Sách Châm ngôn 6,16-19 dạy rằng:
Có những điều làm Chúa gớm ghét,…
mắt kiêu kỳ, lưỡi điêu ngoa,
tay đổ máu người vô tội,
lòng mưu tính những chuyện xấu xa,
chân mau mắn chạy đi làm điều dữ,
kẻ làm chứng gian thốt ra lời dối trá,
người gieo xung khắc giữa anh em.
Mùa Chay là hành trình thiêng liêng, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm Thiên Chúa vào lại tâm điểm của đời sống của mình. Trong Sứ điệp Mùa Chay, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chỉ ra rằng: mọi hành trình hoán cải đều bắt đầu khi chúng ta để Lời Chúa chạm đến và đón nhận với tinh thần khiêm nhu. Khi đặt lời dạy của sách Châm ngôn (6,16-19) chúng ta vừa nghe, về những điều làm Thiên Chúa “gớm ghét” bên cạnh sứ điệp của Đức Thánh Cha, chúng ta nhận ra một lộ trình thanh luyện cụ thể.
Trước tiên, Đức Thánh Cha mời gọi chúng ta chú tâm đến việc dành không gian cho Lời Chúa thông qua việc lắng nghe. Sự sẵn sàng lắng nghe là dấu chỉ đầu tiên thể hiện ước muốn bước vào tương quan với Chúa và tha nhân. Khi lắng nghe Lời Chúa trong đoạn sách này, chúng ta đối diện với một chuỗi những điều làm Chúa gớm ghét: mắt kiêu căng, lưỡi điêu ngoa, lòng mưu tính chuyện xấu xa, và những bước chân chạy đi làm điều dữ.
Hành trình hoán cải không thể thực hiện được nếu chúng ta không dành không gian tiếp đón Lời Chúa. Chính Lời Chúa sẽ giúp chúng ta phân định và nhận ra sự thật về chính mình. Nếu chúng ta để cho tâm hồn bị chiếm hữu bởi sự kiêu căng hay điêu ngoa, chúng ta sẽ không thể nghe được tiếng Chúa. Lắng nghe Lời Chúa giúp chúng ta nhận ra thực tại một cách chân thực hơn, để từ đó nhận diện những bất công và đau khổ vốn luôn chất vấn đời sống chúng ta.
Thứ hai, Đức Thánh Cha mời gọi ăn chay, khổ chế để giải giới điều ác. Nếu Mùa Chay là thời gian lắng nghe, thì việc ăn chay tạo nên một thực hành cụ thể giúp ta sẵn sàng đón nhận Lời Chúa. Ăn chay không chỉ là kiêng khem thân xác, mà còn là một hình thức khổ chế để thanh luyện và sắp xếp lại các ham muốn. Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng việc ăn chay giúp chúng ta không rơi vào sự cam chịu nhưng biến nó thành trách nhiệm đối với tha nhân.
Trong tinh thần của sách Châm ngôn, việc ăn chay cần được mở rộng sang việc kiêng bớt những điều xấu xa mà Chúa gớm ghét: kiêng bớt sự kiêu căng, thay thế bằng sự khiêm nhường trong đức tin; kiêng bớt ngôn từ độc hại, bớt những lời nói gây tổn thương, cay nghiệt, xét đoán vội vàng và vu khống; từ bỏ lối sống bất lương, tránh xa đôi tay đổ máu người vô tội và tấm lòng mưu tính chuyện xấu xa. Việc ăn chay giúp chúng ta thủ đắc một lối sống tốt hơn, làm cho đời sống Kitô hữu trở nên mạnh mẽ và chân thật hơn.
Thứ ba, Đức Thánh Cha mời gọi cùng nhau xây dựng hòa bình và hy vọng. Sứ điệp Mùa Chay năm 2026, nêu bật chiều kích cộng đoàn: chúng ta không hoán cải một mình. Sách Châm ngôn cảnh báo về kẻ “gieo xung khắc giữa anh em” là điều Chúa gớm ghét. Ngược lại, chúng ta được mời gọi bước đi cùng nhau trong các giáo xứ, gia đình và hội đoàn để xây dựng những tương quan hiền hòa.
Sự hoán cải liên quan không chỉ đến cá nhân mà còn đến chất lượng của các mối tương quan trong cộng đoàn. Thay vì gieo xung khắc, chúng ta được mời gọi học cách cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự hiền hòa trong gia đình, nơi làm việc và trên mạng xã hội. Việc lắng nghe cùng nhau – lắng nghe Lời Chúa, lắng nghe tiếng kêu của người nghèo và của trái đất – sẽ tạo nên hình thái của đời sống chung, giúp chúng ta sẵn sàng hơn trong việc xây dựng nền văn minh tình thương.
Mùa Chay là cơ hội thuận tiện để làm mới lại quyết định bước theo Đức Kitô. Chúng ta hãy để cho sức mạnh của Lời Chúa thực hiện sự biến đổi sâu sắc trong tâm hồn. Ước mong hành trình này làm cho tai chúng ta nhạy bén hơn trước Chúa và lưỡi chúng ta dịu dàng hơn trước anh em. Khi chúng ta dấn thân xây dựng một cộng đoàn nơi tiếng kêu đau khổ được đón nhận, chúng ta thực sự đang cùng Đức Kitô tiến lên Giêrusalem để đón nhận mầu nhiệm phục sinh vinh hiển.
Lạy Chúa, trong Mùa Chay này, xin ban cho con một tinh thần yêu mến đón nhận Lời Chúa. Xin giúp con thực hành sự kiêng khem trong lời nói, từ bỏ những lời cay nghiệt hay xét đoán vội vàng để không gieo rắc xung khắc giữa anh em. Xin cho lưỡi con được thanh luyện, để con biết dùng ngôn ngữ của sự hiền hòa mà nuôi dưỡng bình an trong gia đình và cộng đoàn, nhất là trên mạng xã hội. Xin giúp chúng con xây dựng những mối tương quan chất lượng, nơi sự thù hận nhường chỗ cho hy vọng, và nơi mọi người cùng dấn thân xây dựng nền văn minh tình thương. Amen.
Nt. Maria Têrêsa Bùi Thị Minh Thuỳ
Trực tiếp
