Mối tương quan giữa Giáo hội Armenia Tông truyền và Nhà nước ngày càng căng thẳng thêm: Chính quyền nước này đã khởi tố hình sự đối với Tổng Thượng phụ Karekin II của Giáo hội này, đồng thời cấm ngài xuất cảnh.
Phúc Nhạc | RVA
Đây là một sự leo thang mới trong căng thẳng giữa chính phủ Armenia, do Thủ tướng Nikol Pashinyan lãnh đạo và Ban lãnh đạo Giáo hội Armenia Tông truyền, do Đức Karekin II lãnh đạo. Hai ngày trước đó, tức là ngày 13 tháng Hai, Thủ tướng đã tuyên bố sẽ làm mọi cách để ngăn cản cuộc họp giám mục tại St. Poelten.
Trong nhiều tháng qua, chính quyền Armenia đã có các biện pháp ngặt nghèo đối với Giáo hội Armenia Tông truyền, là Giáo hội cổ kính hiện có khoảng chín triệu tín hữu, phần lớn ở nước ngoài và chỉ có khoảng ba triệu ở trong quốc nội. Một số giám mục Armenia đã bị bắt giam. Ban lãnh đạo Giáo hội phản ứng bằng cách bãi nhiệm những giám mục theo chính phủ chống lại Đức Tổng Thượng phụ. Có mười giám mục bị coi là đứng về phe Thủ tướng.
Trước đó vài ngày, sáu giám mục và một giáo sĩ cao cấp khác thuộc Hội đồng Thường vụ của Giáo hội này đã bị khởi tố và cấm xuất cảnh. Nay biện pháp này nay cũng áp dụng đối với chính Đức Tổng Thượng phụ.
Theo truyền thông Armenia, các giám mục và Catholicos bị cáo buộc cùng một tội danh, đó là ban lãnh đạo Giáo hội đã tuyên bố bãi nhiệm giám mục đối lập Gevorg Saroyan tại Giáo phận Masyatsotn. Một tòa án dân sự đã hủy quyết định này và yêu cầu phục chức, nhưng Giáo hội không thi hành và còn hoàn tục vị giám mục.
Ban lãnh đạo Giáo hội Armenia lên án mạnh mẽ động thái mới nhất của công tố viện, cho rằng hoàn toàn mang động cơ chính trị. Theo họ, sự can thiệp như thế là “vi hiến và bất hợp pháp”, xen mình vào đời sống nội bộ Giáo hội, không những cản trở hoạt động của Đức Tổng Thượng phụ Karekin II nhưng còn xúc phạm hàng triệu tín hữu và truyền thống Giáo hội lâu đời - vốn là trụ cột của quốc gia Armenia.
Đại hội Giám mục Armenia dự kiến diễn ra từ ngày 17 đến ngày 19 tháng Hai này tại thành phố St. Poelten, với sự tham dự của hơn 50 giám mục từ Armenia và hải ngoại. Hiện chưa rõ diễn biến mới sẽ ảnh hưởng thế nào đến khóa họp. Theo thông lệ, chính Đức Tổng Thượng phụ là vị chủ tọa Đại hội.
Những tiếng nói quan ngại
Diễn biến leo thang này đã được báo trước trong nhiều tháng. Tháng Mười Một năm ngoái, Hội đồng Giám mục Áo bày tỏ lo ngại, cho rằng tự do tôn giáo tại Armenia đang bị đặt dấu hỏi.
Các giám mục Áo nói đến sự vi phạm nguyên tắc pháp quyền và nhân quyền, coi đây là “cuộc tấn công vào cộng đồng đức tin”. Theo các vị, Giáo hội Armenia Tông truyền là “tiếng nói của lương tâm và xã hội”, dấn thân cho hòa bình, công lý và hòa giải.
Hội đồng Đại kết các Giáo hội Kitô tại Áo cũng đưa ra tuyên bố tương tự. Gần đây, chuyên gia Đức về nhân quyền và tự do tôn giáo, mục sư Peter Fuchs, sau chuyến thăm Armenia, đã nhận định tự do tôn giáo tại đây đang bị đe dọa nghiêm trọng. Mục sư cho rằng Thủ tướng Pashinyan đang tìm cách xen mình không thể chấp nhận được vào Giáo hội.
Ngày 26 tháng Giêng mới đây, một nhóm luật sư và học giả cáo buộc chính phủ vi phạm Hiến pháp và các điều ước quốc tế. Hiến pháp Armenia công nhận Giáo hội Tông truyền Armenia là Quốc Giáo với sứ mạng đặc biệt trong đời sống tinh thần và văn hóa của dân tộc. Quan hệ giữa Nhà nước và Giáo hội được điều chỉnh do luật năm 2007. Nguyên tắc phân tách giữa tôn giáo và Nhà nước buộc chính quyền phải bảo đảm quyền tự do trong các hoạt động nội bộ của Giáo hội và không được can thiệp tùy tiện.
Những hành động vượt quá giới hạn đó, kể cả dưới danh nghĩa “cải cách”, bị cho là vi hiến, gây chia rẽ trong Giáo hội, xâm phạm quyền tự do lương tâm của tín hữu và làm suy yếu nền tảng trật tự hiến định. Ngoài ra, một bản kiến nghị đang được lan truyền trên mạng xã hội để bày tỏ ủng hộ Đức Tổng Thượng phụ Karekin II, yêu cầu “chấm dứt ngay chiến dịch chống Giáo hội, không can thiệp vào công việc nội bộ của Giáo hội, trả tự do cho các giáo sĩ bị giam giữ và hủy bỏ mọi cuộc truy tố bất hợp pháp.”
(Kathpress 15-2-2026)
Trực tiếp
