.”
Tài liệu Quo vadis humanitas hiện mới chỉ là văn bản của Ủy ban Thần học Quốc tế mang tính tư vấn, nên chưa phải là một phần của huấn quyền chính thức của Giáo hội. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, các văn kiện huấn quyền sau này, như thông điệp Đức Giáo hoàng thường dựa trên những ý kiến của ủy ban này.
(KAP 4-3-2026)
Trực tiếp
