Đức Hồng y Parolin nhắn nhủ giới trẻ: “Hãy là những người chủ động kiến tạo tương lai. Phát triển là con đường dẫn đến hòa bình”

Trong cuộc đối thoại với nhóm Sinh viên Đại học tại Nghị viện (Giovanni Universitari in Parlamento), Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh Pietro Parolin nhấn mạnh trách nhiệm của các thế hệ trẻ, cuộc khủng hoảng niềm tin giữa các quốc gia và sự cần thiết của hợp tác quốc tế để giải quyết các cuộc chiến tranh, trí tuệ nhân tạo và cuộc chạy đua vũ trang.

Phúc Nhạc | RVA

Cuộc đối thoại diễn ra trong một cuộc hội thảo quốc tế về Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I, tổ chức tại Đại học Giáo hoàng Gregoriana ở Roma hôm 12 tháng Mười vừa qua, qua đó Đức Hồng y đề cập đến lập trường của Tòa Thánh về nhiều vấn đề thời sự quốc tế.

Ngài khẳng định rằng “Phát triển là con đường dẫn đến hòa bình”. Hòa được xây dựng trên những mối tương quan tích cực giữa các dân tộc, sự hợp tác quốc tế và việc sử dụng các nguồn lực có tính đến nhu cầu của những người dễ bị tổn thương nhất.

“Chỉ khi có những mối quan hệ tốt đẹp với tất cả mọi người, chúng ta mới có thể tạo dựng an ninh. Không thể có được an ninh bằng cách tạo ra kẻ thù và chế tạo vũ khí. Nếu muốn hòa bình, hãy xây dựng hòa bình, chứ không phải chiến tranh”.

Hai dân tộc, hai quốc gia

Về vấn đề Trung Đông, Đức Hồng y một lần nữa khẳng định lập trường của Tòa Thánh ủng hộ giải pháp hai quốc gia cho hai dân tộc Israel và Palestine. Ngài nói: “Có giải pháp nào tốt hơn giải pháp hai quốc gia không? Nếu có, Tòa Thánh sẽ là bên đầu tiên đón nhận giải pháp ấy. Nhưng trong tình hình hiện nay, không có một phương án thay thế nào như vậy”. Theo Đức Hồng y, ở thời điểm hiện tại, đây là triển vọng duy nhất có thể bảo đảm quyền tự quyết của các dân tộc, thông qua sự hiện diện của hai thực thể có chủ quyền, với đường biên giới được xác định rõ ràng và có khả năng chung sống hòa bình. Đức Hồng y Parolin nhắc lại rằng Tòa Thánh đã ủng hộ giải pháp này từ năm 2015, khi ký kết Thỏa thuận Toàn diện công nhận Nhà nước Palestine. Ngài cũng viện dẫn Nghị quyết 181 của Liên Hiệp Quốc năm 1947, trong đó dự kiến thành lập hai nhà nước và thiết lập quy chế quốc tế đặc biệt cho Jerusalem.

Đức Hồng y nhấn mạnh rằng một nền hòa bình công chính và lâu dài còn phải bảo vệ quyền tự do tôn giáo, đồng thời bảo đảm mọi người được tự do tiếp cận các thánh địa.

Khủng hoảng niềm tin và luật pháp quốc tế

Theo Đức Hồng y Parolin, vấn đề cốt lõi của cộng đồng quốc tế hiện nay là tình trạng miễn trừ trách nhiệm đối với những hành vi sai trái. Ngài nói: “Người ta có thể phạm những hành động tàn bạo mà không ai phải chịu trách nhiệm”, mặc dù đã có những cơ chế nhằm trừng phạt các hành vi vi phạm nhân quyền và những tội ác chống lại loài người. Tuy nhiên, Đức Hồng y Parolin lưu ý rằng hiệu quả hoạt động của các tổ chức quốc tế phụ thuộc vào thiện chí của các quốc gia trong việc công nhận thẩm quyền của những tổ chức này và hợp tác với họ.

Khi mỗi quốc gia tự ý đứng ngoài các quy tắc chung để bảo vệ lợi ích riêng, khả năng hành động phối hợp của cộng đồng quốc tế sẽ suy yếu. Ngài nói thêm: “Vấn đề của chủ nghĩa đa phương chính là vấn đề niềm tin. Khi niềm tin không còn, chúng ta không thể làm việc cùng nhau”.

Đức Hồng y cảnh báo về những hệ quả của một trật tự quốc tế trong đó mỗi quốc gia có xu hướng chỉ theo đuổi lợi ích của riêng mình. Theo ngài, xu hướng này có nguy cơ làm gia tăng tình trạng mà Đức Giáo hoàng Phanxicô từng gọi là “Chiến tranh thế giới thứ ba diễn ra từng phần”.

Trong bối cảnh đó, Tòa Thánh tiếp tục tạo ra những cơ hội đối thoại, đồng thời dựa vào thiện chí lắng nghe của các bên để trình bày lập trường của mình.

Trí tuệ nhân tạo: Thách thức cần được giải quyết bằng sự hợp tác

Một trong những vấn đề nổi bật đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải cùng nhau tìm ra giải pháp chính là trí tuệ nhân tạo (AI).

Đức Hồng y Quốc vụ khanh nêu ra ba mối quan ngại chính: những tác động của AI đối với việc làm; việc ứng dụng các công nghệ mới vào lĩnh vực vũ khí; và khoảng cách giữa những quốc gia có khả năng sử dụng các công nghệ này với những quốc gia vẫn chưa được tiếp cận.

Theo Tòa Thánh, cần có một cuộc đối thoại quốc tế để tiến tới xây dựng một công cụ pháp lý có khả năng điều chỉnh việc sử dụng AI, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự. Đồng thời, cần tránh để tình trạng tiếp cận công nghệ không đồng đều làm gia tăng khoảng cách giữa các quốc gia.

Đức Hồng y khẳng định: “Giải pháp rất rõ ràng: đó là sự hợp tác chân thành giữa các quốc gia. Nếu không có sự hợp tác ấy, mỗi bên sẽ đi theo con đường riêng của mình, và AI sẽ trở thành công cụ để cạnh tranh và chống lại nhau”.

Để định hướng cho tiến trình này, Đức Hồng y Parolin nhắc đến thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Cần tạo điều kiện để cả những quốc gia cho đến nay chưa được tiếp cận các công nghệ này cũng có thể tham gia. Đồng thời, phải bảo đảm rằng phát minh mang tính bước ngoặt của thời đại này được đặt phục vụ toàn thể nhân loại, mà không đánh mất vị trí trung tâm của con người.

Đối thoại liên tôn chống lại việc lợi dụng đức tin Một con đường khác góp phần xây dựng hòa bình là đối thoại liên tôn.

Theo Đức Hồng y Parolin, các vị lãnh đạo thuộc những tôn giáo và hệ phái khác nhau cần liên kết với nhau để chống lại việc sử dụng tôn giáo nhằm biện minh cho bạo lực.

Đức Hồng y nói: “Không thể viện danh Thiên Chúa để biện minh cho việc cổ võ bạo lực”. Ngài nhắc đến nhận thức đã được vun đắp qua đối thoại giữa các tôn giáo, trong đó có buổi cầu nguyện cho hòa bình do Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II triệu tập tại Assisi. Vì thế, Đức Hồng y kêu gọi những người có trách nhiệm trong các cộng đồng tôn giáo hãy can đảm hơn trong việc lên án những hành vi bạo lực do các thành viên thuộc chính cộng đồng của mình gây ra.

Ngài nhận xét rằng vào thời điểm ngoại giao quốc tế đang gặp nhiều khó khăn, cái gọi là “ngoại giao tôn giáo” cũng có thể mở ra một lối thoát khả thi. Việc đào tạo con người tham gia vào đời sống chính trị cũng nằm trong nỗ lực này...

Suy tư về hòa bình cũng dẫn đến vấn đề chạy đua vũ trang

Đức Hồng y Parolin nhắc lại rằng ngay từ thời Đức Giáo hoàng Phaolô VI, Tòa Thánh đã kêu gọi dành một phần nguồn lực được sử dụng cho vũ khí để phục vụ sự phát triển của các dân tộc. Theo ngài, không thể xem xét chi tiêu quân sự mà bỏ qua những nhu cầu thiết yếu của con người: từ nạn đói, bệnh tật đến giáo dục và điều kiện sống của những người đang phải gánh chịu hậu quả của các cuộc xung đột. Đức Hồng y nhắc lại lời mời gọi của Đức Giáo hoàng Phanxicô: đừng nhìn những vấn đề của nhân loại một cách trừu tượng, nhưng hãy hướng đến những con người cụ thể đang đau khổ.

Chiến tranh, mìn sát thương và những hình thức bạo lực khác cho thấy sự cấp thiết của việc thay đổi cách nhìn và cách hành động.

Đức Hồng y cũng nhận xét rằng tại châu Âu, vấn đề tái vũ trang hiện nay thường được đặt ra trong mối liên hệ với nhu cầu tăng cường năng lực phòng thủ, trong bối cảnh sự hỗ trợ của Hoa Kỳ đã suy giảm. Tuy nhiên, ngài nhấn mạnh rằng điều này không thể trở thành lý do để chi tiêu quân sự mà bỏ quên các nhu cầu của người dân.

“Chúng ta phải xác tín rằng tất cả chúng ta đều đang ở trên cùng một con thuyền. Việc giải quyết các cuộc xung đột mang lại lợi ích cho tất cả mọi người”.

Đức Hồng y kết luận rằng hòa bình không mâu thuẫn với an ninh; trái lại, hòa bình chính là một điều kiện để có được an ninh. Hòa bình cần được xây dựng thông qua những mối tương quan tích cực và sự hợp tác giữa các quốc gia.

Di sản của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I

Lời kêu gọi xây dựng hòa bình đưa chúng ta trở lại với trọng tâm của hội thảo: cuộc đời và di sản của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I, cùng cam kết của ngài trong việc “bảo vệ và củng cố hòa bình trong thế giới đầy xáo trộn này”.

(Vatican News 13-10-2026)