Hãng tin Asia News của Hội Giáo hoàng Truyền giáo hải ngoại Milano, gọi tắt là PIME, truyền đi ngày 09 tháng Năm vừa qua, có đăng bài của linh mục Stefano Caprio, phân tích về tương lai của Giáo hội Công giáo tại Nga, sau khi Đức cha Paolo Pezzi từ nhiệm Tổng giám mục Tổng Giáo phận “Mẹ Thiên Chúa” ở Mascơva, sau gần 19 năm lãnh đạo.
Phúc Nhạc | RVA
Cha Stefano Caprio, chuyên gia về Kitô giáo tại Nga thuộc Giáo hoàng Học viện Đông Phương ở Roma.
Sự từ nhiệm của Đức Tổng giám mục Pezzi được xem là một biến cố quan trọng, vì vị Tổng giám mục Mascơva là nhân vật có ảnh hưởng nhất trong cơ cấu Công giáo tại Nga, vốn gồm bốn giáo phận trải rộng từ phần Nga Âu đến Siberia.
Tòa Thánh đã chấp nhận đơn từ nhiệm của Đức cha Pezzi vì lý do sức khỏe và bổ nhiệm Đức cha Phụ tá Nikolaj Dubinin làm Giám quản Tông tòa tạm thời.
Đức cha Dubinin là một tu sĩ Dòng Phanxicô Viện Tu (OFM Conv.), người Nga, 53 tuổi, phụ trách khu vực phía bắc Giáo phận Mascơva từ năm 2020. Tuy Đức cha Pezzi mới 65 tuổi, còn khá xa tuổi nghỉ hưu theo Giáo luật, nhưng tình trạng sức khỏe suy giảm sau một ca phẫu thuật lớn khiến ngài không còn đủ sức điều hành một giáo phận rộng lớn với khoảng 80 giáo xứ trải dài trên diện tích rộng hai triệu 600.000 cây số vuông, đến tận Kaliningrad.
Trong bài giảng sau khi thông báo từ nhiệm, Đức cha Pezzi khẳng định quyết định của mình hoàn toàn xuất phát từ lý do sức khỏe, nhằm bác bỏ những tin đồn hay giả đoán. Ngài cũng kêu gọi cầu nguyện cho sự hiệp nhất và hòa giải trong Giáo hội Công giáo tại Nga, vì hiện còn nhiều căng thẳng nội bộ giữa các nhóm và cộng đoàn khác nhau. Theo ngài, sự khác biệt ý kiến là điều tự nhiên trong tinh thần hiệp hành, nhưng sau khi quyết định được đưa ra thì mọi người cần cùng nhau hỗ trợ và thi hành quyết định ấy.
Trong thời gian phục vụ, Đức cha Pezzi cũng đối diện với nhiều chỉ trích. Một số người bất bình về cách quản lý các tài sản Giáo hội được hoàn trả, đặc biệt là nhà thờ thánh Phêrô và Phaolô tại Mascơva. Ngoài ra, có những linh mục địa phương rời bỏ chức thánh, gây đau đớn cho Giáo hội. Gần đây, ngài còn bị chỉ trích vì không ký vào bản tuyên bố của Ủy ban Liên tôn Nga ủng hộ các Kitô hữu bị bách hại tại Ucraina, vốn bị xem như sự hậu thuẫn cho lập trường của Tòa Thượng phụ Chính thống Mascơva trong chiến tranh. Điều này có thể đã gây khó chịu cho giới lãnh đạo Nga.
Bài viết nhấn mạnh rằng việc chọn người kế nhiệm không chỉ là vấn đề nội bộ Giáo hội nhưng còn liên quan đến tương quan với chính quyền Nga và Giáo hội Chính thống. Sự rời đi của Đức cha Pezzi khép lại giai đoạn thứ hai của thời kỳ “phục hưng Công giáo hậu Xô Viết”. Giai đoạn đầu từ 1991-2007 do Đức Tổng giám mục Tadeusz Kondrusiewicz lãnh đạo, tập trung vào việc tái thiết các cơ cấu Giáo hội bị phá hủy sau cách mạng Bolshevik. Giai đoạn của Đức cha Pezzi chủ yếu nhằm bảo tồn và củng cố những thành quả đó.
Sau khi Liên Xô tan rã, luật tự do tôn giáo trong thập niên 1990 cho phép mở lại gần 300 cộng đoàn Công giáo trên toàn Liên bang Nga. Tuy nhiên, từ năm 1997, Nga tái khẳng định Chính thống giáo như tôn giáo trung tâm của quốc gia và hạn chế hoạt động của các tôn giáo khác. Dù trên danh nghĩa có khoảng một triệu người Công giáo tại Nga, số người thực hành đức tin thực tế ít hơn nhiều. Thành phần tín hữu khá đa dạng, gồm người nhập cư từ châu Phi, Mỹ Latinh, Philippines, Ấn Độ, Armenia, và cả những người Nga bản địa bị thu hút vì đời sống thiêng liêng và văn hóa Công giáo.
Một vấn đề lớn hiện nay là nhân sự lãnh đạo. Phần lớn linh mục tại Nga là người nước ngoài. Chủng viện Sankt-Peterburg hiện được chuyển thành Viện Khoa học Tôn giáo để đào tạo cả giáo dân lẫn chủng sinh. Đồng thời, Giáo hội cũng chuẩn bị cho khả năng thay đổi lãnh đạo tại Giáo phận Novosibirsk ở Siberia, nơi Đức cha Joseph Werth S.J đã gần tuổi nghỉ hưu.
Tác giả Stefano Caprio cho rằng tương lai của Công giáo Nga sẽ rất phức tạp vì áp lực chính trị, chiến tranh với Ucraina và sự đối đầu giữa Nga với phương Tây, trong đó Giáo hội Công giáo thường bị xem như biểu tượng của phương Tây. Tuy nhiên, các cộng đoàn Công giáo vẫn tiếp tục phát triển âm thầm và duy trì sự hiệp thông. Việc chính quyền trao trả lại một nhà thờ cổ tại Nizhny Novgorod gần đây được xem như dấu chỉ hy vọng cho sự hiện diện lâu dài của Công giáo tại Nga, cũng như khả năng hòa giải giữa Đông và Tây trong tương lai.
(Asia News 9-5-2026)
Trực tiếp
