Đại diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc kêu gọi dành ưu tiên cho giáo dục, lương thực, y tế, thay vì cho chi phí quân sự

Đại diện thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở New York, Đức Tổng giám mục Christophe Z. El Kassis, người Liban, tố giác rằng: sự gia tăng chi tiêu quân sự trên toàn cầu, trong thời điểm lịch sử đặc biệt hiện nay, đang gây thêm gánh nặng cho các quốc gia đang phát triển, vốn đã chịu tình trạng các khoản đầu tư vào “y tế, giáo dục, an ninh lương thực, việc làm thỏa đáng và hành động vì khí hậu” bị sụt giảm nghiêm trọng. Đây không phải là những lĩnh vực bên lề trong “việc xây dựng các xã hội hòa bình và có khả năng chống chịu”, mà chính là cốt lõi của quá trình đó.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Trên đây là trọng tâm trong bài phát biểu được Đức Tổng giám mục El Kassis, trình bày hôm mùng 06 tháng Mười vừa qua, trước Ủy ban thứ Hai của 81 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần thứ 81 đang tiến hành.

Một kiến trúc tài chính mới

Do tình trạng đó, Đức Tổng giám mục kêu gọi xem xét lại các ưu tiên và nhất là xây dựng “một kiến trúc tài chính quốc tế công bằng và bao trùm hơn”, để sự phát triển của một con người không bị quyết định bởi việc người ấy sinh ra ở khu vực này hay khu vực khác trên thế giới, và để triển vọng của các quốc gia đang phát triển được “đại diện thích đáng trong những quyết định tác động đến không gian tài khóa của họ”.

Về vấn đề này, Đức Tổng giám mục Đại diện Tòa Thánh nhắc rằng chỉ còn bốn năm nữa là đến thời hạn hoàn thành Chương trình Nghị sự 2030, tức là kế hoạch hành động của Liên Hợp Quốc được thông qua năm 2015, đề ra 17 mục tiêu nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và môi trường - và rằng “những tiến bộ vẫn còn không đồng đều” do “sự thiếu hụt dai dẳng các nguồn lực sẵn có dành cho những quốc gia và cộng đồng cần chúng nhất”.

Một điều cũng cấp thiết không kém, đó là phải nhìn nhận “gánh nặng của khoản nợ quốc tế đang đè lên nhiều quốc gia đang phát triển”. Về điểm này, nhà ngoại giao của Tòa Thánh nhấn mạnh rằng nợ “có thể là một công cụ quan trọng cho sự phát triển khi cho phép các quốc gia đầu tư vào người dân của mình”. Nhưng đàng khác, nợ lại trở thành một gánh nặng hút mất các nguồn lực tài chính, cản trở “những khoản đầu tư thiết yếu cho phát triển con người”.

Đức Tổng giám mục El Kassis kêu gọi áp dụng “một kiến trúc nợ hiệu quả và công bằng hơn”, cho phép “các quốc gia đang phải đối mặt với những gánh nặng nợ nước ngoài” có thể đầu tư “vào người dân của mình và theo đuổi những ưu tiên phát triển của mình”.

Sau cùng, Quan sát viên thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hợp Quốc kêu gọi “phân bổ các nguồn lực theo tiêu chuẩn dành ưu tiên thích đáng cho một nền hòa bình, thịnh vượng và phát triển đích thực và bền vững”, đồng thời khuyến khích Ủy ban “thúc đẩy một cách tiếp cận đối với việc tài trợ cho phát triển bền vững, đặt con người vào vị trí trung tâm”.

Ba bài phát biểu khác của Đức Tổng giám mục El Kassis:

Các quốc gia nghèo - những chủ thể của quá trình tự vươn lên

Đặt con người trở lại vị trí trung tâm của chương trình nghị sự toàn cầu, chống lại những hình thức bóc lột mới, và bảo vệ trẻ vị thành niên cùng gia đình trước những thách thức về công nghệ và kinh tế của thế kỷ XXI. Đó là nội dung của ba bài phát biểu mà Đức Tổng giám mục El Kassis đã trình bày tại Ủy ban thứ Ba của Khóa họp thứ 81 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Trong bài phát biểu đầu tiên về vấn đề phát triển xã hội sau Hội nghị Thượng đỉnh Doha, được tổ chức vào tháng Mười Một năm 2025, Quan sát viên thường trực của Tòa Thánh đã nhắc đến Thông điệp Magnifica humanitas của Đức Thánh cha Lêô XIV để nhấn mạnh sự cần thiết phải xác định lại các ưu tiên kinh tế. Ngài nói: “Phát triển thực sự mang tính nhân bản khi đặt con người vào vị trí trung tâm, thay vì sự tích lũy của cải”. Cuộc chiến chống đói nghèo đòi hỏi những người nghèo khổ và thiếu thốn nhất phải trở thành “những người tham gia tích cực và những chủ thể chính” trong quá trình tự vươn lên của chính mình, với sự hỗ trợ của những trụ cột nền tảng như giáo dục, bởi vì “giáo dục có nghĩa là giúp con người ‘hiện hữu’ nhiều hơn, chứ không đơn giản chỉ ‘có’ nhiều hơn”. Ở trung tâm của tiến trình này là gia đình; sự suy yếu của gia đình làm tổn hại đến “sự phát triển đích thực của toàn thể cơ thể xã hội”.

Thăng tiến phụ nữ và bảo vệ trẻ em

Bài phát biểu thứ hai đề cập đến việc thăng tiến phụ nữ. Đức Tổng giám mục El Kassis kêu gọi biến bình đẳng thành “những quyết định cụ thể, chẳng hạn như luật pháp, quyền tiếp cận việc làm và giáo dục”.

Phái đoàn Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc tố giác những vấn đề chưa được giải quyết liên quan đến nạn buôn người và bạo lực, đồng thời chỉ ra những mâu thuẫn trong một số chương trình nghị sự toàn cầu. Tòa Thánh kiên quyết lên án việc mang thai mướn, được mô tả là một “sự biến đổi việc mang thai thành một dịch vụ có thể thương lượng: điều này xâm phạm phẩm giá của cả đứa trẻ, vốn bị hạ xuống thành một “sản phẩm”, lẫn người mẹ”.

Việc bảo vệ trẻ em, được xác định là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong gia đình nhân loại, là trọng tâm của bài phát biểu thứ ba tại Ủy ban thứ Ba. Ngoài việc nhắc đến những nguy cơ của lao động trẻ em, tảo hôn và các cuộc xung đột vũ trang - nơi trẻ em “phải trả cái giá đắt nhất” -, Tòa Thánh tái khẳng định quyền được sống ngay từ lúc thụ thai.

Nhắc rằng quyền đầu tiên của một trẻ em là “được sinh ra trong một gia đình thực sự”, nhà ngoại giao đã lên án việc phá thai, vốn “chấm dứt một sự sống đang phát triển và từ chối đón nhận chính món quà sự sống”.

(Vatican News 7-10-2026)