Nhận định của Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức về Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV

Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức, Đức cha Heiner Wilmer, Giám mục Giáo phận Muenster, gọi thông điệp xã hội đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV là “một văn kiện mang tính định hướng cho nhân loại”.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Theo Đức cha, Đức Thánh cha Lêô XIV làm rõ rằng trong tương lai, bổn phận của các Kitô hữu là phải đối diện với các vấn đề đạo đức của trí tuệ nhân tạo.

Đức cha Wilmer, thuộc Dòng Linh mục Thánh Tâm, phát biểu như trên, hôm 25 tháng Năm vừa qua, trước các nhà báo tại thành phố Bonn, Đức quốc. Theo Đức cha, không có một “kế hoạch tổng thể” nào cho điều này; tuy nhiên, Đức Giáo hoàng đã vạch ra những giới hạn định hướng cho một cách tiếp cận hợp lý đối với Trí tuệ nhân tạo (AI).

Đức cha cũng nhấn mạnh rằng Đức Lêô XIV hoàn toàn không phải là người chống lại công nghệ. Tuy nhiên, con người và nhân phẩm phải là trung tâm trong việc đánh giá AI. Một tư tưởng nền tảng của Thông điệp Magnifica humanitas, Nhân loại kỳ diệu, là công nghệ không trung lập, nhưng bị định hình bởi “những người thiết kế, tài trợ, điều tiết và sử dụng nó”. Từ đó, Đức Giáo hoàng đưa ra lời kêu gọi rằng ngay cả trong thời đại trí tuệ nhân tạo, con người vẫn phải “sống một cách sâu sắc nhân bản”.

Đừng để trái tim con người bị khô cằn

Theo giải thích của Đức cha Wilmer về tư tưởng của Đức Giáo hoàng Lêô, con người là một ngôi vị chứ không phải một tập dữ liệu. Không được phép sử dụng và khai thác con người như một nguồn tài nguyên đơn thuần thông qua các thuật toán. Tính bất khả xâm phạm của nhân quyền cũng phải là nguyên tắc chỉ đạo trong vấn đề AI. Theo Đức Lêô XIV, tiến bộ kỹ thuật không được làm cho trái tim con người trở nên chai cứng. Dù công nghệ có phát triển đến đâu, sự gặp gỡ đích thực giữa con người với nhau cũng không được thay thế.

Đức cha Wilmer đánh giá phần nói về quyền lực và chiến tranh trong thông điệp là một yếu tố then chốt. Thông điệp Magnifica humanitas phê phán thứ “văn hóa quyền lực” mới đang phục hồi chiến tranh “như một công cụ của chính trị quốc tế”. Theo Đức Giáo hoàng, học thuyết về “chiến tranh chính đáng”, vốn ngày càng bị bóp méo trong thực tế, cần phải được vượt qua - ngoại trừ quyền tự vệ. Thay vào đó, cần thúc đẩy đối thoại, ngoại giao và sự tha thứ.

Nạn nhân chiến tranh bị biến thành dữ liệu

Vì thế, Đức Giáo hoàng cảnh báo rõ ràng về việc sử dụng các loại vũ khí được hỗ trợ bằng Trí tuệ nhân tạo, qua đó các nạn nhân bị coi như những dữ liệu đơn thuần. AI vì thế chỉ có thể làm cho chiến tranh “nhanh hơn và vô cảm hơn”, đồng thời hạ thấp ngưỡng sử dụng bạo lực. Đức cha Wilmer nhấn mạnh rằng tình trạng hỗn loạn địa chính trị đang hình thành và vô số xung đột quốc tế đã khiến các giám mục Đức, cũng như chính ngài, lo ngại từ lâu. Ngài cũng nhắc đến lời kêu gọi trong Magnifica humanitas về việc “giải trừ vũ khí cho AI” và xây dựng một bộ quy tắc đạo đức cho quá trình số hóa và AI, dựa trên công bằng xã hội. Điều cần thiết là phải giải phóng AI khỏi logic của các cuộc tranh giành quyền lực quân sự và kinh tế, kể cả trong suy nghĩ của con người. Để ưu thế công nghệ không bị các tập đoàn độc quyền lợi dụng nhằm kiểm soát con người và củng cố quyền lực, cần phải có một trật tự pháp lý mang tính ràng buộc quốc tế.

Đức cha Wilmer nói thêm rằng: “Ngay tại Đức, chúng ta cũng đang chứng kiến các thuật toán thường cho số lượng nhiều hơn là phẩm chất và sự thật; và trong bối cảnh các cuộc tranh luận công khai bị phân cực, nền dân chủ đang chịu áp lực”. Theo ngài, Đức Giáo hoàng Lêô đặt Giáo hội và các cơ cấu của mình trước trách nhiệm phải góp phần vào “một nền truyền thông minh bạch và một cuộc tìm kiếm sự thật cách chân thành”.

(KAP 25-5-2026)