Tại Nigeria, các cuộc tấn công đẫm máu nhằm vào các cộng đồng Kitô hữu vẫn tiếp diễn với một nhịp độ đáng báo động. Những ngôi làng bị tàn phá, các gia đình chìm trong tang tóc và người dân buộc phải lưu vong: đằng sau những con số là một thảm kịch nhân đạo và tôn giáo ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Phúc Nhạc | RVA
Cứ mỗi 86 phút, một Kitô hữu lại thiệt mạng tại Nigeria. Đây là nhận định được tổ chức Mỹ “Equipping The Persecuted” đưa ra trong một báo cáo công bố ngày 18 tháng Chín năm 2026. Từ ngày 01 tháng Giêng đến ngày 08 tháng Chín, tổ chức này cho biết đã ghi nhận 4.216 Kitô hữu bị giết, tương đương gần 17 người mỗi ngày. Con số này được xây dựng dựa trên những thông tin thu thập tại thực địa, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng bạo lực đang tấn công các cộng đồng vốn đã phải chịu đựng nhiều năm bất an.
Các cộng đồng Kitô hữu trở thành mục tiêu
Tình hình đặc biệt đáng lo ngại tại Middle Belt, một vùng rộng lớn ở miền trung Nigeria, nơi các cộng đồng thuộc nhiều tôn giáo và nguồn gốc sắc tộc khác nhau cùng sinh sống.
Trong nhiều năm qua, các ngôi làng nông nghiệp có đa số cư dân là Kitô hữu tại đây đã phải hứng chịu những cuộc tấn công đẫm máu, kèm theo cướp bóc, phá hủy nhà cửa và cưỡng bức di dời. Bên cạnh những tranh chấp về đất đai và sự đối đầu giữa nông dân với người chăn nuôi, báo cáo tố cáo những cuộc bách hại thực sự nhằm chống lại các Kitô hữu. Theo các tác giả báo cáo, một số cộng đồng bị cố ý nhắm tới vì đức tin của họ. Những vụ thảm sát, bắt cóc và trục xuất người dân không chỉ đe dọa sự an toàn của họ, mà còn đe dọa sự hiện diện của Kitô giáo tại những vùng đất nơi Tin mừng đã được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Nghiên cứu quy trách nhiệm một phần đáng kể các vụ bạo lực này cho những nhóm vũ trang xuất phát từ các cộng đồng Fulani (Peul), cho rằng các nhóm này gây ra số người chết trong cộng đồng Kitô hữu nhiều hơn cả Boko Haram và nhánh Tây Phi của Nhà nước Hồi giáo cộng lại. Tuy nhiên, cần phân biệt những nhóm vũ trang này với toàn thể người Fulani, những người không thể bị quy trách nhiệm tập thể về các tội ác do các nhóm vũ trang gây ra.
Cuộc khủng hoảng an ninh tại Nigeria có nhiều chiều kích. Những xung đột liên quan đến quyền tiếp cận đất đai và nguồn nước, tội phạm có tổ chức và các hoạt động thánh chiến góp phần duy trì tình trạng bạo lực. Tuy nhiên, các tác giả báo cáo cho rằng chiều kích tôn giáo của một số vụ tấn công thường bị xem nhẹ, khiến người ta có nguy cơ không nhận ra đầy đủ những cuộc bách hại mà các cộng đồng Kitô hữu đang phải chịu. Những ngôi làng bị bỏ hoang và các giáo xứ bị phân tán
Hậu quả của những vụ bạo lực vượt xa con số những người thiệt mạng. Tài liệu đưa ra con số hơn năm triệu Kitô hữu phải di dời và hơn 600 cộng đồng Kitô hữu bị phá hủy hoặc bị bỏ trống.
Đối với các gia đình bị ảnh hưởng, việc chạy trốn thường đồng nghĩa với việc đồng thời mất nhà cửa, đất canh tác và phương tiện sinh sống. Nhiều người tìm nơi trú ẩn trong các trại tị nạn hoặc ở nhờ người thân, mà không biết liệu một ngày nào đó họ có thể trở về làng quê của mình hay không.
Cuộc di cư này cũng ảnh hưởng đến sự liên tục của đời sống Giáo hội. Việc các tín hữu bị phân tán làm suy yếu các giáo xứ, gián đoạn việc giáo lý và khiến các cộng đồng mất đi những nơi cầu nguyện. Tại một số địa phương, toàn bộ sự hiện diện Kitô giáo được xây dựng qua nhiều thế hệ có nguy cơ biến mất.
Các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn với cường độ cao. Chỉ trong một tuần của tháng Chín, các nhà điều tra cho biết đã có hơn 70 vụ bắt cóc và ít nhất 35 người thiệt mạng. Phối hợp với mạng lưới Truth Nigeria, họ cho biết đã phát đi hơn 200 cảnh báo nhằm thông báo cho người dân về những cuộc tấn công có thể xảy ra và giúp họ tìm nơi an toàn. Khó xác định chính xác số nạn nhân tại những khu vực nguy hiểm nhất
Việc thống kê các nạn nhân dựa trên những cuộc điều tra tại thực địa, lời chứng của những người sống sót và thông tin do các cộng tác viên địa phương cung cấp. Các dữ liệu thu thập được được đối chiếu trước khi đưa vào tổng số.
Mặc dù có những biện pháp thận trọng như vậy, một số vụ tấn công vẫn có thể không được thống kê, đặc biệt tại những khu vực hẻo lánh, nơi việc đi lại vẫn nguy hiểm. Những con số này là ước tính của tổ chức, chứ không phải một thống kê chính thức đã được chính quyền Nigeria hoặc Liên Hiệp Quốc xác nhận. Con số trung bình một người chết mỗi 86 phút chỉ áp dụng chính xác cho giai đoạn được nghiên cứu, từ ngày 01 tháng Giêng đến ngày 08 tháng Chín năm 2026. Điều đó không có nghĩa là từng trường hợp tử vong trong số này đều có thể được xác định riêng biệt là một vụ sát hại có động cơ tôn giáo.
Sự phân biệt này không làm giảm mức độ nghiêm trọng của những cuộc bách hại được tố cáo. Nó giúp nhận thức được tính phức tạp của một cuộc khủng hoảng, trong đó bạo lực tôn giáo đôi khi đan xen với những xung đột giữa các cộng đồng và các tranh chấp lãnh thổ. Bảo vệ các Kitô hữu và tạo điều kiện cho họ trở về.
Trước tình hình này, Judd Saul, người sáng lập tổ chức “Equipping The Persecuted”, kêu gọi cộng đồng quốc tế huy động và chính quyền Nigeria hành động quyết liệt hơn. Ông đặc biệt yêu cầu xác định và truy tố những kẻ thực hiện các vụ thảm sát, những người cung cấp vũ khí cho chúng cũng như các mạng lưới tài chính đứng phía sau. Một vấn đề quan trọng khác là ngăn chặn các cuộc tấn công. Tại những khu vực mà lực lượng cứu trợ đôi khi đến quá muộn, các hệ thống cảnh báo và khả năng phản ứng nhanh chóng của lực lượng an ninh có thể tạo nên sự khác biệt giữa sự sống và cái chết.
Tuy nhiên, việc bảo vệ người dân không thể chỉ giới hạn ở những biện pháp khẩn cấp. Để các gia đình bị di dời có thể trở về, cần phải bảo đảm an ninh cho các làng mạc, tái thiết nhà cửa, trường học và nhà thờ, đồng thời tạo điều kiện để người dân có thể tiếp tục hoạt động nông nghiệp. Nếu không có những bảo đảm ấy, toàn bộ các cộng đồng có nguy cơ phải sống lâu dài trong tình trạng bị tước mất đất đai và những nơi thờ phượng của mình.
Đằng sau con số một Kitô hữu bị giết cứ mỗi 86 phút còn có một thực tại khác, ít được nhìn thấy hơn: đó là những tín hữu có đời sống hằng ngày bị đánh dấu bởi sợ hãi, tang tóc và lưu vong. Đối với họ, tự do tôn giáo không chỉ đơn giản là quyền tuyên xưng đức tin. Tự do tôn giáo còn có nghĩa là có thể cử hành thánh lễ, truyền lại Tin mừng cho con cái và tiếp tục sống trên mảnh đất của tổ tiên mà không phải sợ những cuộc tấn công mới.
(Tribune chrétienne 29-9-2026)
Trực tiếp
