Các Liên Hội đồng Giám mục Á, Phi, Mỹ Latinh, châu Đại Dương và Âu Châu kêu gọi loại bỏ nhiên liệu phiến thạch

Hôm 18 tháng Ba vừa qua, trong Đại hội nhóm tại Bangkok, Thái Lan, Đại diện của năm Liên Hội đồng Giám mục Á châu, Phi Châu, Mỹ Latinh, Châu đại dương và Châu Âu đã kêu gọi các giới hữu trách từng bước loại bỏ các chính sách liên quan đến nhiên liệu phiến thạch.

Phúc Nhạc | RVA

Việc này ngày càng trở nên cấp bách hơn trong bối cảnh khủng hoảng dầu mỏ do chiến tranh tại Vùng Vịnh. Các giám mục thuộc các quốc gia Nam bán cầu bày tỏ lo ngại về sự phụ thuộc liên tục vào than đá, dầu mỏ và khí đốt - yếu tố có thể đe dọa hành tinh và các cộng đồng nghèo nhất thế giới.

Lời kêu gọi được trình bày trong văn kiện tựa đề: “Hướng tới hòa bình với thụ tạo: Lời kêu gọi khẩn cấp tiến đến sự chuyển đổi công bằng vượt ra khỏi nhiên liệu phiến thạch”. Tài liệu này được công bố nhằm chuẩn bị cho các hội nghị quốc tế về khí hậu sắp tới, trong đó có hội nghị của Liên Hợp Quốc dự kiến diễn ra tại Antalya bên Thổ Nhĩ Kỳ, vào tháng Mười Một năm nay (2026).

Các giám mục Công giáo kêu gọi các chính phủ trên toàn thế giới ủng hộ “Hiệp ước không phổ biến nhiên liệu phiến thạch”, chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo và chấm dứt sự phụ thuộc vào việc sản xuất nhiên liệu hóa thạch. Các vị nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu không chỉ là vấn đề môi trường nhưng còn là “một cuộc khủng hoảng đạo đức và xã hội”, với những mô hình sản xuất và tiêu dùng “không bền vững”, đặc biệt ở các nước phát triển, góp phần gây ra tàn phá sinh thái và gia tăng bất bình đẳng.

Các quốc gia phát triển cao phụ thuộc vào nhiên liệu phiến thạch cần cung cấp tài chính và chuyển giao công nghệ cho các nước đang phát triển nhằm giảm thiểu tác động, đồng thời tạo điều kiện cho các cộng đồng bản địa và những nhóm dễ bị tổn thương tham gia nhiều hơn vào quá trình ra quyết định.

Các nhân vật chủ chốt của Giáo hội từ các khu vực Nam bán cầu đã ký vào tuyên bố này, trong đó có Đức Hồng y Jaime Spengler (Chủ tịch CELAM) Mỹ châu Latinh, Đức Hồng y Fridolin Ambongo (Chủ tịch SECAM) Phi Châu và Đức Hồng y Felipe Neri Ferrão (Chủ tịch FABC) Á Châu. Đại diện Châu Âu là Đức Hồng y Ladislav Nemet (CCEE) và đại diện châu Đại Dương là Đức cha Ryan Pagante Jiménez (FCBCO).

Thông cáo có đoạn viết: “Chúng tôi mời gọi tất cả những người thiện chí tham gia vào một liên minh lịch sử giữa Bắc và Nam để bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta... Một thế giới không còn nhiên liệu hóa thạch, công bằng và hòa bình là điều có thể và cần thiết”.

Vai trò phụ nữ

Trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, vai trò của phụ nữ ngày càng được nhấn mạnh, đặc biệt tại các quốc gia Nam bán cầu từ châu Á, châu Phi đến Mỹ Latinh và các đảo Thái Bình Dương. Theo bà Jing Rey Henderson, phụ trách chương trình Năm Thánh khu vực châu Á thuộc Caritas quốc tế, “phụ nữ là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các thảm họa khí hậu, nhưng đồng thời cũng là lực lượng sống còn trong việc củng cố và tái thiết cộng đồng”.

Bà nhấn mạnh rằng: Ngoài việc đảm bảo nước và lương thực cho gia đình, họ còn thường được kỳ vọng chăm sóc người bị thương và người di tản sau thiên tai. Bà nói: “Phụ nữ không chỉ là nạn nhân của khủng hoảng khí hậu, mà còn là tác nhân thúc đẩy thay đổi. Sự lãnh đạo, kiến thức và khả năng thích ứng của họ là yếu tố thiết yếu để xây dựng các cộng đồng có thể thích nghi và phát triển trước thiên tai”.

Dù vậy, kiến thức của phụ nữ trong việc bảo vệ môi trường ngày càng được công nhận, đặc biệt trong các cộng đồng nông thôn và bản địa, nơi họ đóng vai trò quan trọng trong nông nghiệp, hạt giống và đa dạng sinh học. Một ví dụ tiêu biểu là phong trào Chipko tại Ấn Độ, nơi phụ nữ bảo vệ rừng khỏi nạn phá rừng.

Bà Henderson cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa phụ nữ vào quá trình xây dựng chính sách và chương trình khí hậu nhằm tăng cường khả năng ứng phó của cộng đồng. “Trao quyền cho phụ nữ không phải là lựa chọn, mà là điều thiết yếu để xây dựng những cộng đồng bền vững, công bằng và có khả năng phục hồi trên toàn Nam bán cầu”.

(Asia News 18-3-2026)