Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, nơi mà những giá trị vật chất và sự ồn ào của thế gian thường xuyên lấn át tiếng nói của lương tâm, đoạn trích từ sách Châm ngôn (3,21-35) hiện lên như một lời nhắc nhở dịu dàng nhưng đầy uy quyền. Đó là một lời mời gọi bước vào một lối sống gắn liền với nguồn cội của sự khôn ngoan thật sự là chính Thiên Chúa.
Này con, đừng xao lãng,
nhưng hãy cố gắng sống khôn ngoan và thận trọng:
đó sẽ là sức sống cho tâm hồn,
là đồ trang sức đeo nơi cổ.
Rồi bước đường con đi sẽ an toàn,
và chân con sẽ chẳng bao giờ vấp.
Khi ngả lưng, con không khiếp sợ.
Nằm xuống rồi là an giấc thảnh thơi.
Đừng sợ chi khi kinh hãi bất thần ập xuống,
hay kẻ ác xông vào tấn công.
Vì Đức Chúa sẽ ở bên con,
giữ chân con khỏi sa vào cạm bẫy.
Khi có thể,
con đừng từ chối làm điều lành
cho ai đáng được hưởng.
Khi có thể cho ngay, thì con đừng có nói:
“Đi đi, mai trở lại, rồi tôi sẽ cho anh.”
Đừng mưu hại tha nhân,
hại người đang cùng con sống yên ổn.
Đừng cãi cọ với ai vô cớ,
khi họ chẳng làm gì để hại con.
Chớ phân bì với ai tàn bạo,
đừng chọn bất cứ con đường nào nó đã đi.
Vì đối với Đức Chúa, kẻ gian tà là đồ ghê tởm;
còn những ai chính trực,
thì Người nhận làm bạn tâm giao.
Đức Chúa giáng lời chúc dữ xuống nhà kẻ gian ác,
nhưng tuôn đổ phúc lành
trên nơi ở của những người chính trực công minh.
Chúa chế giễu đứa hay nhạo báng,
nhưng thi ân cho kẻ khiêm nhường.
Người khôn ngoan được hưởng phần vinh dự,
kẻ khờ dại phải nhục nhã ê chề.
Mở đầu đoạn trích, tác giả nhắc nhở chúng ta ghi nhận: Sự khôn ngoan là khả năng nhìn nhận cuộc đời qua lăng kính của Thiên Chúa, là sự thận trọng trong từng bước đi để không xa rời chính lộ. Sự khôn ngoan được ví như sức sống cho tâm hồn và đồ trang sức đeo nơi cổ. Một người sở hữu sự khôn ngoan không cần đến những hào nhoáng bên ngoài để khẳng định giá trị bản thân. Vẻ đẹp của họ toát ra từ nội tâm thanh thản và một nhân cách chính trực.
Lời hứa cho những ai sống cùng với sự khôn ngoan thật ngọt ngào:
Bước đường con đi sẽ an toàn,
và chân con sẽ chẳng bao giờ vấp.
Khi ngả lưng, con không khiếp sợ.
Nằm xuống rồi là an giấc thảnh thơi.
Chúng ta đang sống trong một thế giới đầy dẫy những bất an: nỗi lo về kinh tế, bệnh tật, và cả những kinh hãi bất thần ập xuống. Tại sao người khôn ngoan lại có thể an giấc thảnh thơi? Câu trả lời thật rõ ràng:
Vì Đức Chúa sẽ ở bên con,
giữ chân con khỏi sa vào cạm bẫy.
Sự bình an của người có đức tin không phải là sự vắng bóng của khó khăn, mà là sự hiện diện của Thiên Chúa trong khó khăn đó. Khi chúng ta chọn sống theo lời dạy của Chúa, chúng ta đặt nền móng cuộc đời mình trên "Tảng Đá" vững chắc. Sự khôn ngoan dạy chúng ta rằng, dù thế gian có rung chuyển, thì người thuộc về Chúa vẫn được bảo bọc trong cánh tay quan phòng của Ngài.
Đoạn sách Châm ngôn nhanh chóng chuyển từ trạng thái tĩnh (sự bình an nội tâm) sang trạng thái động (tương quan với tha nhân). Sự khôn ngoan không bao giờ là một kho báu ích kỷ để cất giữ cho riêng mình. Nó phải được cụ thể hóa bằng hành động.
Đó là sự quảng đại tức thời:
Khi có thể,
con đừng từ chối làm điều lành
cho ai đáng được hưởng.
Đó cũng là sự hòa thuận và công chính:
Đừng mưu hại tha nhân,
hại người đang cùng con sống yên ổn.
Đừng cãi cọ với ai vô cớ,
khi họ chẳng làm gì để hại con.
Chớ phân bì với ai tàn bạo,…
Trong một xã hội đề cao sự cạnh tranh khốc liệt, lời dạy này dường như đi ngược lại trào lưu. Tuy nhiên, Kinh Thánh khẳng định:
Người chính trực được Chúa nhận làm bạn tâm giao.
Còn gì cao quý hơn khi được trở thành “bạn với Đấng Tối Cao.” Thiên Chúa không đứng trung lập giữa cái thiện và cái ác. Ngài tuôn đổ phúc lành trên nơi ở của những người chính trực. Những câu cuối của đoạn trích trình bày một sự đối lập sắc nét giữa: kẻ gian tà và người chính trực; đứa hay nhạo báng và kẻ khiêm nhường; kẻ khờ dại và người khôn ngoan.
Vinh dự hay nhục nhã, phúc lành hay chúc dữ, tất cả không phải là những sự định đoạt ngẫu nhiên, mà là kết quả của việc chúng ta có biết đón nhận những lời dạy bảo của Chúa trong cuộc sống hằng ngày hay không.
Lạy Thiên Chúa là nguồn mạch mọi sự khôn ngoan, con cảm tạ Chúa vì những lời dạy bảo quý giá Ngài ban tặng hôm nay. Xin ban cho con đức khiêm nhường sâu thẳm, để con luôn biết lắng nghe và đón nhận những lời sửa dạy. Ước gì cuộc đời con là một bài ca tôn vinh sự khôn ngoan của Chúa qua chính lối sống yêu thương và phục vụ của con. Amen.
Minh Thanh
Trực tiếp
