1Khi con ngồi ăn với kẻ có chức quyền,
...
3Đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn,
vì đó là thứ đồ ăn phỉnh gạt.
4Chớ nhọc công thu tích của cải,
và cũng đừng bận tâm đến nó;
5mắt con vừa thấy, nó đã chẳng còn,
vì nó mọc cánh bay đi mất,
tựa đại bàng bay tới trời cao.
6Chớ ăn bánh của quân xấu bụng,
…
7Vì lòng hắn nghĩ sao, con người hắn như vậy.
…
9con đừng nói vào tai đứa dốt,
vì nó sẽ khinh dể lời lẽ khôn ngoan của con.
10Con chớ chuyển dời đường ranh cũ,
cũng đừng xâm phạm cánh đồng của trẻ mồ côi,
11vì Đấng cứu chuộc chúng là Đấng hùng mạnh,
chính Người sẽ biện hộ cho chúng chống lại con.
12Con hãy để tâm đón lấy lời huấn dụ,
và lắng tai nghe điều hiểu biết.
...
16Môi miệng con nói những lời chính trực
thì tâm hồn thầy sẽ mừng rỡ hân hoan.
17Đừng để lòng con phân bì với quân tội lỗi,
nhưng hãy luôn kính sợ ĐỨC CHÚA,
18vì chắc chắn con có một tương lai
và niềm hy vọng của con sẽ không thành mây khói.
19Hỡi con, hãy nghe thầy và con sẽ nên khôn,
hãy hướng lòng con theo chính đạo.
20Đừng nhập bọn với quân chè chén say sưa,
với những kẻ chỉ mê ăn mê nhậu.
(…)
Ai cứ gây gổ? Ai phải thở than?
Ai chịu những vết thương vô lý?
Ai có đôi mắt đỏ ngầu?
30Đó là kẻ nấn ná mãi bên ly rượu,
là người đã nếm đủ thứ rượu ngon.
31Nhìn rượu làm chi: rượu màu đỏ hồng,
óng ánh trong ly, rồi trôi xuống cổ.
32Nhưng rốt cuộc, rượu như rắn cắn,
như nọc độc hổ mang.
33Mắt con sẽ thấy những điều kỳ dị,
lòng con tuôn ra bao chuyện nhảm nhí.
34Con như người bồng bềnh giữa biển khơi,
lắc lư trên cột buồm.
22Hãy lắng nghe cha con, đấng sinh thành ra con,
đừng khinh dể mẹ con khi người già yếu.
…
25Ước gì cha mẹ con được hỷ hoan
và người sinh ra con được mừng rỡ.
Định hướng mục vụ: “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai” đang chất vấn người tín hữu về căn tính và lối sống. Một trong những chiều kích cốt lõi để bảo toàn căn tính thừa sai chính là đức tiết độ. Tuy nhiên, tiết độ không đơn thuần là sự kìm hãm thể xác bằng ý chí nghị lực nhân loại, mà là hoa trái của ơn hiểu biết do Chúa Thánh Thần ban tặng. Dựa trên những lời dạy của Sách Châm ngôn chương 23, người môn đệ thừa sai nhận ra rằng: chỉ khi có ơn hiểu biết siêu nhiên, họ mới thấu suốt bản chất chóng qua của trần thế, từ đó làm chủ bản thân để tự do dấn thân cho sứ mạng.
Sách Châm ngôn đưa ra lời cảnh báo thực tế:
“Khi con ngồi ăn với kẻ có chức quyền…
Đừng thèm thuồng cao lương mỹ vị của hắn,
vì đó là thứ đồ ăn phỉnh gạt”
(Cn 23,1.3)
Nếu không có ơn hiểu biết của Chúa Thánh Thần, người môn đệ rất dễ lầm tưởng những hào nhoáng là cơ hội để phục vụ sứ mệnh. Ơn hiểu biết cho người môn đệ hiểu được rằng: “bánh của quân xấu bụng” hay những lời mời mọc từ thế gian thường ẩn chứa cạm bẫy lợi dụng, bởi vì “lòng hắn nghĩ sao, con người hắn như vậy” (Cn 23,6-7). Sự hiểu biết thiêng liêng này chính là cội nguồn của đức tiết độ.
Con người thời đại hôm nay thường lao vào vòng xoáy của chủ nghĩa tiêu thụ, miệt mài tích cóp như thể vật chất là cứu cánh. Sách Châm ngôn dùng một hình ảnh vô cùng sống động để cảnh tỉnh:
“Chớ nhọc công thu tích của của cải,
và cũng đừng bận tâm đến nó;
mắt con vừa thấy, nó đã chẳng còn,
vì nó mọc cánh bay đi mất,
tựa đại bàng bay tới trời cao”
(Cn 23,4-5).
Người môn đệ thừa sai tha thiết cầu xin Chúa Thánh Thần ơn hiểu biết để thấy rõ của cải vật chất suy cho cùng chỉ là phương tiện. Sự hiểu biết này giải thoát họ khỏi nỗi lo âu tích trữ, giúp họ sống tiết độ, đơn sơ và thanh thoát. Họ không còn bận tâm, điên cuồng tìm kiếm những thứ dễ dàng “mọc cánh bay đi”, nhưng dành năng lượng và thời gian để tích lũy những giá trị Tin Mừng bền vững.
Sách Châm ngôn tiếp tục nói về thảm kịch của người thiếu tiết độ, nấn ná mãi bên ly rượu: đôi mắt đỏ ngầu, thân xác chịu những vết thương vô lý, lòng tuôn ra bao chuyện nhảm nhí, tâm trí bồng bềnh giữa biển khơi và lắc lư trên cột buồm (Cn 23,29-34).
Để không nhập bọn với “quân chè chén say sưa, với những kẻ chỉ mê ăn mê nhậu” (Cn 23,20), người môn đệ cần Chúa Thánh Thần ban ơn hiểu biết để nhìn thấy hậu quả thiêng liêng và nhân bản của sự quá độ. Lạm dụng thú vui thể xác ắt sẽ làm tê liệt ý chí, hủy hoại lý trí và làm mờ nhạt căn tính Kitô hữu. Khi người môn đệ biết “để tâm đón lấy lời huấn dụ, và lắng tai nghe điều hiểu biết” (Cn 23,12), họ có sức mạnh nội tâm để khước từ ly rượu phỉnh gạt và những cuộc vui vô bổ.
Sách Châm ngôn còn chỉ ra rằng sự thiếu tiết độ, lòng tham lam không giới hạn sẽ dẫn đến việc lỗi công bằng với những kẻ yếu thế: “Con chớ chuyển dời đường ranh cũ, cũng đừng xâm phạm cánh đồng của trẻ mồ côi” (Cn 23,10).
Sau cùng, đỉnh cao của ơn hiểu biết nhắc nhở người môn đệ thừa sai về sự hiện diện quyền năng của Thiên Chúa:
“Vì Đấng cứu chuộc là Đấng hùng mạnh, …”
(Cn 23,11).
Lòng hiểu biết sâu xa về công lý của Chúa giữ người môn đệ luôn ở trong ranh giới của sự thánh thiện, không để lòng mình phân bì hay ghen tị với quân tội lỗi (Cn 23,17). Đức tiết độ, vì thế, là biểu hiện của một tâm hồn kính sợ Đức Chúa, một lòng hướng về chính đạo (Cn 23,19). Nhờ Thần Khí chỉ dẫn, người môn đệ bước đi trong sự chừng mực với một niềm xác tín kiên định: “Chắc chắn con có một tương lai và niềm hy vọng của con sẽ không thành mây khói” (Cn 23,18).
Ước mong mỗi Kitô hữu, trong sứ mạng làm chứng giữa đời, luôn khẩn cầu Ngôi Ba Thiên Chúa tuôn đổ ơn hiểu biết, để qua một đời sống tiết độ, ngay thẳng và đầy tư cách, chúng ta mang lại niềm vui cho Giáo hội, gia đình, và mở lối cho muôn người đón nhận niềm hy vọng cứu độ mai sau.
Lạy Chúa Thánh Thần xin đổ tràn trên con ơn hiểu biết để con biết làm chủ bản thân trước mọi cám dỗ. Xin gìn giữ xác thân và tâm hồn con luôn tỉnh táo, sạch tội, để môi miệng con chỉ thốt ra những lời chính trực đem lại ơn ích cho sứ mạng. Xin uốn nắn lòng con theo chính đạo, biết sống chừng mực để bảo vệ công lý cho người nghèo khổ và yếu thế. Nhờ ơn Ngài trợ lực, xin cho đời sống tiết độ của con trở thành chứng tá sống động, thắp sáng lên niềm hy vọng tương lai vững bền trong Chúa. Amen.
Minh Thanh
Trực tiếp
