Trong khi Giáo hội Công giáo tại châu Á đang chuẩn bị cho Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC), diễn ra tại Jakarta, Indonesia, từ ngày 20 đến ngày 26 tháng Bảy năm 2026, Giáo hội tại Sri Lanka mang đến một góc nhìn đặc biệt về lời mời gọi "Hoán cải theo tinh thần hiệp hành và sứ mạng trở thành những nhịp cầu và người xây dựng nhịp cầu tại châu Á."
Tác giả: Mahinda Namal | Chuyển ngữ: Duy An | RVA
Tại quốc đảo này, nơi Phật giáo là tôn giáo của đa số dân cư, bên cạnh các cộng đồng Ấn giáo, Hồi giáo và Kitô giáo, việc xây dựng các nhịp cầu vừa là một sứ mạng nội tại vừa là một sứ mạng hướng ngoại. Giáo hội nỗ lực củng cố sự hiệp thông trong chính cộng đoàn của mình, đồng thời thúc đẩy đối thoại và hợp tác với các hệ phái Kitô giáo cũng như các truyền thống tôn giáo khác.
Sri Lanka có một lịch sử lâu dài trong việc cổ võ đối thoại đại kết và liên tôn. Vào những năm 1980 và 1990, phong trào này phát triển mạnh mẽ nhờ đóng góp của cố linh mục Dòng Tên, thần học gia Aloysius Pieris, SJ. Ngày nay, các tổ chức như Caritas Sri Lanka (SEDEC), Trung tâm Xã hội và Tôn giáo (Centre for Society and Religion - CSR) tại Maradana, cùng Ủy ban Giám mục về Đại kết và Đối thoại Liên tôn, do Đức giám mục Jude Nishantha Silva đứng đầu, tiếp tục sứ mạng ấy.
Tuy nhiên, việc xây dựng các nhịp cầu vẫn là một thách đố trong bối cảnh tôn giáo và bản sắc dân tộc tại Sri Lanka gắn bó chặt chẽ với nhau. Đôi khi, các cộng đồng Kitô giáo bị một số nhóm theo chủ nghĩa dân tộc xem như đại diện cho ảnh hưởng của phương Tây, khiến các nỗ lực đối thoại liên tôn trở thành một công việc hết sức nhạy cảm.
Bất chấp những khó khăn đó, nhiều nhân vật Công giáo đã trở thành những biểu tượng bền vững của tinh thần đối thoại. Nhà truyền giáo Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI), cha Michael Rodrigo, đã sống và phục vụ giữa các cộng đồng Phật giáo tại Buttala và bị sát hại khi đang cử hành thánh lễ vào năm 1987. Một linh mục OMI khác là cha Marcelline Jayakody được cả nước ghi nhận vì những đóng góp trong việc quảng bá văn hóa Sri Lanka và thúc đẩy sự cảm thông giữa Phật giáo và Kitô giáo. Ngài đã được trao Giải thưởng Ramon Magsaysay để ghi nhận những cống hiến đó.
Các trường Công giáo cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự hòa hợp xã hội thông qua việc giáo dục học sinh thuộc nhiều tôn giáo khác nhau, góp phần đào tạo nhiều thế hệ nhà lãnh đạo quốc gia có tinh thần chung sống hòa bình.
Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Giáo hội cho tiến trình hòa giải dân tộc diễn ra sau các vụ khủng bố vào Chúa nhật Phục sinh, ngày 21 tháng Tư năm 2019. Trong bối cảnh nỗi lo về các hành động trả đũa lan rộng, Đức Hồng y Malcolm Ranjith, Tổng giám mục Colombo, cùng với các linh mục và giáo dân đã kêu gọi mọi người giữ bình tĩnh và kiềm chế. Những nỗ lực ấy đã góp phần ngăn chặn nguy cơ bùng phát bạo lực trên quy mô lớn giữa các cộng đồng, đồng thời duy trì mối quan hệ với cộng đồng Hồi giáo trong giai đoạn đầy đau thương của đất nước.
Ở cấp địa phương, các giám mục và linh mục tại các Giáo phận như Badulla, Galle, Anuradhapura và Kandy — nơi người Công giáo chỉ chiếm thiểu số — vẫn duy trì mối quan hệ thân thiện với các nhà lãnh đạo Phật giáo, Ấn giáo và Hồi giáo. Tuy nhiên, các vị lãnh đạo Giáo hội cũng nhìn nhận rằng việc chuyển những mối quan hệ tốt đẹp ấy thành sự hợp tác sâu rộng hơn ở cấp cơ sở vẫn còn là một thách đố lâu dài. Các ngài nhấn mạnh rằng việc xây dựng những nhịp cầu đích thực phải được đặt nền trên các giá trị thiêng liêng chung, chứ không dựa trên lợi ích chính trị hay những cử chỉ mang tính biểu tượng.
Đại hội FABC sắp tới hy vọng sẽ khích lệ các Giáo hội địa phương đào sâu tinh thần hiệp hành song song với việc tăng cường đối thoại với xã hội.
Suy tư về chủ đề này, nữ tu Tiến sĩ Rasika Pieris cho rằng một Giáo hội hiệp hành phải là một Giáo hội bao trùm và có sự tham gia của mọi thành phần, nơi tất cả những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội đều cùng chia sẻ trách nhiệm đối với sứ mạng của Giáo hội. Sơ nhấn mạnh rằng đối thoại, biết lắng nghe và xây dựng các nhịp cầu là những yếu tố thiết yếu để mở rộng sự tham gia của mọi người, đặc biệt là phụ nữ. Đồng thời, Sơ kêu gọi Giáo hội vượt qua não trạng giáo sĩ trị để hướng tới một mô hình nhìn nhận phẩm giá và ơn gọi bình đẳng của mọi tín hữu.
Nhà thần học giáo dân, Giáo sư Shirley Lal Wijesinghe thuộc Đại học Kelaniya, cũng cho rằng tinh thần hiệp hành đòi hỏi những cải tổ mục vụ mang tính thực tiễn. Ông kêu gọi canh tân đời sống giáo xứ, tăng cường sự tham gia của các giáo dân được đào tạo vào các thừa tác vụ, cập nhật các chương trình giáo lý, mở rộng vai trò của giáo dân trong việc tham gia các quyết định của giáo xứ, bảo đảm sự minh bạch về tài chính và chú trọng đầu tư vào con người nhiều hơn là vào cơ sở hạ tầng.
Trong khi các giám mục từ khắp châu Á chuẩn bị quy tụ tại Jakarta, kinh nghiệm của Sri Lanka cho thấy cả những cơ hội lẫn những thách đố trong hành trình trở thành một Giáo hội biết xây dựng các nhịp cầu — vừa trong chính cộng đoàn của mình, vừa giữa bối cảnh đa dạng về tôn giáo và văn hóa của châu Á.
Về tác giả
Mahinda Namal là người sáng lập kiêm Tổng biên tập tờ báo độc lập Kithusara, đồng thời là tác giả của 16 cuốn sách bằng tiếng Sinhala. Ông là một cây bút sung sức và là một nhà hoạt động môi trường tận tâm tại Sri Lanka.
Sri Lanka Reflects on Bridge-Building Mission as FABC Assembly Approaches | RVA
Trực tiếp
